# Kuranta sur ondoj

Aleksandro Grin

> Tio estas la Dezirata[1]...

> Ho Dezirata, kiel malmulte ni ekĝojis pri vi, kiam el la maro elkreskis viaj deklivoj, kovritaj de mancinelaj arbaroj.

> L. Chadourne[2]

### Ĉapitro I

Oni rakontis al mi, ke mi trafis en Liss-on pro unu el tiuj akutaj malsanoj, kiuj venas subite. Tio okazis en vojaĝo. Min oni prenis el trajno senkonscia, en febro, kaj instalis en hospitalon.

Kiam la danĝero pasis, doktoro Filatre[3], kiu amike amuzadis min dum la tuta lasta tempo antaŭ ol mi forlasis la malsanulejon, — klopodis trovi por mi loĝejon kaj eĉ trovis virinon por servo. Mi estis tre danka al li, des pli, ke fenestroj de tiu ĉi loĝejo rigardis al la maro.

Foje Filatre diris:

— Kara Harvey[4], al mi ŝajnas, ke mi nevole retenas vin en nia urbo. Vi povus forveturi, kiam vi resaniĝos, sen ajna ĝeniĝo pro tio, ke mi luis por vi la loĝejon. Tamen, antaŭ ol vojaĝi plu, vi bezonas ioman komforton, — halton interne de vi mem.

Li estis evidente aludanta, kaj mi rememoris miajn konversaciojn kun li pri la potenco de la Nerealiĝinta. Tiu potenco iom malfortiĝis pro la akuta malsano, sed mi plu aŭdadis fojfoje, en la animo, ĝian ŝtalan moviĝon, ne promesantan malaperi.

Transveturante el urbo en urbon, el lando en landon, mi obeis al la forto pli ordona, ol pasio aŭ manio.

Frue aŭ malfrue, en maljuneco aŭ en kulmina aĝo, la Nerealiĝinta vokas nin, kaj ni retrorigardas, penante kompreni, de kie alflugis la voko. Tiam, rekonsciiĝinte en sia mondo, malfacile rekaptante ĉiun valoran tagon, ni rigardas al la vivo, per tuta nia animo penante ekvidi, ĉu komencas realiĝi la Nerealiĝinta? Ĉu klara estas ĝia bildo? Ĉu necesas nun nur etendi la manon, por kapti kaj reteni ĝiajn malforte flagrantajn trajtojn?

Dume la tempo pasas, kaj ni flosas preter altaj, nebulaj bordoj de la Nerealiĝinta, babilante pri aferoj de la tago.

Pri tiu temo mi multfoje konversaciis kun Filatre. Sed tiun simpatian homon ankoraŭ ne tuŝis la adiaŭa mano de la Nerealiĝinta, kaj tial miaj klarigoj ne emociis lin. Li demandadis min pri ĉio ĉi kaj aŭskultadis sufiĉe trankvile, sed kun profunda atento, agnoskante mian maltrankvilon kaj penante ĝin kompreni.

Mi preskaŭ resaniĝis, sed spertis reagon, kaŭzitan de la paŭzo en moviĝo, kaj trovis la konsilon de Filatre utila; tial, elirinte el la hospitalo, mi ekloĝis en ĉambraro de la dekstra angula domo de la strato Amilego, unu el la plej belaj stratoj de Liss. La domo staris en la malsupra fino de la strato, apud la haveno, trans la doko, — en la loko de ŝipa rubo kaj silento, kiun rompadis, ne tro trude, mildiĝinta pro distanco zumado de havena tago.

Mi okupis du grandajn ĉambrojn: unu — kun grandega fenestro al la maro; la dua estis duoble pli granda ol la unua. En la tria, kien malsupren estis kondukanta ŝtuparo, — lokiĝis la servistino. La antikva, pruda kaj pura meblaro, la malnova domo kaj bizara aranĝo de la loĝejo konformis al la relativa silento de tiu ĉi parto de la urbo. El la ĉambroj, situantaj angule al la oriento kaj la sudo, dum tuta tago ne foriradis sunaj radioj, pro kio tiu antikva kvieto estis plena de hela paciĝo de la antaŭlonge pasintaj jaroj kun la neelĉerpebla, eterne nova suna pulso.

Mi vidis la mastron nur unu fojon, kiam mi pagis monon. Tio estis korpulenta homo kun vizaĝo de kavaleriano kaj kun trankvilaj, elpuŝitaj al la konversacianto bluaj okuloj. Veninte por ricevi la pagon, li montris nek scivolemon, nek vigliĝon, kvazaŭ li estus vidanta min ĉiutage.

La servistino, virino aĝa ĉirkaŭ tridek kvin jarojn, malrapidema kaj singardema, alportadis por mi el restoracio tagmanĝojn kaj vespermanĝojn, purigadis la ĉambrojn kaj foriradis en sian ĉambron, sciante jam, ke mi postulos nenion specialan kaj ne komencos konversacion, kiajn oni ekigas precipe nur por, babilante kaj fingrumante en la dentoj, fordoniĝi al distrita fluo de pensoj.

Do, mi komencis tie loĝi; kaj loĝis mi entute dudek ses tagojn; kelkfoje venadis doktoro Filatre.

#### Ĉapitro II

Ju pli mi paroladis kun li pri la vivo, la spleno, vojaĝoj kaj impresoj, des pli mi estis komprenanta la esencon kaj tipon de mia Nerealiĝinta. Mi ne kaŝu, ke ĝi estis grandega kaj — eble — pro tio tiel obseda. Ĝia svelteco, ĝia preskaŭ arĥitektura akreco elkreskis el nuancoj de paralelismo. Mi nomas tiel la duoblan ludon, kiun ni ludas kun fenomenoj de ĉiutaga vivo kaj emocioj. Unuflanke, ili estas nature tolereblaj pro neceso: tolereblaj konvencie, kiel papermono, por kiu oni povus ricevi oron, sed kun ili ne ekzistas konsento, ĉar ni vidas kaj sentas ilian eblan transformiĝon. Pentraĵoj, muziko, libroj delonge establis tiun specifecon, kaj kvankam la ekzemplo estas malnova, mi prenas ĝin, ĉar ne havas pli bonan. En ĝiaj faltoj estas kaŝita la tuta tristo de la mondo. Tia estas nervozeco de idealisto, kiun despero ofte devigas malleviĝi pli malalte, ol li staris — sole pro inklino al emocioj.

Inter kriplaj reflektoj de la viva leĝo kaj de ties batalo kun mia spirito mi serĉis, mem ne konjektante tion, — subitan klaran kreaĵon: bildon aŭ florkronon de eventoj, nature plektitaj kaj same nevundeblaj por suspektema rigardo de spirita ĵaluzo, kiel kvar pleje afekciintaj nin linioj de ŝatata versaĵo. Da tiaj linioj estas ĉiam nur kvar.

Kompreneble, mi ekkonadis miajn dezirojn ne tuj, sed iom post iom, kaj ofte ne rimarkadis ilin, per tio perdinte tempon por elŝiri radikojn de tiuj danĝeraj vegetaĵoj. Ili diskreskis kaj kaŝis min sub sia ombroplena foliaro. Okazadis plurfoje, ke miaj renkontiĝoj, miaj statoj sonis kiel trompa komenco de melodio, kiun homoj tiel ofte deziras aŭdi antaŭ ol fermi la okulojn. Urboj, landoj de tempo al tempo proksimigadis al miaj pupiloj jam ekravantan min lumon de stranga, malproksima rubando, apenaŭ signita per fajroj, — sed ĉio evoluadis en nenion; ŝiriĝadis, simile al putra ŝpinaĵo, streĉita per rapida navedo. La Nerealiĝinta, al kiu mi etendis la manojn, povis ekstari nur per si mem, alie mi ne rekonus ĝin kaj, agante laŭ proksimuma modelo, riskus certe krei senanimajn dekoraciojn. En alia maniero, sed tute same, oni povas vidi tion en artefaritaj parkoj, kompare kun hazardaj arbaraj vizioj, kvazaŭ gardeme eltiritaj de la suno el valorega kesto.

Tiel mi ekkomprenis mian Nerealiĝintan kaj ekobeis al ĝi.

Pri ĉio ĉi kaj ankoraŭ pri multo alia — pri homaj deziroj ĝenerale — okazadis miaj konversacioj kun Filatre, se li tuŝadis tiun demandon.

Kiel mi rimarkis, li ne ĉesis interesiĝi pri mia kaŝita ekscitiĝo, direktita al imagataj objektoj. Mi estis por li kvazaŭ speco de tulipo, havanta aromon, kaj se tia komparo povas ŝajni malmodesta, ĝi tamen estas esence prava.

Tiutempe Filatre konatigis min kun Sters, kies domon mi komencis vizitadi. Atendante monon, pri kio mi skribis al mia komisiito Lerch, mi kontentigadis mian deziron de moviĝo per vesperoj ĉe Sters kaj per promenoj en la havenon, kie sub ombro de grandegaj poŭpoj, pendantaj super la kajo, mi pririgardadis emociantajn vortojn, signojn de la Nerealiĝinta: «Sidnejo», — «Londono», — «Amsterdamo», — «Tulono»... Mi estis aŭ povis esti en tiuj urboj, sed la nomoj de la havenoj signifis por mi alian «Tulonon» kaj tute ne tiun «Sidnejon», kiuj ekzistis reale; la surskriboj de oraj literoj estis konservantaj nemalkovritan veraĵon.

Ĉiam mateno promesas...

— diras Mons, —

Kaj post pacienco de tag'
Vespero pardone forgesas...

Same, kiel la «mateno» de Mons, — haveno promesas ĉiam; ĝia mondo estas plena de nerimarkita signifo, malleviĝanta de sur gigantaj gruoj per piramidoj de pakoj, dissemita inter mastoj, kunpremita ĉe kajoj fare de feraj flankoj de ŝipoj, kie en profundaj fendoj inter dense kunigitaj ŝiprandoj silente, kiel fermita libro, kuŝas en ombro verda mara akvo. Ne sciante — ĉu ili ekflugu aŭ falu, amasiĝas nuboj de fumo de grandegaj tuboj; estas streĉita kaj retenata per ĉenoj forto de maŝinoj, kies sola moviĝo sufiĉas, por ke akvo, kvieta sub poŭpo, ekimpetu tubere.

Enirinte en havenon, mi, ŝajnas, distingas sur la horizonto, trans kabo, bordojn de landoj, kien estas direktitaj la buspritoj de ŝipoj, atendantaj sian horon; bruo, krioj, kanto, demona hurlo de sireno — ĉio plenas de pasio kaj promeso. Kaj super la haveno — en la lando de landoj, en dezertoj kaj arbaroj de la koro, en la ĉielo de pensoj — brilas la Nerealiĝinta — la mistera kaj mirakla cervo de eterna ĉaso.

#### Ĉapitro III

Mi ne scias, kio okazis al Lerch, sed mi ne ricevis de li tiom baldaŭan respondon, kiom mi atendis. Nur en fino de mia estado en Liss Lerch respondis, laŭ sia kutimo, per cent pundoj, ne klariginte la prokraston.

Mi vizitadis Sters-on kaj trovadis en tiuj vizitoj senkulpan plezuron, parencan al malvarmeto de kompreso, metita sur dolorantan okulon. Sters ŝatis kartludon, mi same, kaj ĉar preskaŭ ĉiuvespere iu venadis al li, do mi tutkore ĝojis transporti parton de akreco de mia stato al divenado de kartoj de kontraŭulo.

Antaŭ la tago, de kiu komenciĝis multaj aferoj, pro kiuj mi eksidis skribi ĉi tiujn paĝojn, mia matena promeno laŭ kajoj iĝis iom pli longa, ĉar, subite malsatiĝinte, mi eksidis ĉe ordinara taverno, antaŭ ties pordo, sur teraso, ĉirkaŭvolvita de heder-similaj kreskaĵoj kun blankaj kaj helbluaj floroj. Mi estis manĝanta frititan merlangon, altrinkante al la manĝaĵo malfortan ruĝan vinon.

Nur kiam mi satiĝis, mi rimarkis, ke kontraŭ la taverno albordiĝas ŝipo, kaj, atendinte ĝis kiam ties pasaĝeroj komencis deiri laŭ la pasponteto, mi mergiĝis en kontempladon de tumulto, kaŭzita de deziro plej rapide trafi hejmen aŭ en gastejon. Mi estis observanta miksaĵon de scenoj, rimarkante trajtojn de laco, incitiĝo, de retenataj aŭ malkaŝaj furiozoj, kiuj konsistigas la animon de homamaso, kiam abrupte ŝanĝiĝas la karaktero de ties moviĝo. Inter veturiloj, parencoj, portistoj, negroj, ĉinoj, pasaĝeroj, komisiistoj kaj almozuloj, montoj da pakaĵoj kaj krakado de radoj mi ekvidis akton de grandega malhasto, de fidelo al si mem ĝis lasta detalo, trankvilon, konsiderante la cirkonstancojn, preskaŭ perversan, — tiel neimiteble, senriproĉe kaj teatre descendis laŭ la ponteto nekonata junulino, evidente ne riĉa, sed, ŝajnis, dotita per sekretoj obeigi al si lokon, homojn kaj aĵojn.

Mi rimarkis ŝian vizaĝon, kiam ĝi aperis super la pavezo inter valizoj kaj flankenŝovitaj ĉapeloj. Ŝi malsupreniris malrapide, kun medita intereso al ĉio, okazanta ĉirkaŭ ŝi. Ĉu danke al la fleksiĝema staturo, ĉu pro alia kaŭzo, ŝi tute evitis puŝojn. Ŝi nenion portis, al neniu retrorigardis kaj neniun serĉis per la okuloj en la homamaso. Tiel oni malleviĝas laŭ ŝtuparo de luksa domo al respekte malfermita pordo. Ŝiaj du valizoj naĝis post ŝi sur la kapoj de sunbrunaj portistoj. Laŭ mallonga movo de la kviete etendita mano, montranta, kiel agi, la valizoj estis instalitaj rekte sur la pavimo, malproksime de la vaporŝipo, kaj ŝi eksidis sur ilin, rigardante antaŭ si racie kaj trankvile, kiel homo, tute certa, ke tio, kio okazas, devas okazi ankaŭ plu laŭ ŝia deziro, sed sen ajna laciga partopreno ŝiaflanke.

Tiu tendenco, pereiga por multaj, tuj pravigis sin. Al la junulino alkuris komisiistoj kaj kelkaj aliaj personoj kiel de eluzita, tiel ankaŭ de deca aspekto, kreinte etoson de neeltenebla kritumulto. Ŝajnis, al la junulino okazos la samo, kion spertas vesto, kiam ĝin — puran, gladitan, kviete pendantan sur hoko — oni deŝiras per hasta mano.

Tute ne... Per nenio malfideliĝinte al si, kun digno movante la rigardon de unu figuro al la alia, la junulino diris ion al ĉiu po iomete, foje ekridis, foje kuntiris la brovojn, malrapide etendis la manon, prenis karteton de unu el la komisiistoj, legis, redonis senpasie kaj, ĉarme klininte la kapeton, komencis legi la alian. Ŝia rigardo falis sur glason da refreŝiga trinkaĵo, alŝovitan de strata vendisto; ĉar vere estis varmege, ŝi, pensinte iom, prenis la glason, eltrinkis kaj redonis ĝin kun la sama aspekto de estado en sia hejmo, kiel en ĉio, kion ŝi faris. Kelkaj harplenaj manoj, etendiĝinte super ŝiaj valizoj, vagis en la aero, atendante momenton por kapti kaj kure ekporti, sed ĉio ĉi, videble, malmulte ŝin koncernis, ĉar ne estis ankoraŭ solvita la demando pri gastejo. Ĉirkaŭ ŝi kreiĝis grupo da servemuloj, profitemuloj kaj scivolemuloj, al kiu, kvazaŭ laŭ ordono, transdoniĝis la pigra trankvilo de la junulino.

Homoj de la vantema mondo, disŝiranta la tagon en pecojn, staris, turnante la okulojn, sed ŝi plu sidis sur la valizoj, ĉirkaŭita de nevidebla defendo, kian donas sento de sia digno, se ĝi estas denaska kaj tiel kunfandiĝis kun ni, ke la homo mem ne rimarkas ĝin, kiel spiradon.

Mi observis tiun ĉi scenon, ne deŝirante la okulojn. Ĉirkaŭ la junulino iom post iom kvietiĝis bruo; iĝis tiel respekte kaj dece, kvazaŭ sur la bordon suriris filino de iu fantazia estro de ĉiuj havenoj de la mondo. Sed sur ŝi estis (penso nevole kunigas potencon kun pompeco) simpla batista ĉapelo, sama bluzo kun matrosa kolumo kaj silka blua jupo. Ŝiaj eluzitaj valizoj ŝajnis brilaj tial, ke ŝi sidis sur ili. La alloga, firmesprima vizaĝo de la junulino, la longaj haroj de la trankvile gajaj malhelaj okuloj estis pensigantaj en direkto de emocioj, kaŭzataj de ŝia aspekto. Degna malgranda mano, mallevita sur la kapon de vila hundo, — tia komparo mem venis por tiu sceno, kie sentiĝis obtuza bruo de la Nerealiĝinta.

Tuj kiam mi komprenis tion, ŝi ekstaris; tuta ŝia sekvantaro kun ekkrioj kaj valizoj ĵetiĝis al veturilo, sur kies postaĵo estis surskribo «Hotelo Dovero». Alirinte, la junulino disdonis monerojn kaj eksidis kun rideto de plena kontentiĝo. Ŝajnis, ŝin interesas absolute ĉio, kio okazas ĉirkaŭe.

Komisiisto sursaltis sur sidilon apud la fiakristo, la fiakro ekveturis, ekkurintaj sekve ĉifonuloj postrestis, kaj, sekvinte per la rigardo polvon, forkurintan laŭ la pavimo, mi pensis, kiel pensis plurfoje, ke antaŭ mi, eble, glitis fino de fadeno, kondukanta al kaŝita volvaĵo.

Mi ne kaŝu, — mi estis ĉagrenita, kaj ne nur pro tio, ke en la vizaĝo de la nekonata junulino mi ekvidis altiran klarecon de estaĵo, dotita per harmonia tuteco, kiel mi konkludis el la impreso. Ŝia mallonga estado sur la valizoj tuŝis la malnovan sopiron pri florkrono de eventoj, pri vento, kantanta melodiojn, pri bela ŝtono, trovita inter rulŝtonetoj. Mi pensis, ke ŝian esencon, probable, distingigis speciala leĝo, kribranta la vivon kun potenco de konscia procezo, kaj ke, ekstarinte en ombron de tia sorto, mi finfine povus ekvidi la Nerealiĝintan. Sed pli malgaja, ol tiuj pensoj — malgajaj pro tio, ke ili estis doloraj, kiel malnova vundo en malbona vetero, — iĝis rememoro de multaj similaj okazoj, pri kiuj necesas diri, ke ili fakte ne okazis. Jes, plurfoje ripetiĝadis trompo, akceptante aspekton de gesto, vorto, vizaĝo, pejzaĝo, ideo, sonĝo kaj espero, kaj, kiel regulo, lasadis post si cindron. Se estus deziro, mi povus trovi la junulinon tre facile. Mi povus trovi komunan intereson, naturan pretekston por ne ellasi ŝin el mia vidkampo kaj tiel aŭ alie renkonti deziratan fluon de la nemalkovrita rivero. Al plej delikataj moviĝoj de niaj animoj mi povus doni kiel racian, tiel ankaŭ decan formon. Sed mi jam fidis nek al mi mem, nek al aliuloj, nek al ajna laŭta ŝajno de subita promeso.

Pro ĉiuj ĉi kaŭzoj mi rezignis agadon kaj revenis en mian hejmon, kie mi pasigis la restaĵon de la tago inter libroj. Mi legis malatente, sentante konfuzon, venintan kun forto de trablova vento. Venis nokto, kiam, laca, mi ekdormetis en la fotelo.

Inter la realo kaj la sonĝo ekstaris rememoro pri tiuj minutoj en la vagono, kiam mi komencis jam malbone konscii mian staton. Mi memoras, kiel sunsubiro estis svinganta ruĝan tukon en la fenestron, kurantan inter sablaj stepoj. Mi sidis, duonferminte la okulojn, kaj vidis strange ŝanĝiĝantajn profilojn de la kunvojaĝantoj, elŝoviĝantaj unu el post la alia, kiel sur medalo. Subite la konversacio iĝis laŭta, transirante, ŝajnis al mi, en krion; post tio la lipoj de la konversaciantoj komencis moviĝi sensone, la okuloj brilis, sed mi ĉesis kompreni. La vagono eknaĝis supren kaj malaperis.

Plue mi nenion memoris, — la febro obskurigis la cerbon.

Mi ne scias, kiel en tiu vespero al mi tiel trude imagiĝis tiu rememoro; sed mi estis preta agnoski, ke ĝia tono estis neklarigeble ligita kun la sceno sur la kajo. La dormeto estis plektanta krepuskan arabeskon. Mi ekpensis pri la junulino, ĉi-foje kun malfrua pento.

Ĉu konvenas al tiu ludo, kiun mi ludis kun mi mem, — banala singardemo? sencela memamo? eĉ — dubo? Ĉu mi rezignis eniron en la jam malfermitan pordon nur tial, ke tro bone memoris grandajn kaj malgrandajn mensogojn de la pasinteco? Estis plena sono, ĝusta tono, — mi aŭdis ĝin, sed ŝtopis la orelojn, time rememorante antaŭajn kakofoniojn. Sed se la melodion ĉi-foje proponis vera orkestro?

Post paso de kelkaj jarcentoj deziroj de la homo atingos klarecon de arta sintezo. La deziro evitos turmenton rigardi al bildoj de sia mondo tra malklara, malforte prilumita kanvaso de nerva konfuzo. Ĝi iĝos klara, kiel insekto en sukceno. Mi, kompare, devus stari antaŭ tiaj homoj, kiel «Durande» de Lethierry[5] staras antaŭ ŝtala Levjatano de la Transatlantika itinero. La Nerealiĝinta estis kaŝiĝanta inter montoj, kaj mi devis konsideri ĉiujn vojojn en tiu direkto. Mi devis kapti ĉiujn aludojn, uzi ĉiun radion inter nuboj kaj arbaroj. En multo — por multo — mi devis agi hazarde.

Tuj kiam mi firmigis iun decidon, kaŭzitan de tia turniĝo de la pensoj, eksonoris la telefono, kaj, forpelinte la duondormon, mi ekaŭdis. Tio estis Filatre. Li faris kelkajn demandojn pri mia sanstato. Li invitis krome renkontiĝi morgaŭ ĉe Sters, kaj mi promesis.

Kiam tiu interparolo finiĝis, mi, en stranga tumulto de emocioj, ĝena, kiel retenita spiro, telefonis al la hotelo «Dovero». En tiaspecaj aferoj estas kutima la penso, ke ĉiuj, eĉ fremduloj, scias la sekreton de via humoro. Respondoj, plej senemociaj, sonas, kiel kulpatesto. Nenio povas tiel subite proksimigi al aliula vivo, kiel telefono, lasante nin nevideblaj, kaj tuj, laŭ nia deziro, — forigi, kvazaŭ ni ne parolus entute. Tiuj konsideroj, sencelaj por la fakto, rimarkigos, eble, tiun maltrankvilan staton, kun kiu mi komencis la interparolon.

Ĝi estis mallonga. Mi petis voki Anna-n Macpherson, venintan hodiaŭ sur vaporŝipo «Grandville». Post nelonga silento aferema voĉo de la servisto deklaris al mi, ke en la gastejo malestas la menciita sinjorino, kaj mi, sciante, ke mi ricevos tian respondon, helpis al la miskompreno per preciza priskribo de la kostumo kaj de la tuta aspekto de la nekonata junulino.

Mia interparolanto estis silente cerbumanta. Finfine li diris:

— Vi parolas, sekve, pri la fraŭlino, kiu antaŭnelonge forveturis de ni al la stacio. Ŝi enskribis sin kiel «Biĉe Seniel».

Kun domaĝo pli granda, ol mi atendis, mi rimarkis:

— Bonege. Mi miksis la nomon, plenumante iun komision. Oni min krome petis ekscii...

Mi rompis la frazon kaj surmetis la parolilon sur ties lokon. Tio estis subita cerba abomeno al la sencelaj vortoj, kiujn mi komencis paroli inercie. Kio ŝanĝiĝus, se mi ekscius, kien forveturis Biĉe Seniel? Do, ŝi daŭrigis sian vojaĝon — probable en la maniero de senzorga ordono al la vivo, kiel tio estis sur la kajo, — kaj mi malleviĝis en la fotelon, interne butonuminte min kaj penante absorbiĝi per libro, laŭ kies unuaj paĝoj mi jam vidis, ke min atendas kvincentpaĝa enuo.

Mi estis sola, en silento, mezurata de horloĝa batado. La silento rapidis, kaj mi foriris en la regnon de konfuzaj konturoj. Dufoje aliradis dormo, kaj poste mi jam ne aŭdis kaj ne memoris ĝian proksimiĝon.

Tiel, nerimarkite ekdorminte, mi vekiĝis kun sunleviĝo. Mia unua sento estis rideto. Mi leviĝis kaj eksidis en impeto de profunda admiro, — de nekomparebla, pura plezuro, kaŭzita de efekta neatenditaĵo.

Mi dormis en la ĉambro, pri kiu mi menciis, ke ĝia muro, turnita al la maro, estis, fakte, grandega fenestro. Ĝi iris de la plafona kornico ĝis la kadro en la planko, kaj ĉe la flankoj je futo ne estis atinganta la murojn. Ĝiajn klapojn eblis disŝovi tiel, ke la vitroj kaŝiĝu. Trans la fenestro, malsupre, estis mallarĝa elstaraĵo, priplantita per floroj.

Mi vekiĝis ĉe tia situo de la suno, leviĝanta super la mara linio, kiam ĝiaj radioj estis penetrantaj en la ĉambron kune kun reflekto de ondoj, ŝutiĝantaj sur la ekrano de la malantaŭa muro.

Sur la plafono kaj la muroj estis kurantaj dancoj de sunaj fantomoj. Kirlo de la ora reto brilis per misteraj desegnaĵoj. Radiaj ventumiloj, saltantaj ovaloj kaj ĵetiĝantaj el angulo en angulon fajraj strekoj estis, kiel flugo en la murojn de rapida ora birdaro, videbla nur en la momento de tuŝo al la ebeno. Tiuj buntaj tapiŝoj de sunaj feinoj, kies barakta tremo, ne ĉesante eĉ por momento teksi blindigan arabeskon, atingis furiozan rapidon, estis ĉie — ĉirkaŭe, sub la piedoj, super la kapo. Nevidebla mano estis desegnanta strangajn skribaĵojn, kompreni kies sencon ne eblis, kiel en muziko, kiam ĝi parolas. La ĉambro ekvivis. Ŝajnis, cedinte al la atako de la suno, desaltanta de la akvo, ĝi tuj komencos facile turniĝi. Eĉ sur miaj manoj kaj genuoj seninterrompe glitis helaj makuloj. Ĉio ĉi estis ŝanĝiĝanta nekapteble, kvazaŭ en skuata sparka reto estis batiĝantaj travideblaj papilioj. Mi estis ĉarmita kaj senmove sidis inter la blua lumo de la maro kaj la ora — tra la ĉambro. Mi sentis ĝojon. Mi ekstaris kaj, kun facila animo, kun delikata kaj senkonscia certeco, diris al ĉio: «Al vi, signoj kaj figuroj, enkurintaj kun nesciata signifo, kaj tamen gajigintaj min per serioza soleca gajo, — dum vi ankoraŭ ne malaperis — konfidas mi la rustaĵon de mia Nerealiĝinta. Prilumu kaj forviŝu ĝin!»

Tuj kiam mi finis paroli, sciante, ke mi rememoros tiun duondorman ekstravagancon kun rideto, la ora reto estingiĝis; nur en la malsupra angulo, ĉe la pordo, tremis ankoraŭ dum ioma tempo similaĵo de la fleksita fenestro, malfermita al fluo de fajreroj, sed malaperis ankaŭ tio. Malaperis ankaŭ tiu humoro, per kiu komenciĝis la mateno, kvankam ĝia spuro ne forviŝiĝis ĝis hodiaŭ.

#### Ĉapitro IV

Vespere mi direktis min al Sters. En tiu vespero ĉe li kunvenis tri homoj: mi, Anderson kaj Filatre.

Antaŭ ol veni al Sters, mi pasis laŭ la kajo ĝis tiu loko, kie haltis hieraŭ la vaporŝipo. Nun sur tiu peco de la kajo ne estis ŝipoj, kaj tie, kie sidis la nekonata al mi Biĉe Seniel, staris ŝarĝaj rulĉaroj.

Do, — tio forpasis, aperis kaj forpasis, kvazaŭ ĝi ne estis. Revivigante la impreson, mi kreis figurojn el aero, lokinte ilin per grupo de la hieraŭa sceno: tra ili brilis vespera akvo kaj steloj de rodaj fajroj. Koncentrita peno helpis al mi ekvidi la junulinon preskaŭ klare; farinte tion, mi eksentis ankoraŭ pli grandan malkontenton, ĉar mi pli precize konturis la impreson. Verŝajne, komenciĝis siaspeca «kora migreno» — la sento, kiun mi tre bone konis kaj kvankam ne atribuis al ĝi specialan signifon, tamen trovis, ke tia direkto de pensoj efikas kiel ŝatata motivo. Vere — tio estis motivo, kaj mi, parte disvolvante ĝin, restis sub ĝia influo por nedifinita tempo.

Meditante, mi nun estis ege malkontenta pri mi pro tio, ke mi rompis la interparolon kun la gastejo. Tiu hastemo — strebo anstataŭigi forglitantaĵon per pozitiva ago — ofte malutiligadis al mi. Sed mi ne povis denove peni ekscii tion, kion jam maldeziris ekscii, kiel ajn mi bedaŭru pri tio nun. Krome, la ĉarma mateno, la promeno, reveno de fortoj kaj kutimo alkalkuli al la volo de hazardo ĉion, kio ne estas tute difinita de deziro, superpezis tiun difekton de la hieraŭa tago. Mi pense kalkulis restaĵojn de monsumoj, kiujn mi povis disponi kaj kiujn mi atendis de Lerch: ĉirkaŭ kvar mil. En tiu tago mi ricevis leteron: Lerch sciigis, ke nur antaŭnelonge reveninte el afervojaĝo, li, ne atendante baldaŭan postulon de mono, ne faris ordonon, kaj reveninte, sendis — kiel mi petis — milon. Tiamaniere, mi ne zorgis pri mono.

El la kajo mi direktis min al Sters, kien mi venis, jam trovinte tie Filatre-on kaj Anderson-on.

Sters, sekretario de irigacia komitato, estis alta kaj blonda. Liaj bela kapo, kvieta krispa barbo, laŭta voĉo kaj vere vira rideto, fojfoje moviĝanta en sinuo de la lipharoj, — estis distingiĝantaj per impreso de forto.

Rondaj okulvitroj, iom similaj al okuloj de birdo, kaj ruĝaj vangostoj de Anderson, inspektisto de teĥnika lernejo, konformis al mallongaj hartufoj sur lia kapo; li estis svelta kaj malalta.

Doktoro Filatre, la normalstatura homo, kun trankvilaj moviĝoj, vestita ĉiam simple kaj bone, ekvidinte min, atente ridetis kaj, firme manpreminte, diris:

— Vi bone aspektas, tre bone, Harvey.

Ni eksidis sur la teraso. La domo staris aparte, meze de ĝardeno, ĉe la urborando.

Sters gajnis kvar fojojn sinsekve, poste mi ricevis kartojn, sufiĉe fortajn, por ne preni el la talono.

En la manĝoĉambro, primetante la tablon kaj starigante manĝilaron, servistino de Sters estis interparolanta kun la fratino de la mastro rilate de la vespermanĝo.

Mi estis interesita de miaj kartoj, tamen komencis deziri manĝi kaj tial kun plezuro aŭdis, ke Delia Sters ordonis alporti vespermanĝon je la dekunua, sekve — post horo. Mi estis cerbumanta krome, ĉu estos ĉi-foje benjetoj kun ŝinko, kiujn mi tre ŝatis kaj nenie manĝis tiom bongustajn, kiel ĉi tie, kvankam Delia kredigadis, ke tio okazas hazarde.

— Nu, — diris al mi Sters, disdonante kartojn, — ĉu vi prenas? Nenion?! Bone. — Li donis kartojn al la aliaj, rigardis al la siaj kaj deklaris: — Mi same ne prenas.

Anderson, poste Filatre prenis kaj pasis.

— Batalu, — diris la kuracisto, — kaj ni rigardos, kion ĉi-foje faros Harvey.

Laŭ interkonsento vetoj estis negrandaj, sed al mi malfortunis, kaj mi estis iom incitita pro tio, ke mi malgajnadis sinsekve. Sed por tiu ĉi veto mi havis tolereblajn kartojn: kvar dekojn kaj seson; ĵokero povis esti ĉe Sters, tial mi devis atenti.

Do, ni komencis ordinaran aŭkcion: mi — malrapide kaj senzorge, Sters — koncize kaj seke, sed kun soleneco de du blinduloj, kondukantaj unu la alian al kavo, kiam ĉiu penas trompi sian viktimon.

Anderson, rigardante al ni, amuziĝis, tiel ni ĉiuj estis absorbitaj de atendo de la fino; Filatre estis kolektanta la kartojn.

Eniris Delia, la junulino kun velkinta vizaĝo, sunbruna kaj skeptika, same blonda, kiel ŝia frato, kaj komencis spekti, kiel mi kun Sters, reciproke enpikinte rigardojn en la fruntojn, penis pligrandigi — ĉu gajnon aŭ malgajnon? — neniu sciis, kion.

Mi sentis ĉe Sters fortajn kartojn — laŭ apenaŭ rimarkeblaj specifecoj de lia sinteno; sed ĉu pli fortajn ol la miaj? Eble, li simple estis timiganta min? Probable, la samon pensis li pri mi.

Delia-n oni vokis el la manĝoĉambro, kaj ŝi foriris, ĵetinte:

— Harvey, gardu vin, ne malgajnu.

Mi altigis la veton. Sters silentis, pensante — ĉu konsenti aŭ aldoni pli. Mi estis en bonega humoro, sed zorge kaŝis tion.

— Mi akceptas, — respondis finfine Sters. — Kio estas ĉe vi? — Li estis proponanta montri la kartojn. Samtempe kun la sono de liaj vortoj mia konscio, subite elirinte el la rondo de la ludo, pleniĝis per ordona silento, kaj mi ekaŭdis specialan virinan voĉon, dirintan kun emfazo: «... Kuranta sur ondoj». Tio estis, kiel sonoro nokte. Sed nenion plian mi aŭdis, krom bruon en la oreloj, leviĝintan pro akraj batoj de la koro, kaj krakadon de la kartoj, laŭ kies eĝo movis la fingron doktoro Filatre.

Miregigita de la fenomeno, kiu, tiel evidente, havis nenian ligon kun la okazanta, mi demandis Anderson-on:

— Ĉu vi diris ion en tiu ĉi momento?

— Ho ne! — respondis Anderson. — Mi neniam malhelpas al ludanto pensi.

La nekomprenanta vizaĝo de Sters estis antaŭ mi, kaj mi vidis, ke li sidas silente. Mi kaj Sters, okupitaj de la batalo, povis nur nomi ciferojn. Dum tio estis kuranta en la menso, la impreso de la vivoplena virina voĉo restis neŝancelita.

Mi montris miajn kartojn sen ajna intereso al la ludo, malgajnis al kvin trefoj de Sters kaj rifuzis ludi plu. La halucinaĵo — aŭ tio, kio ĝi estis, — eligis min el la luda humoro. Anderson rimarkis mian aspekton, dirinte:

— Ĉu al vi io okazis?!

— Okazis interesa afero, — respondis mi, dezirante ekscii, kion diros la aliaj. — Kiam mi ludis, mi estis plene absorbita de ludaj konsideroj. Kiel vi scias, ne eblas flankaj rezonadoj, se en la manoj estas kvaropo. Tiutempe mi aŭdis — diritajn ekstere aŭ interne de mi — vortojn: «Kuranta sur ondoj». Ilin prononcis nekonata virina voĉo. Tial mia humoro malaperis.

— Ĉu vi aŭdas, Filatre? — diris Sters.

— Jes. Kion vi aŭdis?

— «Kuranta sur ondoj», — ripetis mi kun malkompreno. — La vortoj estis klaraj, kiel viaj vortoj.

Ĉiuj estis interesitaj. Baldaŭ, eksidinte por vespermanĝi, ni daŭrigis pridiskuton de la okazaĵo. Pri tiaj aferoj estas bonege konversacii vespere, kiam la nervoj estas streĉitaj. Delia, farinte kelkajn ordinarajn rimarkojn per ironie serioza tono, evidente montranta, ke ŝi ne mokas min nur pro ĝentileco, eksilentis kaj komencis aŭskulti, kritike levinte la brovojn.

— Ni provu trovi, — diris Sters, — ĉu ne estis akcesoraj agentoj de via halucinaĵo. Tiel, mi foje ekdormis kaj aŭdis konversacion. Tio estis simila al konversacio trans muro, kiam vortoj estas malklaraj. Sencon de la konversacio eblis kompreni nur laŭ intonacioj, kiel riproĉojn kaj ekskuzojn. Aŭdiĝis grumblaj, plendaj kaj koleraj notoj. Mi iris en la dormoĉambron, kie el lavkrano estis rapide gutanta akvo, ĉar ĝin oni nedense fermis. En la tubo siblis kaj singulte gluglis aero. Tiamaniere, kompreninte, kio okazas, mi dispelis la sugestiaĵon. Tial ni demandu: ĉu iu estis pasanta preter la teraso?

Dum la ludo Anderson sidis kun la dorso al la domo, kun la vizaĝo al la ĝardeno; li diris, ke li neniun vidis kaj nenion aŭdis. La samon diris Filatre, kaj, ĉar neniu, krom mi, aŭdis ajnajn vortojn, tiu okazaĵo restis fermita en mi. Al demandoj, kiel mi rilatas al ĝi, mi respondis, ke mi estis, vere, emociita, sed nun mi nur penas kompreni.

— Vere, — diris Filatre, — la frazo, kiun aŭdis Harvey, povas esti klarigita nur per profunde kaŝita iro de nia psika horloĝo, kie videblas nek hormontriloj, nek radetoj. Kio estis dirita antaŭ tiam, kiam vi aŭdis la voĉon?

— Kio? Sters demandis, kio estas en miaj kartoj, proponante montri.

— Jen. — Filatre pensis iomete. — Rimarku, kiel tio okazas: «Kio estas ĉe vi?» La respondon aŭdis sola Harvey, kaj la respondo estis «Kuranta sur ondoj».

— Sed la demando estis direktita al mi, — diris mi.

— Jes. Sed la respondo antaŭis vin. La respondo sonis anstataŭ vi, kaj vi ripetis ĝin al ni.

— Tio ne estas klarigo, — kontraŭis Anderson post kiam ĉiuj ekridetis.

— Certe, ne klarigo. Mi faras simplan rezonon, kiu ŝajnas al mi interesa. Mi konsentas, eblas klarigi la okazaĵon per la duobla konscio de Ribaux, aŭ per parta malfunkcio de iu lobo de la cerbo, simila al anguleto de dormo en ni, maldormantaj kiel tuto. Tiel asertas Wisher. Sed la rezono estas evidenta. Ĝi trudiĝas mem, kaj, kiel ajn enigma estu la respondo, — se ni supozu, ke tio estas respondo, — la kaŝita intereso de Harvey estis donita per la misteraj vortoj, kvankam ilia aplika senco estas perdita. Kvankam atento de kartludanto estas absorbita, tamen ĝi estas ligita en la centro, sed libera ĉe la periferio. Ĝi estas tie en ombro, inter fenomenoj, kaŝitaj de ombro. La vortoj de Sters: «Kio estas ĉe vi?» povis voki sparkon el la ombra regiono pli frue, ol, respektive, ekbrilis la centro de atento. Asocio kun io ajn povis esti momenta, doninte neatenditajn vortojn, similajn al fendoj sur vitro pro trafinta ĝin ŝtono. Direkto, formo, nombro kaj longo de la fendoj ne povas esti kalkulitaj anticipe, nek reduktitaj retroe al dependo de rezisto de la vitro al la ŝtono. La misteraj vortoj de Harvey estas bizara fendo de la senkonscia sfero.

Vere — tiel povis esti, sed, malgraŭ glateco de la psika bildo, kiun skizis Filatre, mi estis strange tuŝita. Mi diris:

— Kial ĝuste la vortoj de Sters kaŭzis la fendon?

— Sed kies do?

Mi volis diri, ke, allasante efikon de aliula penso, li en plej infana maniero cedas al distanco, kvazaŭ tia efiko estas senrezulta ekster limoj de la kvar futoj de la tablo, disigantaj la ludantojn, sed, ne dezirante plu daŭrigi la disputon, mi rimarkis nur, ke tiaspecaj klarigoj mem bezonas klarigojn.

— Certe, — konfirmis Sters. — Se ne estas fidinda tio, ke mia ordinara demando elprenis el la subkonscia sfero de Harvey la neordinaran imagon, do necesas ĉion solvi dekomence. Kaj tio estas nefidinda, sekve, nefidinda estas ankaŭ la cetero.

La tiaspeca konversacio daŭris ankoraŭ ioman tempon, ege incitante Delia-n, kiu postulis, finfine, ŝanĝi la temon aŭ trinki trankviligilon. Baldaŭ post tio mi adiaŭis la gemastrojn kaj foriris; kun mi eliris Filatre.

Paŝante sampiede, kiel soldatoj, ni ĉirkaŭiris silente kelkajn angulojn kaj eliris sur placon. Filatre invitis eniri kafejon. Tio estis tiom stranga por mia stato, ke mi konsentis. Ni okupis tablon ĉe la podio kaj postulis vinon. Sur la podio ŝanĝiĝadis kantistinoj kaj dancistinoj. Filatre ree komencis disvolvi la temon pri fendo sur vitro, poste transiris al okazo kun naturesploristo Whitorn, kiu, sidante en ĝardeno, aŭdis interparolon de abeloj. Mi aŭskultis sufiĉe atente.

Frapo de falinta seĝo kaj ies postulo malantaŭ la dorso kuniĝis en tiu minuto kun insista takto de danco. Mi memorfiksis tiun momenton tial, ke mi komencis sperti fortegan deziron tuj foriri. Ĝi estis senintenca. Povis esti nenio pli malbona ol tia stato, nenio pli ĝena kaj maltrankviliga meze de gaja muziko kaj hela lumo. Ankoraŭ ne ekstarante, mi rigardis en min mem, penante trovi la kaŭzon kaj demandante, ĉu ne lacigis min Filatre. Tamen estis deziro sidi — ĝuste kun li — en tiu kafejo, kiu plaĉis al mi. Sed mi jam ne povis resti. Mi devas rimarki, ke mi obeis al mia stranga sento kun bedaŭro, ordinara ĉe ĉia malĝustatempa obstaklo. Mi ĵetis rigardon al la horloĝo, diris, ke mia kapo ekdoloris, kaj foriris, lasinte la kuraciston fintrinki la vinon.

Elirinte sur la trotuaron, mi haltis en konsterno, kiel haltas homo, penante diveni pordon, necesan al li, kaj, pensinte iom, mi direktis min en la havenon, kien mi entute konstante trafadis, se promenadis sencele. Mi decidis nun, ke mi foriris el la kafejo pro simpla nervozeco, sed jam ne plu bedaŭris, ke mi foriris.

«Kuranta sur ondoj»... Ankoraŭ neniam mi estis tiel persiste cerbumanta pri la ekstravaganco de la konscio, havanta relativan sencon, — sencon de postdorsa susuro, laŭ kies sono ne eblas diveni, kia ŝtofo susuras. Facila nokta vento, dubinde moderigante la sufokan varmegon, estis turnanta en blanka lumo de elektraj lanternoj poplan blankan lanugon. En la haveno sur karba polvo ĉe ŝtonaj fostoj kaj muroj ĝi estis tiom abunda, ke ŝajnis, ke la nordo miksiĝis kun la sudo en fantazia varmega vintro. Mi estis iranta inter du moleoj, kiam trans la dua moleo disde mi mi ekvidis sveltan velŝipon kun la korpo, rememoriganta jaĥton. Ĝia akvodismeto povis esti ĉirkaŭ cent kvindek tunoj. Ĝi estis mergiĝinta en dormon.

Neniun homon mi rimarkis sur ĝia ferdeko, sed, alirinte pli proksime, mi ekvidis ĉe la babordo vaĉantan matroson. Li sidis sur faldebla seĝo kaj dormis, apogiĝinte al la ŝiprando.

Mi haltis nemalproksime. Estis senhome kaj kviete. Sonoj de la urbo estis kuniĝantaj en unu monotonan malklaran bruon, similan al bruo de malproksime veturanta fiakro; apud mi nur plaŭdado de la akvo kaj mallaŭta knaretado de ŝnurego estis markantaj la silenton. Mi plu rigardis al la ŝipo. Ĝia bruna korpo, blanka ferdeko, altaj mastoj, ĝenerala proporcieco de ĉiuj partoj kaj fajneco de la ĉefa linio sugestis respekton. Tio estis ŝipo-ĝentlemano. Lumo de arklampo de la moleo metis ĝiajn klarajn konturojn sur la limon de la krepusko, en kies foro videblis nigraj korpoj kaj tuboj de vaporŝipoj. La poŭpo de la ŝipo estis elstaranta super la kajo, malalta en tiu ĉi loko, kreante inter du ŝnuregoj kaj la malsupra akvo pendantan angulon.

Al mi tiel plaĉis tiu bela ŝipo, ke mi imagis ĝin mia. Mi pense eniris laŭ ĝia pasponteto hejmen, en mian kajuton, kaj mi estis — tiel imagiĝis al mi — kun tiu junulino. Mi tute ne sciis, kial estis tiel, sed mi dum ioma tempo retenadis la imagon.

Mi rimarkis, ke la rememoro pri tiu junulino ne estis foriranta; ĝi similis ajnan alian rememoron, retenitan de la animo, sed kun vera viva nuanco. Mi de tempo al tempo ĵetadis rigardojn al ĝi, kiel al alloga pentraĵo. Ĉi-foje ĝi aperis kaj foriris pli klare, ol ĉiam. Finfine la pensoj ŝanĝiĝis. Dezirante legi la nomon de la ŝipo, mi ĉirkaŭiris ĝin, ekstarinte kontraŭ la poŭpo, kaj, fiksrigardinte, legis duonrondon de reliefaj oraj literoj:


#### Ĉapitro V

Mi tremeris, — tiel batis en la tempiojn la sango. Suspiro — ne pro sola mirego, — pro pli granda, pli komplika emocio, — retenis en mi batadon de la koro, kiu poste laŭte ekparolis. Dufoje mi enspiris, antaŭ ol sukcesis ankoraŭ foje tralegi kaj kompreni tiujn mirindajn vortojn, ĵetiĝintajn en mian cerbon, kiel saga salvo. Tiu subita bato de la realo laŭ la aperintaj dum la ludo strangaj vortoj estis tiom subita, kvazaŭ homon oni kaptus de malantaŭe. Min ekturnis momente senfortiĝintaj pensoj. Tiel turniĝas sur perdita spuro hundo, priflarante lastan postsignon de piedo.

Finfine, persiste flankeniginte tiujn emociojn, kiel oni flankenigas per la mano risortan foliaron, malhelpantan rigardi, mi ekstaris per unu piedo sur la poŭpan ŝnuregon, por pli proksime kliniĝi al la surskribo. Ĝi estis altiranta min. Mi ekpendis super la akvo, tuŝita de malproksima lumo. La surskribo situis en distanco de ses-sep futoj for de mi. Ĝi estis bonege prilumita de glitanta radio. La vorto «Kuranta» kuŝis en ombro, «sur» estis sur la limo de la ombro kaj la lumo, kaj la fina «ondoj» brilis tiel hele, ke estis rimarkeblaj fendoj en la ortavolo.

Konvinkiĝinte, ke mi vidas realaĵon, mi deiris kaj eksidis sur krudferan foston por ordigi la pensojn. Ili estis disvolviĝantaj en tia ligo inter si, ke necesis pli forta premo de la volo, ol la mia tiam, por ĉirkaŭpreni ilin ĉiujn per unu, plej ĉefa penso; tiu mankis. Mi estis rigardanta en mallumon, en ties profundajn bluajn makulojn, kie flagris reflektoj de rodaj fajroj. Mi estis nenion decidanta, sed mi sciis, kion mi faros, kaj tio ŝajnis al mi tute natura. Mi estis certa pri malcertaĵo kaj preciza en malprecizeco.

Ekstarinte, mi aliris al la pasponteto kaj laŭte diris:

— He, sur la ŝipo!

La vaĉanta matroso dormis aŭ, eble, aŭdis mian alparolon, sed lasis ĝin sen respondo.

Mi ne ripetis la vokon. En tiu ĉi momento mi ne sentis malpermeson, ordinaran, kvankam nevideblan, pri memvola eniro en fremdulan posedaĵon. Vidante, ke la sentinelo estas senmova, mi surpaŝis la pasponteton kaj trafis sur la ferdekon.

Vere, la sentinelo estis dormanta, mallevinte la kapon sur la manojn, etenditajn laŭ kovrilo de ŝipranda kesto. Mi neniam vidis, ke simpla matroso estus vestita tiel, kiel tiu nekonata homo. Lia multekosta vesto el maldika griza silko, kolumo de senriproĉe blanka ĉemizo kun blua kravato kaj granda brilianto de pinglo, silka blanka kepo, dandaj botoj kaj ringoj sur la sunbruna mano, atestantaj kapablon pagi grandan monon por ornamaĵoj, — ĉiuj ĉi aĵoj estis nekarakteraj por simpla servo de matroso. Krom tio — la sunbrunaj, puraj manoj, sen aspreco kaj kaloj, kaj la obstina, tremeranta en dormo, maldika vizaĝo kun nigra, zorgeme kombita barbo montris sen aliaj pruvoj, per rekta sugesto de la trajtoj, ke tiu homo estas ne el malsuperaj anoj de la ŝipo. Hezitante veki lin, mi malrapide trairis al pasponteto de la poŭpa ferdekdomo, ĉar el ties levitaj lukoj iris lumo. Mi esperis trovi tie homojn. Jam mi levis la piedon, kiam min retenis kaj haltigis facila nevidebla movo. Mi turnis min kaj iĝis vid-al-vide al la vaĉanto.

Li ĵus finis oscedi. Lia maldekstra mano estis ŝovita en la poŝon de la pantalono, kaj la dekstra, forpelanta dormon, trairis laŭ la okuloj kaj malleviĝis, frotante per la dekstra fingro la finojn de la aliaj fingroj. Tio estis alta, larĝŝultra homo, pli alta, ol mi, kun kliniĝo antaŭen. Kvankam liaj mallevitaj palpebroj ludis senemociecon, sub ili lumis malbone kaŝita plezuro — atendo de mia konfuzo. Sed mi estis nek konfuzita, nek embarasita kaj ekrigardis rekte en liajn okulojn. Mi riverencis.

— Kion vi faras ĉi tie? — severe demandis li, malrapide prononcante tiujn vortojn kaj kvazaŭ pririgardante ilin antaŭ si. — Kiel vi trafis sur la ferdekon?

— Mi suriris laŭ la ponteto, — respondis mi amikeme, sen atento al eblaj miskomprenoj liaflanke, ĉar mi opiniis, ke mia aspekto estas sufiĉe elokventa en ajna horo kaj en ajna loko. — Mi vin vokis, vi dormis. Mi leviĝis kaj, ial ne kuraĝinte veki vin, deziris iri malsupren.

— Por kio?

— Mi kalkulis trovi tie iun. Kiel mi vidas, — aldonis mi kun emfazo, — mi devas nomi min: Tomaso Harvey.

La vaĉanto eltiris la manon el la poŝo. Liaj pezaj okuloj jam tute vekiĝis, kaj en ili rimarkeblis nedecidemo de emocioj — miksaĵo de flegmo kaj furiozo. Probable, la unua venkis, ĉar, kunpreminte la lipojn, li malvolonte klinis la kapon kaj seke respondis:

— Tre bone. Mi estas ŝipestro Vilhelmo Guez[6]. Al kiu cirkonstanco mi ŝuldas tiom fruan viziton?

Sed eĉ pli malafabla tono ne povis senkuraĝigi min nun. Mi estis sur linio de rapide leviĝanta ekvilibro, sub defendo de tuta tiu okazaĵo, en tuta amplekso de ĝia ankoraŭ ne difinita graveco.

— Ŝipestro Guez, — diris mi kun rideto, — se la trian horon de nokto opinii komenco de tago, — mi, certe, venis freneze frue. Mi timas, ke vi trovos mian motivon netaŭga. Tamen estas necese klarigi, kial mi suriris la ferdekon. Dum ioma tempo mi estis malsana, kaj mia stato, laŭ opinio de kuracistoj, iĝos pli bona, ol la nuna, se mi iom vojaĝos. Estis agnoskite, ke navigado sur velŝipo, malkomplika ekzistado, eĉ senigita je kelkaj oportunaĵoj, estos, se tiel diri, kruda fiziologia vero, kiun la korpo bezonas fojfoje ĝuste tiel, kiel kruda vero fojfoje kuracas moralan malsanon. Hodiaŭ, promenante, mi ekvidis tiun ĉi ŝipon. Ĝi, mi konfesu, ĉarmis min. Prokrasti mian aferon mi ne kuraĝis, ĉar mi ne scias, kiam vi levos la ankron, kaj mi pensis, ke morgaŭ mi jam povos ne trovi vin. Ĉiuokaze — mi petas min pardoni. Mi kapablas pagi, kiom necesas, kaj ĉi-flanke vi ne havus kaŭzon resti malkontenta. Por mi krome estas tute indiferente, kien vi direktos vin. Fine, mi esperas, ke vi min komprenis, — mi pensas, ke mi forigis la domaĝan miskomprenon. La cetero dependas nun de vi.

Dum mi estis parolanta tion, Guez jam respondis al mi. La respondo estis en ŝanĝado de esprimoj de lia vizaĝo, kies signifon mi povis determini kiel reziston. Sed la interparolo nur ĵus komenciĝis, kaj mi ne perdis esperon.

— Mi estas preskaŭ certa, ke mi rifuzos al vi, — diris Guez, — des pli, ke tiu ĉi ŝipo ne apartenas al mi. Ĝia posedanto estas Brown, el kompanio «Frajtisto kaj Kargo». Mi petas vin veni malsupren, kie por ni estos pli facile interparoli.

Li diris tion per ĝentila glacia tono de devigita peno. Lia gesto per la mano en direkto al la pasponteto estis preciza kaj seka.

Mi malleviĝis en hele prilumitan ejon, kie, krom ni du, estis neniu. Rapida rigardo, ĵetita de mi al la ĉirkaŭaĵo, ne donis impreson, kontraŭan al mia humoro, sed ankaŭ nenion klarigis, kvankam ŝajnis al mi, kiam mi estis malleviĝanta, ke estos alie. Mi ekvidis komforton kaj malordon. Mi estis iranta laŭ luksa tapiŝo. La dekoracio de la ejo montris riĉecon de la konstruisto de la ŝipo... Ni eksidis sur negrandan kanapon, kaj en plena lumo mi fine pririgardis Guez-on.

Lian aspekton eblus esplori longe kaj resti ĉe konfuza rezulto. Priskribante vizaĝon, aŭtoroj plej ofte absorbiĝas per la antaŭa aspekto, sed neniu deziras agnoski signifon de la profilo. Tamen la profilo estas notinda tial, ke ĝi estas la bazo de la silueto — de unu el la plej akraj grafikaj solvoj de la tutaĵo. Plurfoje la profilo montradis al mi duan homon en unu, — kvazaŭ du enirejojn el malsamaj flankoj en unu ejon. Mi donas al la profilo signifon de komento kaj nur en tiu okazo ne rememoras pri ĝi, se la profilo kaj la antaŭa aspekto, kun ĉiuj interaj sekcoj, estas ekvilibrigitaj per anima kontraŭpezo. Sed tio renkonteblas tiel rare, ke estas escepto. Same ne eblis alkalkuli al esceptoj la vizaĝon de Guez. Lia profilo iris de la radikoj de la haroj per la klinita, nervoza frunto — per preskaŭ vertikala linio de la longa nazo, per la trista supra kaj obstine elstaranta malsupra lipo — al la peza, krute turnita mentono. Linio de la ŝvela vango, apogante la okulon, malsupre estis kunigita kun la morna lipharo. Laŭ la lingvo de la vizaĝo, ĝi montriĝis en premata kaj insista esprimo. Sed al tiu vizaĝo, kiam ĝi estis turnita rekte, — larĝa, kun kuntiritaj brovoj, kun nerva ludo de faltoj de la larĝa frunto — oni ne povis rifuzi pri alloga kaj originala esenco. Liaj nigraj belaj okuloj estis impone moviĝantaj sub la rompiĝo de la malaltaj brovoj. Mi ne komprenis, kiel povis konformi tiu forta kaj pasia vizaĝo kun la flegma tono de Guez — tiom, ke eĉ sentata en liaj vortoj iro de pensoj ŝajnis senpasia. Ne senbaze mi atendis, pro tiu kontraŭdiro, malagrablan efekton, kio konfirmiĝis senprokraste.

— Do, — diris Guez, kiam ni eksidis, — mi povus preni pasaĝeron nur laŭ permeso de Brown. Sed, mi agnosku, mi estas kontraŭ pasaĝero sur kargoŝipo. Kun tio ĉiam okazas iaj malagrablaĵoj aŭ klopodoj. Krome, mia ŝipanaro hieraŭ estis kvitigita, kaj mi ne scias, ĉu mi baldaŭ kolektos novan kompleton. Estas eble, ke la «Kuranta» staros monaton, antaŭ ol mi sukcesos aranĝi vojaĝon. Mi konsilas al vi turni vin al alia ŝipestro.

Li eksilentis kaj per nenio montris deziron daŭrigi la interparolon. Mi estis pripensanta, kion mi diru, kiam sur la ferdeko aŭdiĝis paŝoj kaj ekkrio: «Ha-ha!», akompanata, verŝajne, per ebria larĝa gesto.

Vidante, ke mi ne ekstaras, Guez movetis la brovon, atente pririgardis min de la kapo ĝis la piedoj kaj diris:

— Jen finfine revenis Butler. Mi petas vin ne ĝeniĝi. Mi tuj revenos.

Li eliris, paŝante peze kaj larĝe, klininte la kapon, kvazaŭ li timis batiĝi per la frunto. Restinte sola, mi atente ĉirkaŭrigardis. Mi vojaĝis sur diversaj ŝipoj, kaj tial estis konvinkita, ke tiu ĉi ŝipo, almenaŭ dum ĝia konstruado, ne estis destinita por transporti kafon aŭ kotonon. Pri tio atestis kiel ĝia ekstera aspekto, tiel ankaŭ la internaĵo de la salono. Grandaj rondaj fenestroj — lukoj, diametre pli ol du futojn, kiajn oni neniam faras sur kargoŝipoj, devis klare kaj elegante prilumi tage. Iliaj ŝraŭboj, kadroj, tuta kupra ilaro distingiĝis per fajna arta laboro. Venecia spegulo en masiva kadro el arĝento; negrandaj kanapoj, tapetitaj per multekosta griz-verda silko; palisandra tegaĵo de la muroj; kornicoj, kurtenoj, la hindia tapiŝo kaj tri elektraj lampoj kun laktovitraj kloŝoj en figura bronza reto estis aĵoj de vera lukso — tiel, kiel estas teĥnike oportune sur ŝipo. Sur bone polurita, reflektanta la lampojn tablo staris fumvitra vazo kun freŝaj rozoj. Ĉirkaŭ ĝi, inter ĉifitaj buŝtukoj kaj glasoj kun nefintrinkita vino, staris malpuraj teleroj. Sur la tapiŝo kuŝaĉis cigaredstumpoj. El duonmalfermita pordo de la bufedo pendis malpura ĉifono.

Ekaŭdinte paŝojn, mi ekstaris kaj, ne dezirante plilongigi la interparolon, demandis Guez-on post lia reveno, — ĉu li kontraŭos, se Brown donos al mi konsenton por navigi sur la «Kuranta» en aparta kajuto kaj kontraŭ konvena pago.

— Ĉu vi opinias, ke estas senutile paroli pri tio kun mi?

— Al mi ŝajnis, — rimarkis mi, — ke via opinio estas fiksita kontraŭ mi de tiaj konsideroj, kiuj estas gravaj por vi.

Guez paŭzis. Mi vidis, ke mia intenco komunikiĝi kun Brown malagrable tuŝis lin. Mi montris ĝentilan insiston kaj esprimis deziron agi spite al Guez.

— Kiel vi deziras, — diris Guez. — Mi restas kun mia opinio, pri kiu mi diris.

— Mi ne disputas. — Mia afabla vigliĝo forpasis, anstataŭita de ĉagreno. — Malvenkinte aferon en unu instanco, oni turnu sin al alia.

Mi agnoskas, ke mi diris tro multe, sed mi ne pentis pri tio: la konduto de Guez al mi tre malplaĉis.

— Malvenkinte aferon en malalta instanco! — respondis li, subite ruĝiĝinte. Lia flegmo malaperis, kiel kurteno, ekflirtinta pro vento; la vizaĝo malagrable kaj arogante vigliĝis. — Por kia diablo estas ĉiuj ĉi paroloj? Mi estas la ŝipestro, kaj tial dume la mastro de tiu ĉi ŝipo. Vi povas agi, kiel vi deziras.

Tio estis jam nepardonebla akraĵo, kaj en alia tempo mi, probable, trankviligus lin per unu atenta rigardo, sed ial mi estis certa, ke, preterinte ĉion, mi devos en baldaŭa tempo navigi kun Guez sur lia ŝipo «Kuranta sur ondoj», kaj tial mi decidis ne plu doni pretekston por ofendo. Mi levetis la ĉapelon kaj balancis la kapon.

— Mi esperas, ni iel aranĝos tiun ĉi demandon, — diris mi, etendante al li la manon, kiun li premis tre seke. — La plej senkulpaj cirkonstancoj puŝas min rompi la glacion. Eble, vi ne koleros poste, se ni renkontiĝos.

«La interparolo estas finita, kaj mi deziras, ke ci foriraĉu de ĉi tie», — diris liaj okuloj. Mi eliris sur la ferdekon, kie mi ekvidis aĝan, variolmarkitan homon kun pipo en la dentoj. Li staris, apogiĝinte al la masto. Pririgardinte min per nepenetrebla rigardo, tiu homo diris al Guez, kiu eliris kun mi:

— Mi tamen devus iri; mi, eble, regajnos. Kion vi diros al tio?

— Mi ne donos monon, — diris Guez akre kaj kolere.

— Vi donos al mi mian salajron, — morne daŭrigis la homo kun la pipo, — alie ni disiĝos.

— Butler, vi ricevos la salajron morgaŭ, kiam vi sobriĝos, alie al vi ne restos eĉ groŝo.

— Bonege! — ekkriis Butler, kiu estis, kiel mi divenis, la supera asistanto de Guez. — Belajn vi diras vortojn! Ĉu vi ludu rolon de zorganto, kiam eĉ mortinta katino scias, kio vi estas en ĉiuj drinkejoj — estintaj, nunaj kaj estontaj?! Mi povas elspezi mian monon, kiel mi deziras.

Guez ne respondis, sed sakraĵoj, kiujn li retenis, speguliĝis sur lia vizaĝo. Energio de tiu ŝargo elverŝiĝis en lia alparolo al mi. La malŝata, sed malvarmsanga ĝentlemano malaperis. La tono de la alparolo de Guez similis insulton.

— Nu, kiele, — diris li, starante ĉe la pasponteto, kiam mi komencis iri laŭ ĝi, — ĉu vere, «Kuranta sur ondoj» belas, kiel «Genta puntistino»? («Genta puntistino» estis ŝipo, dronigita antaŭ cent jaroj fare de pirato Kidd la Dua pro ĝia mirinda belo, kiun ĉiuj admiris). Jes, tion multaj agnoskas. Se mi rakontus al vi ĝian historion, ĝian koston, se vi vidus ĝin dum irado kaj estus sur ĝi unu tagon, — vi eĉ pli petus min preni vin en vojaĝon. Via gusto estas nemalbona!

— Ŝipestro Guez! — ekkriis mi, kolerigita des pli, ke Butler, alirinte, subridis. — Se mi vere vojaĝos sur tiu ĉi ŝipo kaj vi venos en mian kajuton, mi penos kompensi vian malĝentilecon almenaŭ per pli milda rilato al vi.

Li ĵetis al mi mokan rigardon, sed tuj lia vizaĝo ricevis perpleksan aspekton. Ege miriginte min, Guez haste kaj emociite diris:

— Jes, mi kulpas, pardonu! Mi estas ĉagrenita! Mi estas furioza! Vi ne bedaŭros okaze de malsukceso ĉe Brown. Tamen, la cirkonstancoj estas tiaj, ke ni ne havos komunan vojon. Mi deziras al vi ĉion bonan!

Mi ne scias, kio efikis pli malagrable, — ĉu la malĝentileco de Guez aŭ tiu lia stranga impeto. Levinte la ŝultrojn, mi malsupreniĝis sur la bordon kaj, deirinte sufiĉe multe, retroturniĝis, ankoraŭ foje ekvidinte la altajn mastojn de «Kuranta sur ondoj», kun certeco, ke Guez, aŭ Brown, aŭ ili ambaŭ devos rilati al mia intenco plej pozitive.

Mi direktis min hejmen, ne rimarkante, kie mi iras, perdinte senton de loko kaj tempo. La afekcio ankoraŭ ne kvietiĝis. Iro de antaŭsentoj, nekapteblaj, tuj kiam mi komencadis detale esplori ilin, estis aŭdebla en profundo de la koro, ne atingante la konscion. Vico da neniam spertitaj statoj, el kiuj mi elektus neniun, markiĝis en miaj pensoj per raraj vortkombinoj, similaj al parolado en dormo, kaj mi ne povis forpeli ilin. Unu aferon, spite al la racio, mi sentis, sen ajnaj klarigoj kaj pruvoj, — tion, ke la ŝipo de Guez kaj la nekonata junulino Biĉe Seniel devas havi ligon. Se mi estus trankvila, mi rilatus al mia ideo pri proksimeco de la ŝipo kaj la junulino kiel al sovaĝa superstiĉo, sed nun estis alie, — imagoj aperadis kun tia konvinkeco, kiel okazas en malfeliĉo aŭ en timo.

La nokto pasis malbone. Mi vidis sonĝojn, — multajn premajn kaj bizarajn sonĝojn. Min turmentis soifo. Mi vekiĝadis, trinkadis akvon kaj ekdormadis ree, persekutata de invado de pensoj, lacigaj, kiel malĝusta problemo kun forglitinta eraro. Tio estis kvitiĝoj de emocioj inter si post la evento, malordiginta ilian naturan fluon.

Je la naŭa matene mi estis sur la piedoj kaj ekveturis al Filatre en taksio. Nur kun li mi povis paroli pri la aferoj de tiu ĉi nokto, kaj por mi estis nepre necese, tre grave scii, kion li pensas pri tia turniĝo de la «fendo sur vitro».

#### Ĉapitro VI

Kvankam estis frue, Filatre atendigis min tre nelonge. Tri minutojn post kiam mi eksidis en lia kabineto, li eniris, jam vestita por eliro, kaj avertis, ke li devas esti ĝis la deka horo en la hospitalo. Tuj li turnis sian atenton al mia aspekto, dirinte:

— Al mi ŝajnas, ke al vi io okazis!

— Inter la kontoro de la Karba sindikato kaj la angulo de la kajo, — diris mi, — staras rimarkinda velŝipo. Mi ekvidis ĝin nokte, kiam ni disiĝis. La nomo de tiu ŝipo estas — «Kuranta sur ondoj».

— Kiel! — diris Filatre, mirigita eĉ pli, ol mi atendis. — Ĉu tio ne estas ŝerco?! Sed... permesu... Nenio, mi aŭskultas vin.

— Ĝi staras ankaŭ nun.

Ni rigardis al ni reciproke kaj dum ioma tempo sidis silente. Filatre mallevis la okulojn, malrapide levinte la brovojn; laŭ lia esprimema vizaĝo pasis nerva kurento. Li ree ekrigardis al mi.

— Jes, tio frapas, — rimarkis li. — Sed certe estas daŭrigo, ĉu?

Anticipante lian neeldiritan suspekton, ke mi povis vidi «Kurantan sur ondoj» antaŭ ol mi venis hieraŭ al Sters, mi diris pri tio negative kaj transdonis la interparolon kun Guez.

— Vi konsentos, — aldonis mi en la fino de mia rakonto, — ke mi povis havi nur tiun deziron. Neniu alia ago konvenas. Evidente, mi devas veturi, se mi ne deziras resti por la tuta vivo kun senhelpa kaj stulta pento.

— Jes, — diris Filatre, etendante cigaron en aeron al imagata cindrujo. — Ĉio estas vera, la stato el ajna vidpunkto estas tikla. Tamen, tio ofte estas demando de mono. Al mi ŝajnas, mi helpos al vi. La afero estas en tio, ke mi kuracis la edzinon de Brown, kiam, laŭ opinio de aliaj kuracistoj, jam ne estis senco kuraci ŝin. Ĉu spite al ili, ĉu kompleze al mi, sed ŝi saviĝis. Kiel mi vidas, Guez sendas vin al Brown, estante mem kontraŭ vi, kaj tio estas fidinda signo, ke Brown resendos vin al Guez. Tial mi petos vin transdoni al Brown leteron, kiun mi tuj skribos.

Findirante la lastajn vortojn, Filatre rapide eksidis al la tablo kaj prenis plumon.

— Mi kun peno imagas, kion mi skribu, — diris li, turnante al mi la tempion kaj la angulon de la okulo.

Li frotis la frunton kaj komencis skribi, prononcante la skribitan laŭte, dum ĝi estis pleniganta la paperan folion.

— Notu, — diris Filatre, haltante, — ke Brown estas homo de negoco, de profito, malproksima de mi kaj vi, kaj ĉio, kio, laŭ li, rememorigas ekstravagancon, tuj fermas lin. Nun plu. «Iam, en la tago, feliĉa por vi kaj por mi, vi diris, ke vi plenumos ajnan mian deziron. Mi tutkore esperis, ke tia minuto ne venos; ĝeni vin mi opiniis nepardonebla egoismo. Tamen okazis, ke mia paciento kaj parenco...»

— Tiu diplomata malprecizaĵo aŭ, mallonge dirante, senmalutila mensogo, mi esperas, ne gravas, ĉu? — demandis Filatre; poste li daŭrigis skribi kaj legi: «... parenco, Tomaso Harvey, la doninto de tiu ĉi letero, bezonas vojaĝon sur ordinara velŝipo. Tio estas utila kaj necesa pro lia malsano. Detalojn li sciigos persone. Kiel mi lin komprenis, li ne estus kontraŭ unu aŭ du vojaĝoj en kajuto...»

— Kiel strange estas eldiri tiujn vortojn, — interrompis sin Filatre. — Sed mi ilin eĉ skribas: «... kajuto de ŝipo “Kuranta sur ondoj”, kiu apartenas al vi. Vi ege ŝuldigos min per helpo al Harvey. Mi esperas, ke la sano de via profunde simpatia edzino plu ne sugestas maltrankvilon. Mi petas vin...»

— ... kaj tiel plu, — finis Filatre, kovrante la koverton per larĝaj linioj de adreso.

Li enmanigis al mi la leteron kaj eksidis apud mi. Dum li skribis, min komencis turmenti timo, ke la ŝipo de Guez foriris.

— Pardonu, Filatre, — diris mi, klariginte al li tion. — Mia malpacienco estas granda!

Mi ekstaris. Atente, kun profunda meditemo rigardante al mi, ekstaris ankaŭ la kuracisto. Li faris per la mano duonretenantan geston, tuŝinte mian ŝultron; malrapide retiris la manon, komencis paŝadi tra la ĉambro, haltis ĉe la tablo, distrite mallevis la rigardon kaj frotis la manojn.

— Kvazaŭ ni devas ankoraŭ ion diri unu al la alia, ĉu vere?

— Jes, sed kion? — respondis mi. — Mi ne scias. Mi, kiel vi, ŝatas diveni. Okupiĝi pri tio nun estus same, kiel pentri naturon en mallumo.

— Vi pravas, bedaŭrinde. Jes. Al mi neniam okazis io simila. Estu certa, ke mi estas maltrankviligita kaj absorbita de ĉio ĉi. Sed vi skribos al mi el la vojaĝo? Ĉu mi ekscios, kio okazis al vi?

Mi promesis al li kaj aldonis:

— Sed ĉu eble ankaŭ vi paku vian valizon, Filatre?! Kune kun mi?!

Filatre dismovis la manojn kaj ridetis.

— Tio estas loga, — diris li, — sed... sed... sed... — Lia rigardo por unu momento haltis sur negranda portreto, staranta inter bronzaj aĵoj de la tablo. Nur nun ekvidis ankaŭ mi tiun portreton — foton de bela juna virino, rigardanta rekte, iomete klininte la kapon.

— Nenio rekompencos min, — diris Filatre, ekfumante kaj abrupte ĵetante la alumeton. — Kiel ajn originala, kiel ajn asketa, siamaniere, certe, estu via interna mondo, — vi, kara Harvey, deziras ekvidi ridantan vizaĝon de feliĉo. Ne negu. Sed sur tiu vojo mi ricevos nenion, ĉar mian deziron povas plenumi neniu. Ĝi estas simpla kaj preciza, sed ĝi plenumiĝos neniam. Mi elkuracis multajn homojn, sed ne sukcesis elkuraci mian edzinon. Ŝi estas viva, sed estas egale, kvazaŭ ŝi mortis. Tio estas ŝia portreto. Ŝi ne revenos ĉi tien. Ĉio cetera havas por mi nenian sencon.

Dirinte tiel kaj preventante miajn vortojn, eĉ mian silenton, kiuj, kun tuta ilia sincereco, nur malfaciligus tiun subitan momenton de rigardo al la malfermiĝinta fremda koro, Filatre sonorigis kaj diris al la servisto, ke oni donu kaleŝon. Ne adiaŭante definitive, ni interkonsentis, ke mi sciigos lin pri mia vizito al Brown.

Ni eliris kune kaj disiĝis ĉe la perono. Sursaltinte la sidilon, Filatre deveturis kaj retroturniĝis, kriinte:

— Certe, mi per tio ne... — La ceteron mi ne aŭdis.

#### Ĉapitro VII

La kontoro de Brown «Frajtisto kaj Kargo», kiel plej multaj kontoroj de tia tipo, situis sur la kajo, tre proksime, do ne necesis preni aŭton. Mi liberigis la ŝoforon kaj, ĵus enirinte en la havenon, ĵetis maltrankvilan rigardon al la moleo, kie mi vidis hieraŭ «Kurantan sur ondoj». Kvankam ĝi estis nun relative malproksime de mi, mi tuj ekvidis ĝiajn mastojn kaj buspriton sur la sama loko, kie ili estis nokte. Mi eksentis plenan faciliĝon.

La tago estis varmega, sufoka, kiel aero super arda forno. Iom laciĝinte, mi malrapidigis miajn paŝojn kaj eniris sub tolan markezon de havena taverno por sensoifigi min.

Inter nemultaj vizitantoj mi ekvidis emociitan matroson, kiu, svingante per forgesita, en ekscito, glaso da vino kaj plurfoje intencante ĝin eltrinki, sed ree forgesante, estis firmiganta sian parolon per akraj gestoj, turnante sin al kompanio de maristoj, okupantaj angulan tablon. Dum mi staris ĉe la verŝotablo, frapis en mian aŭdon vorto «Guez», pro kio mi, same forgesinte mian glason, senprokraste turnis min kaj ekaŭdis.

— Mi lin ne forgesos, — estis parolanta la matroso. — Mi navigas dum dudek jaroj. Mi vidis tiom da ŝipestroj, ke se ilin samtempe enlasi ĉi tien, ne sufiĉos loko por ke ĉiuj staru sur unu piedo. Mi komprenas tiel, ke Guez estas vera diablo. Ne allasu Dio servi sub lia komando. Se al li iu ekmalplaĉos, li eltiros el tiu ĉiujn vejnojn. Mi al vi diros: tio estas furioza homo. Foje li tiel batis la ĉarpentiston al la orelo, ke tiu senkonsciiĝis kaj ne povis ekstari dum pli ol horo: nur ĝemadis. Mi mem ricevis; plie pro miaj respondoj. Mi ŝatas respondi tiel, ke homo tute verdiĝu, sed ne povu alkroĉiĝi. Sed ke li estas furioza, tio estas ankoraŭ duono de malfeliĉo. Li estas malica, kanajlo. Nenion eblas diveni laŭ lia vizaĝaĉo, kiam li vokas vin. Eble, donos glason da vodko, sed eble — faligos per bato. Tio ĉe li okazas subite. Okazas, ke li parolas mallaŭte kaj racie, kiel homo, sed se vi malĝuste rigardis aŭ silentis responde — «komprenu kiel vi deziras, pro kio mi silentas» — do pretas. Ni ĉiuj elturmentiĝis kaj kune decidis foriri. Estas onidiro, ke jam ne unuafoje ŝipanaro forlasadis lin meze de vojaĝo. Do kio?! Por lia vivo sufiĉos stultuloj!

Li eksilentis, restinte kun malfermita buŝo kaj rigardante al sia glaso en kolera perplekso, kvazaŭ estis vidanta tie la malamatan ŝipestron; poste unuglute sekigis la glason kaj komencis kolere ŝtopi sian pipon. Ĉio ĉi koncernis min.

— Pri kiu Guez vi parolas? — demandis mi. — Ĉu ne pri tiu, kies ŝipo nomiĝas «Kuranta sur ondoj»?

— Ĝuste pri li, sinjoro, — respondis la matroso, ĵetinte maltrankvilan rigardon al mia vizaĝo. — Do, vi scias, kia tio estas homo, se li entute estas homo, sed ne rabia hundo!

— Mi aŭdis pri li, — diris mi, subtenante la konversacion kun celo ekscii kiel eble plej multe pri la homo, en kies kompanio mi intencis restadi dum nedifinita tempo. — Sed mi ne renkontis lin. Ĉu vere li estas maliculo kaj kanajlo?

— Absoluta... — komencis la matroso, misglutinte kaj punciĝinte, kun solena malrapideco de ĵuro, evidente, intencante aldoni — «vero», kiam post mia dorso, interrompante la respondon de la matroso, elflugis neatendita, akra ekkrio: «Absurdo!» La homo aliris al ni. Tio estis same matroso, pure vestita, de kruda kaj racia aspekto.

— Absoluta absurdo, — diris li, turnante sin al mi, sed rigardante al la unua matroso. — Mi ne scias, kiel vin koncernas ŝipestro Guez, sed mi — kaj vi vidas, ke mi ne estas estro, mi estas sama matroso, kiel tiu ĉi kriemulo, — li malestime direktis rigardon en la vizaĝon de la konsterniĝinta oratoro, — kaj mi asertas, ke ŝipestro Guez, unue, estas vera maristo, kaj due, elstara homo de bonkorega animo. Mi servis ĉe li de januaro ĝis aprilo. Kial mi foriris — tio estas mia afero, kaj Guez pri tio ne kulpas. Ni faris du navigojn al Gor-Sajn. El la tuta ŝipanaro li al neniu diris malbonan vorton, kaj nia frataro, mi diru sincere, estas ja bunta popolo. Nun tiu ĉi homo diras, ke Guez batis ĉarpentiston. El la ceteraj faradis kotletojn. Kiu do kredos al tiela mensogo? Ni ricevadis porciojn pli bonajn, ol sur militaj ŝipoj. En dimanĉoj oni donadis al ni botelon da viskio por tri homoj. Al la ferdekestro kaj al batema Butler, la supera asistanto, la ŝipestro faris grandan mallaŭdegon pro tio, ke li minacis al la kuiristo per la pugno. Tiam Butler diris: «Diablo vin komprenos!» Ŝipestro Guez kunvenigadis nin, fojfoje, kaj laŭtlegadis tiajn historiojn, pri kiuj ni neniam aŭdis. Kaj se inter ni okazadis kverelo, Guez diradis nur: «Estu bonkoraj unu al la alia. De malbono devenas malbono».

Fininte, sed, evidente, havante ankoraŭ multon por pledi por ŝipestro Guez, la matroso pririgardis ĉiujn ĉeestantojn, svingis la manon kaj, kun esprimo de pacienca malaprobo, komencis aŭskulti la furiozigitan mallaŭdanton de Guez. Mi vidis, ke ili ambaŭ estas tute sinceraj kaj ke la parolo de la pledanto indignigis la akuzanton ĝis plena rabio. Dum unu minuto li elmuĝis ne malpli ol dekon da nomoj, alvokante al ilia atestanta foresto. Li ĵuradis, proponadis iri kun li sur iun ŝipon, kie estas homoj, suferintaj de Guez jam en la antaŭa jaro, kaj finis per sarkasma demando: pro kio la defendanto tiel malmulte servis sur «Kuranta sur ondoj?» Tiu kun digno, sed kun ne malpli granda flamiĝemo rakontis, kiel li ekmalsanis, pro kio maldungiĝis post la veno en Liss-on. Implikiĝinte en kriado, ili ambaŭ komencis mencii la samajn personojn, ĉar evidentiĝis, ke la mallaŭdanto kaj la defendanto konas multajn el tiuj, kiuj servis ĉe Guez en diversaj tempoj. Komenciĝis senfinaj riproĉoj kaj taksoj, insultado kaj furiozo de faktoj, akompanataj per batado per la pugno al la brusto. Malgraŭ tuta mia absorbiteco de tiu ĉi kolizio, mi tamen devis hasti al Brown.

La ŝildo de la kontoro «Frajtisto kaj Kargo» situis post tri domoj for de ĉi tie. Mi eniris en malvarmetan ejon kun kurtenoj, mallevitaj sur la suna flanko, kie inter oficaj tabloj, interpafado de tajpiloj kaj diskretaj konversacioj de oficistoj al mi eliris malserena homo en oraj okulvitroj.

Pasis kelkaj minutoj de atendo, ĝis li, raportinte pri mi, aperis el la kabineto de Brown; jam ne malserene, sed afable riverencinte, li malfermis la pordon, kaj mi, enirinte en la kabineton, ekvidis unu el la ĉefaj mastroj, kun kiu mi devis nun paroli.

#### Ĉapitro VIII

Mi tre ĝojis, ke mi vidas negociston, veran negociston, nur kies aspekto estis kreanta klaran etoson de aferemo kaj de precizaj sentoj de la kuranta minuto. Ĉar mi estis konversacianta kun li unuafoje en la vivo, kaj li min tute ne konis, — ne estis antaŭtimoj, ke nia interparolo eliros el la aferema tono en dubindan, kompatan tonon, preskaŭ neeviteblan, se la afero koncernas kuracan maran promenvojaĝon. En mala okazo, pro la cirkonstancoj de la afero, mi povus voki suspekton pri ekscentreco, kaŭzantan streĉon. Sed estis dubinde, ke Brown ŝatis pririgardadi ovon, traigante lumon tra ĝi. Kiel konversacianto, tio estis homo de ĉiam mallibera minuto, oferita al la proksimulo pro la letero, morale deviganta kontentigi lin.

La rufaj tonditaj haroj de Brown estis elstarantaj kun reguleco de haregaro sur broso. La seka, alta kapo kun la glata nuko, la kvazaŭ intence firme kunpremitaj lipoj kaj same firme, kroĉe direktita rekte en la vizaĝon rigardo de la nigraj mallarĝigitaj okuloj donis impreson de preciza matematika aparato. Li estis alta, misproporcia, certa kaj subita en moviĝoj; vestita elegante; parolante, li tenis krajonon, glatumante ĝin per la finoj de la fingroj. Li glatumadis ĝin jen pli rapide, jen pli malrapide, kvazaŭ dirigentante ordon kaj aperadon de vortoj. Traleginte la leteron per senpasia movo de la okuloj, li fleksis la angulon de la razita buŝo en aŭtomatan rideton, malkliniĝis al la fotela dorso kaj per laŭta, bone trejnita voĉo deklaris al mi, ke al li ĉiam estas agrable fari ion por Filatre aŭ liaj amikoj.

— Sed, — aldonis Brown, glitiginte la fingrojn supren laŭ la krajono, — aperis malĝustaĵo. Tiu ŝipo ne apartenas al mi; ĝi estas proprieto de Guez, kaj kvankam li, kiel mi pensas, — tiam, turninte la krajonon, Brown almetis ĝian finon al la mentono, — ne rifuzos al mi en peto cedi al vi kajuton, vi tamen agus bone, se interparolus kun la ŝipestro.

Mi respondis, ke la interparolo okazis kaj ke ŝipestro Guez ne konsentis preni min kiel pasaĝeron sur «Kurantan sur ondoj». Mi aldonis, ke mi parolas kun li, Brown, sole pro la indiko de Guez pri aparteno de la ŝipo al li. Tiun staton de la afero mi prezentis sen ĉiuj ties strangaĵoj, kiel ordinaran okazon aŭ naturan obstaklon.

En la okuloj de Brown glitis penso, nekonata de mi. Li faris laŭ la krajono tri meditemajn glitojn, kvazaŭ nombrante siajn ĉefajn pensojn, kaj ektiris la brovon tiel, ke ne estis duboj pri lia perplekso. Finfine, reakceptinte la antaŭan aspekton, li sciigis al mi la esencon de la afero.

— Rilate de ŝipestro Guez, — penseme diris Brown, — mi devas sciigi al vi, ke tiu homo preskaŭ trudis al mi sian ŝipon. Guez iam servis ĉe mi. Jes, jure mi estas posedanto de tiu ege tedinta al mi ŝipo; kaj tiel okazis pro tio, ke Vilhelmo Guez havas vere serpentan talenton de arda, racia konvinkado, — pli ĝuste, de kapablo turnigi la kapon al homo per tio, kion tiu tute ne bezonas. Foje li ŝuldis grandan monsumon. Savante la ŝipon de aresto, Guez sukcesis eltiri el mi konsenton enlistigi la ŝipon en mian registron. Laŭ la vendaj dokumentoj, kiuj ne kostis al mi eĉ groŝon, ĝi formale estas mia, sed ne pli. Iam mi konis la patron de Guez. La filo sukcesis venigi kun si la ombron de la mortinto — tre bona, racia homo — kaj furioze petegis min savi «Kurantan sur ondoj». Kiel vi vidas, — Brown almontris trans la ŝultron per la krajono al la muro, kie en dandaj kadroj paradis fotoj de vaporŝipoj, nombre pli ol dek, — nenian specialan profiton mi povus ricevi el tiu transakcio eĉ kun tuta deziro, kaj tial mi ne vidas pekon, ke mi rakontis al vi. Do, ni havas atuton kontraŭ kapricoj de Guez. Ĝi kuŝas en miaj kun li reciprokaj rilatoj. Vi veturos; tio estas decidita, kaj mi skribos al Guez letereton, kies enhavo donos al li okazon afable akcepti vin. Guez estas komplika, tre malfacila homo. Mi konsilas al vi esti singarda kun li, ĉar oni neniam povas scii, kiel li agos.

Mi elaŭskultis Brown-on sen ĝeno. En mia animo estis firmege fermita tiu pordo, trans kiu estis vane batiĝanta kaj ne povis elbatiĝi sento de tikleco, eĉ, strikte dirante, perforto, kiun mi uzis en tiuj specialaj cirkonstancoj.

Fininte la parolon, Brown turniĝis al la tablo kaj kovris per larĝa skribo folion de notlibro, sigelinte ĝin en koverton per abrupta, trankviliga movo. Mi demandis, ĉu li konas la historion de la ŝipo, al kio, iom paŭzinte, Brown respondis:

— Ĝi estis ricevita fare de Guez disde privata persono. Sed mi ne povas al vi precize diri, disde kiu kaj kontraŭ kia monsumo. Bela ŝipo, mi konsentas. Nun ĝi estas parte adaptita por kargaj celoj, sed ĝia tipo estas — vela palaceto. Ĝi estas tre rapidira, kaj ekvojaĝante morgaŭ, vi, kiel ŝatanto, spertos plezuron gliti kvazaŭ sur grandega glitŝuo, se estos bona vento. — Brown ĵetis rigardon al barometro. — Devas esti vento.

— Guez diris al mi, ke li staros monaton.

— Tio momente venis en lian kapon. Li jam estis ĉe mi hodiaŭ kaj diris pri la morgaŭa tago. Mi eĉ scias lian itineron: Gel-Gju, Touz, Kasset, Zurbagano. Vi ankoraŭ eniros Dagonon por preni kargon da feraĵoj. Sed tio estas nur kelkaj horoj da distanco.

— Tamen al li ne restis eĉ unu matroso.

— Ho, ne maltrankvilu pri tio. Tiaj poraliulaj malfacilaĵoj — por Guez estas kvazaŭ demeti ĉapelon de sur najlo. Mi estas certa, ke li jam plenŝtopis la matrosan loĝejon per banditoj, al kiuj sufiĉas nur palpebrumi, kaj da ili venos legio.

Mi dankis Brown-on kaj, ricevinte firman adiaŭan manpremon, eliris kun intenco uzi ĉiujn penojn, por mildigi por Guez evidentan ĝenecon de lia stato.

#### Ĉapitro IX

Ne sciante ankoraŭ, kiel mi aranĝu tion, mi aliris la ŝipon kaj ekvidis, ke Brown pravas: sur la ferdeko videblis matrosoj. Sed tio ne estis elita, bela ularo de firmaj ŝipaj mastrumaĵoj. Evidente, Guez prenis ajnajn, kiuj trafis sub la manon.

Demandinte, mi trovis Guez-on en la ŝipestra kajuto. Li sidis ĉe la tablo kun Butler, kontrolante paperojn kaj kalkulante per abako.

— Mi tre ĝojas vin vidi, — diris Guez post kiam mi salutis kaj eksidis. Butler facile ridetis, kaj al mi ŝajnis, ke lia rideto rilatas al Guez. — Ĉu vi estis ĉe Brown?

Mi donis al li la leteron. Li malsigelis, tralegis, ĵetis rigardon al mi, al Butler, kiu estis rigardanta flanken, kaj tuse purigis la gorĝon.

— Sekve, vi aranĝis vin, — diris Guez, ridetante kaj ŝovante la leteron en poŝon de sia veŝto. — Mi sincere ĝojas pri vi. Por mi estas malagrable rememori la noktan interparolon, ĉar mi timas, ke vi komprenis min malĝuste. Mi opinias granda honoro la konatecon kun vi. Sed miaj reguloj vere estas kontraŭ ĉeesto de pasaĝeroj sur kargoŝipo. Tion oni komprenu en la senco de disciplino, kaj en neniu alia. Tamen, mi estas certa, ke mi kaj vi establos bonajn rilatojn. Mi vidas, vi ŝatas maron. Maro! Kiam mi prononcas tiun vorton, ŝajnas, ke mi eliris promeni, ĵetante rigardojn al la horizonto. Maro... — Li enpensiĝis, poste daŭrigis: — Se Brown tiel forte deziras, mi sincere cedas kaj transiras al alia halso. Morgaŭ ĉe mateniĝo ni eknavigas. La unua iro estos al Dagono. El tie ni veturigos kargon al Gel-Gju. Kiam vi deziras loĝiĝi en la ŝipon?

Mi diris, ke mia deziro estas transporti la aĵojn tuj. La preskaŭ amika tono de Guez, lia tenera rilato al la maro, la hieraŭa insultado kaj la hodiaŭa afableco pensigis min, ke, plej verŝajne, mi havas antaŭ mi homon malekvilibran, impulsiĝeman, tamen scipovantan bridi sin. Do, mi ekdeziris ekscii amplekson de la pago, kaj krome, se estas tempo, pririgardi mian kajuton.

— Subtrahu el la sumo kaj aldonu komisipagon, — diris, ekstarante, Guez al Butler. Poste li kondukis min laŭ la koridoro kaj, malferminte la pordon, ekstaris sur la sojlo, farinte per la mano larĝan, invitan geston.

— Tio estas unu el la plej bonaj kajutoj, — diris Guez, enirante post mi. — Jen lavujo, ŝranko por libroj kaj ankoraŭ kelkaj malgrandaj ŝranketoj kaj bretoj por diversaj aĵoj. Manĝado estas komuna, sed tamen, laŭ via deziro, la servisto alportos ĉi tien ĉion, kion vi deziros. Pri matrosoj mi ne povas fieri. Mi prenis ilin por unu navigo. Sed la servisto troviĝis bona, tia brava mulato; li servis ĉe mi antaŭe, sur «Erigono».

Mi estis — ridinde — kortuŝita: tiel la nuna traktado de la ŝipestro sonis malsimile al lia aĉa, artefarite flegma kaj — poste — bruta tono de la hodiaŭa nokto. La nedisputeble mastraj rajtoj de Guez komencis ĝeni min; se li dezirus kategorie deklari ilin, mi, plej probable, opinius necese pardonpeti pro mia invado, maskita per la ŝajnaj rajtoj de Brown. Sed retiriĝi, tio estas rezigni de la vojaĝo, mi nun ne povis. Mi esperis, ke Guez mem ŝanĝos sian opinion, dezirante ricevi profiton. Por mia granda plezuro, li ekparolis pri pago, unu el la plej bonaj reguliloj de ĉiuj implikitaj statoj.

— Rilate de mono mi decidis tiel, — diris Guez, elirante el la kajuto, — vi pagas por nutrado, ejo kaj veturo ducent pundojn. Tamen, se tio estas por vi tro granda prezo, ni povos pridiskuti tion poste.

Al mi ŝajnis, ke el unu okulo de Guez en la alian, kiam li eksilentis, transflugis akra sparko de plezuro nomi tian frenezan nombron. Furiozigita, mi atente rigardis al li, sed per nenio montris mian miron. Mi tuj komprenis, ke tio estas mia atuto. Paginte al Guez ducent pundojn, mi povis ne plu opinii min ŝuldanta al li, konsiderante tion, kiel pripensite taksis li sian cedemon.

— Bone, — diris mi, — mi trovas la sumon neĝena. Ĝi estas justa.

— Jen, — respondis Guez per tono de subite malbonigita humoro. Aperis streĉo, sed li tuj ĝin kaŝis, komencinte plendi pri malplimultiĝo de frajtoj; poste, kvazaŭ rememorinte ion, adiaŭis: — Antaŭ eknavigo ĉiam estas multaj klopodoj. Do, la afero estas decidita.

Ni disiĝis, kaj mi direktis min en mian loĝejon, kie senprokraste telefonis al Filatre. Li ĝojis aŭdi, ke la afero estas aranĝita, kaj ni interkonsentis renkontiĝi je la kvara horo posttagmeze sur «Kuranta sur ondoj», kien mi intencis veni multe pli frue. Post tio mia tempo pasis en preparoj. Mi matenmanĝis kaj pakis la aĵojn, laciĝinte pro pensoj, kontraŭ kiuj neniu racia homo donus eĉ rompitan groŝon; poste mi ordonis elporti la pakaĵojn kaj alveturis al la ŝipo en tiu momento, kiam Guez estis deiranta sur la kajon. Lin estis akompanantaj Butler kaj la dua asistanto — Sinkwright[7], junulo kun ruza, malagrabla vizaĝo. Ekvidinte min, Butler ĝentile riverencis, kaj Guez, neglekte kapsalutinte, forturnis sin, prenis Sinkwright-on sub la brako kaj komencis paroli kun li. Li retrorigardis al mi, poste ĉiuj tri malaperis en la arko de la Trimejla strato.

Sur la ŝipo oni min, evidente, atendis. El la pordo de la kuirejo elŝoviĝis kapo en blanka ĉapo, malaperis, kaj tuj venis la lerta mulato, kiu prenis miajn aĵojn, metinte ilin en la preparitan kajuton.

Dum li estis malpakanta la aĵojn, kaj mi, eksidinte en fotelon, faradis al li ordonojn, ni iom post iom komencis konversacii. La nomo de la servisto estis Horacio, kio gajigis min, kiel konvena rememorigo pri Ŝekspiro en unu el liaj plej ofte citataj tekstoj. Horacio konfirmis la indikitan de Brown direkton de la navigado, kiel li mem aŭdis tion, sed en lia babilado mi notis nenion strangan aŭ specialan rilate al la ŝipo. Specialeco estis nur en mi. «Kuranta sur ondoj» iris sen kargo en Dagonon, kie oni devos ŝarĝi ĝin per tricent kestoj da feraĵoj. Naive kaj impone paradante per la grandega brusto, ĉirkaŭpremita per kokosa reto, elŝovante ĝin, kiel koko, kaj montrante ĉe ĉiu vorto la fortikajn dentojn, Horacio, finfine, elbabilis sekreton. Tiu intimeco aperis pro ora monero kaj permeso finfumi la estingiĝintan cigaron. Lia sciigo maltrankviligis min pli, ol antaŭdiro de ŝtormo.

— Mi devas diri al vi, sinjoro, — diris Horacio, frotante la manplatojn, — ke estos tre, tre gaje. Vi ne enuos, se estas vera tio, kion mi subaŭskultis. En Dagono la ŝipestro intencas surŝipigi knabinojn, damojn — belajn sinjorinojn. Tio estas liaj konatinoj. Jam estas preparitaj du kajutoj. Tie jam estas starigitaj: parfumoj, bona sapo, odekolono, speguloj; estas sternita fajna litaĵaro. Kaj krome estas aĉetite multe da vino. Vino estos por ĉiuj — ankaŭ por mi kaj la matrosoj.

— Nemalbone, — diris mi, komencante kompreni, kiaspecajn sinjorinojn intencas inviti Guez en Dagono. — Mi esperas, ili ne estas liaj parencinoj?

En la esprimema vizaĝo de Horacio palpebrumis ĉio, de la mentono ĝis la elŝovitaj okulblankaĵoj. Li klakis per la lango, balancis la kapon, enigis ĝin en la ŝultrojn kaj komencis ridegi.

— Mi ne partoprenos vian gajon, — diris mi. — Sed Guez povas, certe, amuziĝi, kiel li ŝatas.

Kun tiuj vortoj mi forsendis la mulaton kaj ŝlosis la pordon, pripensante la aŭditaĵon.

Sciante la trajton de servistoj ĉiel disblovi onidirojn, kaj, en atendo de profito, aldoni elpensaĵojn, per kiuj ili esperas flati, mi limigis min per tio, ke dume memorfiksis la gajajn planojn de Guez, kaj ĉar post tiam estis donita tagmanĝo en la kajuton (la ŝipestro iris tagmanĝi en gastejon), mi formanĝis ĝin, tre kontenta pri la soleco kaj la manĝaĵoj. Mi estis finfumanta cigaron, kiam Horacio frapis al la pordo, enlasinte suferantan pro varmego Filatre-on. La kuracisto metis sur la liton skatolon kaj volvaĵon. Li prenis mian manon per la maldekstra mano kaj supre amike kovris per la dekstra.

— Do, kio? — diris li. — Mi ekkredis efektive, nur kiam ekvidis sur la poŭpo viajn vortojn kaj — nun — vin; mi definitive konvinkiĝis. Sed estas malfacile diri, en kio estas la esenco de mia konvinkiĝo. En tiu skatolo kuŝas kartoj por ermitludo kaj ĉokolado, nenio pli. Mi scias, ke vi ŝatas ermitludojn, kiel vi mem diris pri tio: «Piramidon» kaj «Ruĝon-nigron».

Mi estis kortuŝita. Laŭ silenta reciproka interkonsento ni ne plu parolis pri la impreso de la okazo kun «Kuranta sur ondoj», kvazaŭ timante rompi ĝian strange skiziĝintan malfirman konturon. La konversacio estis pri Guez. Post mia renkontiĝo kun Brown Filatre parolis kun li telefone, ricevinte pli plenan karakterizon de la ŝipestro.

— Verŝajne, al li oni ne fidu, — diris Filatre. — Li vin, certe, ekmalamis, sed ankaŭ monon li bezonas; do, kvankam li evitos insulti vin, tamen mi timas, ke vi sentos lian malamon. Brown insistis, ke mi vin avertu. Kvereloj de Guez estas multenombraj kaj teruraj. Li facile furioziĝas, malofte estas malebria, kaj al aliula mono rilatas kiel al propra. Sciu krome, ke, kiom mi povis kompreni el aludoj de Brown, «Kuranta sur ondoj» estis proprigita de Guez per unu el tiuj arogaj manieroj, rilate de kiuj la leĝo turmentiĝas, sed silentas. Kion vi pensas pri ĉio ĉi?

— Mi havas nun du vicojn de pensoj, — respondis li. — Ilin eblas kompari kun stato de homo, al kiu estas donita skatoleto kun kondiĉo: malŝlosi ĝin post veno al la loko. Pensoj pri tio, kio povas esti en la skatoleto, — tio estas unu vico. Kaj la dua — ordinara emocio de vojaĝanto, krome zorgigita per anima knarado de rilatoj kun tiuj, kun kiuj li devos loĝi.

Filatre estis ĉe mi dum ĉirkaŭ horo. Baldaŭ la konversacio transiris al intrigoj, farataj en la hospitalo kontraŭ li, kaj al miaj promesoj skribi al Filatre pri tio, kio okazos al mi, sed en tiuj ordinaraj paroloj sencede ĉeestis la vortoj: «Kuranta sur ondoj», kvankam ni ne prononcis ilin. Nia interna konversacio estis alia. Spuro de la matena konfeso de Filatre ankoraŭ glitis en lia ekscitiĝo. Mi estis pensanta pri la nekonata. Kaj tra la vortoj ĉiu estis komprenanta la alian en ties kaŝitaj sekretoj pli plene, ol tio eblas en infekta, absorbanta konfeso.

Mi akompanis lin kaj eliris kun li sur la kajon. Adiaŭante, Filatre diris:

— Estu kun facila animo kaj bona vento!

Sed laŭ la sentaĵo de lia firma, varmega mano kaj laŭ la rigardo mi aŭdis pli, ĝuste tion, kion mi deziris aŭdi.

Mi esperas, ke li same aŭdis la neeldiritan deziron mian en mia respondo:

— Kio ajn okazu, mi ĉiam memoros pri vi.

Kiam Filatre foriris, mi leviĝis sur la ferdekon kaj eksidis en ombro de poŭpa markezo. Ekrigardinte al sono de paŝoj, mi ekvidis Sinkwright-on, haltintan nemalproksime kaj farintan nedecideman moviĝon por aliri. Estante neniel kontraŭ konversacio kun li, mi turnis min, montrante per rideto, ke mi divenis lian intencon. Tiam li aliris, kaj nur nun mi rimarkis, ke Sinkwright estas forte ebria, mem sentas tion, sed deziras teni sin firme. Li prezentis sin, balbutis pri la vetero kaj, pensante, eble, ke por mi la plej grava afero estas — ricevi spiritan ekvilibron, ekparolis pri Guez.

— Mi aŭdis, — diris li, atente rigardante min, — ke vi malamikis kun la ŝipestro. Vere, amiki kun li estas malfacile, sed, se vi jam amikiĝis kun li, — tiu homo faros ĉion. Mi per tuta animo estas por li; mi diru rekte: tio estas maristo. Eble, vi aŭdis pri li malbonajn aferojn; mi kuraĝas kredigi vin, — ĉio estas kalumnio. Li estas eksplodema kaj memama, — ho, tre arda! Bonega homo! Al vi sufiĉas deziri — kaj Guez ludos kartan partion eĉ kun la diablo mem. Li estas granda en laboro kaj ne mistrafas en drinkejo: tri noktojn povas ne dormi. Ni havas ankaŭ bibliotekon. Ĉu vi deziras, mi montru ĝin al vi? La ŝipestro multe legas. Li ankaŭ mem aĉetadas librojn. Jes, tio estas klera homo. Kun li indas konversacii.

Mi konsentis pririgardi la bibliotekon kaj ekiris kun Sinkwright. Haltinte ĉe unu pordo, Sinkwright elprenis ŝlosilojn kaj malŝlosis ĝin. Tio estis granda kajuto, tegita per arabeska ĉina silko. En angulo staris marmora lavujo kun arĝenta spegulo kaj tualeta garnituro. Sur bonege elfarita ebona tablo estis bronzaĵoj, maraj mapoj, binoklo, horloĝo en kristala fosto; sur la muroj — atmosferaj aparatoj. Bona tapiŝo kaj lito kun fajna litaĵaro, kun silka kovrilo, — ĉio estis montranta amon al belaj aĵoj, kaj ankaŭ komprenon de ilia delikata efiko. El duonmalfermita mura niĉo kun pordeto videblis diligente kunmetita stako da libroj; kelkaj libroj kuŝaĉis sur negranda kanapo. Kesto kun libroj staris inter la muro kaj la lito.

Mi estis ĉirkaŭrigardanta kun nekompreno, ĉar tiu ejo ne povis esti biblioteko. Vere, Sinkwright tuj diris:

— Kiele loĝas la ŝipestro? Tio estas lia kajuto. Mi ĝin montris tial, ke ĉi tie en ĉio estas la plej fajna gusto. Jen kiom da libroj! Li tre multe legas. Vidu, ĉio ĉi estas libroj, kaj plej diversaj...

Ne reteninte malplezuron, mi respondis al li, ke miaj reguloj estas kontraŭ enrompiĝo en fremdan loĝejon sen scio kaj konsento de la mastro.

— Pri tio kulpas vi, — aldonis mi. — Mi ne sciis, kien mi iras. Ĉu tio estas la biblioteko?

Sinkwright konsternite silentis iom: tiel, evidente, miregigis lin miaj vortoj.

— Bone, — diris li per estingiĝinta tono. — Vi faris al mi mallaŭdon. Ĝi, supozeble, estas prava, sed mi havas duajn ŝlosilojn de ĉiuj ejoj, kaj... — Ne sciante, kion ankoraŭ diri, li finis: — Mi pensas, tio estas bagateloj. Jes, tio estas bagateloj, — certe ripetis Sinkwright. — Ni ĉiuj ĉi tie estas proksimaj homoj.

— Ni iru en la bibliotekon, — proponis mi, ne dezirante atenti liajn implikitajn klarigojn.

Sinkwright ŝlosis la kajuton kaj kondukis min trans la salonon, kie li malfermis pordon de ejo, ĉirkaŭita laŭ la muroj de vicoj da bretoj. Mi taksis perokule la kvanton de volumoj je ĉirkaŭ tri mil. Laŭlonge de la bretoj, transverse de librodorsoj, estis fiksitaj moveblaj kupraj strioj, por ke la libroj ne elfalu dum ondado. Krom kverka tablo kun skribilaro kaj faldebla seĝo, ĉi tie estis kestoj, plenŝtopitaj per gazetoj kaj broŝuroj.

Sinkwright klarigis, ke la bibliotekon aranĝis la antaŭa posedanto de la ŝipo, sed dum la jaro, kiam Sinkwright servas, Guez aĉetis ankoraŭ ĉirkaŭ tricent volumojn.

— Ĉu Brown ne veturas kun vi? — demandis mi. — Aŭ li provizore transdonis la ŝipon al Guez?

Al mia ruzaĵo, kies celo estis babiligi Sinkwright-on, la navigaciisto respondis eviteme, do, lasinte tiun temon, mi okupiĝis pri la libroj. Post mia ŝultro Sinkwright ekkriadis: «Rigardu, tute nova libro, kaj jam la paĝoj estas distranĉitaj!» aŭ: «Konvenus al universitato tia biblioteko». Samtempe li komencis parolon pri mi, sed mi, kompreninte, ke homoj de tia speco ĉiun troan diritan vorton uzas por siaj celoj, limigis min per la ekstera stato de la afero, plendinte, por diverseco, pri trolaciĝo.

Mi ŝatas librojn, ŝatas teni ilin en la manoj, trarigardante titolojn, kiuj sonas kiel voĉo trans mistera enirejo aŭ naive malkovras enhavon de la teksto. Mi trovis librojn en la hispana, la angla, la franca kaj la germana lingvoj, kaj eĉ en la rusa. Ilia enhavo estis diversa: historio, matematiko, filozofio, raraj eldonoj kun priskriboj de antikvaj vojaĝoj, maraj bataloj, libroj pri navigacio kaj manlibroj, sed plej multe romanoj, kie apud Thackeray kaj Maupassant buntis senhontaj kovriloj de pariza amora makulaturo.

Tiutempe venis krepusko; mi prenis kelkaj librojn kaj iris en mian kajuton. Disiĝinte de Sinkwright, mi pasigis en mia bonega kajuto ĉirkaŭ du horojn, pririgardante la ludkartojn — la donacon de Filatre. Mi ridetis, ekvidinte la dorsojn de la kartoj: unu kartaro estis kun miniaturo de ŝipo, iranta per ĉiuj veloj en akra vento, la dorso de la dua kartaro estis bonega bildo de muta naturo — ora kaliko, plena ĝis la randoj je skarlata vino, inter veluro kaj floroj. Filatre pensis, kiajn kartarojn li aĉetu, metante sin sur mian lokon. Tuj mi dismetis komplikan ermitludon, kaj, kvankam ĝi sukcesis, mi suspektas, ke nur pro mia nevola eraro en io.

Je la sepa kaj duono Horacio heroldis, ke la ŝipestro vokas min al la tablo por vespermanĝi.

Kiam mi eniris, Guez, Butler, Sinkwright jam estis ĉe la tablo en la komuna salono.

#### Ĉapitro X

Guez koncize salutis min, kaj mi rimarkis, ke li estas en malbona humoro, ĉar li evitis mian rigardon.

Butler, la plej simpatia homo en tiu ĉi kompanio, grakinte, provis komenci komunan konversacion per rezonado pri la estonta navigo, sed Guez interrompis lin per mastrumaj notoj koncerne de provianto kaj havenaj impostoj. Al miaj demandoj, rilataj al la navigo, Guez koncize respondadis: «Jes», «ne», «ni vidos». Dum la vespermanĝo li eĉ unufoje ne alparolis min.

Antaŭ li staris granda karafo kun vodko, kiun li drinkis metode, malrapide kaj certe, ĝis sekigis la tutan karafon. Lia interparolo kun la asistantoj montris al mi, ke la nova, haste dungita ŝipanaro konsistas nur duone el valoraj matrosoj; la ceteraj estis simple havenaj sentaŭguloj, postulantaj sendorman kontroladon. Ili parolis ankoraŭ pri homoj kaj rilatoj, kiujn mi ne konis. Butler kaj Sinkwright drinkis se ne tiom draste, kiel Guez, tamen nemalmulte. Neniu insistis, ke mi drinku pli, ol mi deziras mem. Mi drinkis iomete. Servante, Horacio klopodis kun mia manĝilaro iom pli skrupule, ol kun la aliulaj, dezirante, probable, montri, kiel oni devas trakti gastojn. Guez, rimarkinte tion, ĵetis oblikvan rigardon al li, sed nenion diris.

El ĉio, kio estis dirita dum tiu ĝena kaj morna manĝado, min ekinteresis jenaj vortoj de Sinkwright:

— Luiza skribas, ke ŝi invitis Maria-n, kaj tiu, probable, neniel povos disiĝi de Julia, tial necesos doni al ili du kajutojn.

Ĉiuj ekridis pri propraj pensoj, certe, havantaj specialan signifon.

— Ĉe ni estos sinjorinoj, — diris Guez, ekstarante de la tablo kaj per rigardo observante min. — Ĉu vin tio ne ĝenas?

Mi respondis, ke por mi estas tutegale.

— Des pli bone, — deklaris Guez.

Supre aŭdiĝis krio, tamen ne krio de interbatiĝo, sed krio de labora embaraso, kiaj ofte okazas sur ŝipo. Butler ekiris por ekscii, en kio estas la afero; baldaŭ post li eliris Sinkwright. La ŝipestro staris, fumis, kaj mi uzis la foriron de la asistantoj, por transdoni al li la monon. Li prenis la monpaperojn per speciala orgojla gesto, tre skrupule renombris kaj emfaze riverencis. En liaj okuloj aperis signifa kaj gaja brilo.

— Ĉu partion de ŝakludo? — diris li ĝentile. — Se vi deziras.

Mi konsentis. Ni starigis ŝakan tabuleton kaj eksidis. La ŝakpecoj estis el bonega eburo, de bona arta laboro. Mi esprimis miron, ke mi vidas sur kargoŝipo multajn belajn aĵojn.

Kvankam Guez estis sendube ebria, ebria kutime kaj nature por li, — li montris sian ebrion per nenio, krom la voĉo, kiu iĝis abrupta, ĉar li estis luktanta kun la stomako.

— Jes, — diris Guez, — multa mono estis malŝparita. Kiel vi, certe, rimarkis, «Kuranta sur ondoj» estas brigskuno, sed en speciala maniero. Ĝi estis konstruita laŭ persona gusto de unu... li poste bankrotis. Do, — Guez turnis la damon, — kun virinoj venas bruo, tremo, krioj; certe — ĝeno. Kion vi diros pri vojaĝo kun virinoj?

— Mi ne havas certan opinion pri tia cirkonstanco, — respondis mi, farante movon de ŝakpeco.

— Al vi tio devas plaĉi, — daŭrigis Guez, farante respondan movon tiel distrite, ke mi ekvidis la tutan partion. — Probable, ĉar vi — mi diras tion sen intenco ofendi vin — aperis sur la ŝipo pli ol originale. Mi scias diveni spiriton de homo.

— Mi esperas, ke vi invitis la virinojn ne por mi?

Li silentis, rompante la kapon super problemo, kiun mi kreis por li per la damo kaj la ĉevalo. Subite li miksis la pecojn kaj deklaris, ke li malgajnis la partion. Tiel ripetiĝis dufoje; finfine mi trompis lin per falsa espero kaj deklaris maton per sep movoj. Guez estis ruĝa pro inciteco. Kiam li estis enŝutanta la ŝakpecojn en la keston de la tablo, liaj manoj tremis.

— Vi estas forta ludanto, — deklaris Guez. — Ludi kun vi estis vera ĝuo por mi. Nun ni parolu pri la afero. Ni eliras matene en Dagonon, tie prenas la kargon kaj navigas al Gel-Gju. Ĉu vi ne estis en Gel-Gju? Ĝi kuŝas sur la kurso al Zurbagano, sed en Zurbagano ni estos ne pli frue ol post dudek — dudek kvin tagoj.

La interparolo finiĝis, kaj mi foriris en mian kajuton, pensante, ke kompanio de la ŝipestro estas iom laciga.

La restaĵon de la vespero mi sidis super libro, cedante de tempo al tempo al invado de pensoj, post kio mi forgesadis, kion mi estas leganta. Mi ekdormis malfrue. Tiu unua nokto sur la ŝipo pasis bone. Malofte vekiĝante, mi sentadis apenaŭ rimarkeblan balanciĝadon de mia loĝejo kaj ekdormadis ree, pensante pri io fremda, nova, malklara.

#### Ĉapitro XI

Mi ankoraŭ ne tute satdormis, kiam, vekiĝinte ĉe la sunleviĝo, mi komprenis, ke «Kuranta sur ondoj» ne plu staras ĉe la moleo. La kajuto estis malleviĝanta kaj leviĝanta en malrapida takto de kruta ondo. Komenciĝis tintado kaj knarado en anguloj; estis tiu ĉiam nevidebla interrilato de aĵoj, al kiu ni ordinare ŝuldas pri sento de moviĝo. Malregula plaŭdado laŭlonge de la ŝipflanko, malglata skuado, malekvilibro de la propra korpo, iĝanta jen pli peza, jen pli malpeza, markadis ĉiun svingiĝon de la ŝipo.

Sur la ferdeko sonis paŝoj, same kiel kiam oni iras sur tegmento super la kapo. Ekstarinte, mi ekrigardis en la lukon al la maro kaj ekvidis, ke ĝi estas malserenigita de vento kun eta pluvo. Laŭ ĝojo, kaptinta min, mi komprenis, ke mi nur hieraŭ senkonscie spertis malcertecon, malcertecon senligan, esprimi kiun per klara kaŭzo la konscio ne povas pro manko de materialo. Mi vestis min kaj sonorigis, por ke oni alportu kafon. Baldaŭ venis Horacio, deklarinte, ke la kuiristo nur komencis hejti la fornon, tial li proponis al mi vinon, sed mi decidis atendi kafon, kaj pri vino rezignis, limiginte min per duonglaso da malvarma punĉo, kiun mi tenadis ĉiam en vojaĝo kaj hejme. Demandinte, kie ni troviĝas, mi eksciis, ke, se ne estus pluvo, Liss estus videbla en distanco de hora vojo.

— Estas bona vento, — aldonis Horacio. — Ŝipestro Guez vaĉas, do vi mantemanĝos sen li.

Kun tio li ekrigardis al mi simple, kvazaŭ sen intenco, sed mi komprenis, ke tiu homo rimarkas ĉiujn rilatojn.

Unuaj horoj de eknavigo ĉiam estas festaj kaj streĉaj, ĉu ĉe suno aŭ ĉe pluvo, egale; tial mi malpacience eliris sur la ferdekon. Min kaptis bone konata, ŝatata de mi sento de plenrapida iro, kun iom da senkaŭza fiero kaj konscio de pitoreska partopreno. Mi ĉiam estis malbona konanto de la vela teĥniko kiel de la mova, tiel ankaŭ de la fiksa rigilaro, sed spektaĵo de malvolvitaj veloj super la retroklinita, se rigardi supren, vizaĝo, estas tia, ke vidi ilin, moviĝante kun ili, estas unu el la plej senprofitaj ĝuoj, ne postulantaj specialan scion. Travideblaj, altiritaj al la finoj de la jardoj per siaj akutaj anguloj, la belegaj velaj fleksiĝoj estas amasigitaj supre kaj ĉirkaŭe. Ilia flugo estas fermita inter akre senmovaj rigiloj. La veloj pelas la malrapide plonĝantan ŝipkorpon, kaj en ili, premante antaŭen, streĉigante kaj elstarigante, implikiĝis vento.

«Kuranta sur ondoj» iris ĉe akra dorsa vento kun rapido, kiel mi vidis laŭ la logo, je dek kvin maraj mejloj. En grizaj kurtenoj de la ĉielo kaŝiĝis nedifinita promeso de suna radio. Ĉe la kompaso estis paŝanta Guez. Ekvidinte min, li ŝajnigis, ke ne rimarkis, kaj forturniĝis, parolante kun la rudristo.

Pasiginte sur la ferdeko pli ol duonhoron, mi deiris malsupren, kie trovis Butler-on, atendantan matenmanĝon; kaj ni ekkonversaciis. Mi atendis demandojn liaflanke, sed tiu homo kondutis tiel, kvazaŭ delonge konus min; al mi tia maniero plaĉis. Baldaŭ venis Sinkwright, malsekiĝinta kaj freŝigita; la hieraŭa ebrio montriĝis en li per paleco; la manoj tremis. Dum malserena Butler parolis malmulte, Sinkwright parolis multe kaj tede. Tiel, li detale, bagateleme mallaŭdadis ĉiun el la matrosoj, turnante sin al mi kun klarigoj, kiujn mi ne petis. Poste li komencis rememorigi al Butler detalojn de hieraŭa tagmanĝo en gastejo, fosante en rilatoj kun homoj, nekonataj de mi. Lin ekposedis postebria nervozeco. Tiutempe, dezirante precize scii la direkton kaj ĉiujn enhaveniĝojn de la ŝipo, mi turnis min al Butler kun peto rakonti sinsekvon de la itinero, ĉar mi ne fidis la vortojn de Guez.

Lasinte nenion diri al Butler, al kiu estis, verŝajne, tutegale — paroli aŭ ne paroli, Sinkwright tuj proponis iri kun li en la kajuton de Guez, kie estas detala mapo. Mi ne deziris iri al Guez, rilate al kiu mi devus, eĉ en bagateloj, teni min singarde, des pli — kun Sinkwright, kiu tre malplaĉis al mi per tuta sia kondutmaniero, kaj mi hezitis, sed, pensinte, decidis, ke iri ja estas pli bone, ol peti Sinkwright-on pri komplezo alporti la mapon. Mi ekstaris, kaj ni iris en la kajuton de Guez, kie Sinkwright elprenis el vakstola paperujo kelkajn marajn mapojn, trovinte tiun, kiu necesis.

— Mi aŭdis, — diris Sinkwright, — ke por vi estas tutegale, kien ni navigas, tial komence mi miris, aŭdinte vian deziron.

— Por mi tio estas vere tutegala, — respondis mi, sulkiĝante pro lia servila rideto, — sed tia rilato ne malhelpas al natura scivolemo.

Sinkwright malnature kaj sen neceso ekridegis, kaŭzinte per tio en mi deziron frapi lian ŝultron kaj diri: «Vi kaĵolas min por ajna okazo, sed, kara mia, mi tion bonege vidas».

Mi staris ĉe la tablo, kliniĝinte super la mapo. Dismetante ĝin, Sinkwright forŝovis la supran angulon de la mapo per la mano, farinte moviĝon dekstren de mi, kaj, aŭtomate ĵetinte rigardon en tiu direkto, mi ekvidis flanke de la inkujo foton sub vitro. Tio estis bildo de la junulino, kiu sidis sur siaj valizoj.

#### Ĉapitro XII

Mi rekonis ŝin tuj pro talento de la fotisto kaj pro eco de kelkaj vizaĝoj esti rekonitaj sen hezitoj sur ajna, eĉ malbona bildo, ĉar iliaj trajtoj estas ĉizitaj per firma mano de forta impreso, aperinta en specialaj kondiĉoj. Sed tio estis ne malbona bildo. La nekonatino sidis, apoginte sin per la dekstra mano; la maldekstra kuŝis sur la kunigitaj genuoj. Speciala, intima klino de la kapo al la ŝultro estis mildiganta la streĉitecon de la pozo. Sur la junulino estis malhela robo kun punta dekoltaĵo. Fotiĝante, ŝi ridetis, kaj spuro de la rideto restis sur ŝia hela vizaĝo.

Mia ĉefa zorgo estis nun, ke Sinkwright ne rimarku, kien mi rigardas. Rekoninte la junulinon, mi tuj mallevis la rigardon, plu vidante la portreton inter meridianoj kaj paraleloj, kaj ĉesis kompreni vortojn de la navigaciisto. Kunigi la pensojn kun pensoj de Sinkwright eĉ por momento sur tiu ĉi portreto — ŝajnis al mi neelteneble.

Kvankam mi vidis la junulinon nur unufoje, en distanco, kaj ne parolis kun ŝi, — tiu rememoro staris aparte. Ekvidi ŝian portreton inter aĵoj de Guez estis por mi kvazaŭ viva renkontiĝo. La impreso ripetiĝis, sed nun — akre kaj peze; ĝi malnature kuniĝis kun la personeco de Guez. Tiutempe Sinkwright diris:

— De ĉi tie iras fluo; eĉ kun malforta vento ni povas fari...

— De dek ĝis dek du mejlojn, — diris Guez malantaŭ mi. Mi ne aŭdis, kiel li eniris. — Sinkwright, — daŭrigis Guez, — via vaĉo komenciĝis antaŭ kvar minutoj. Iru, mi montros la mapon.

Sinkwright, rekonsciiĝinte, impetis for kaj malaperis.

La vizaĝo de Guez, krudiĝinta pro vento, portis spurojn de la malbone pasigita nokto. Li estis fumanta cigaron. Ne demetante la pluvmantelon kaj ŝovinte sur la nukon la kaskedon, Guez apogis sin per la mano sur la mapo, movante laŭ ĝi la fumantan finon de la cigaro kaj parolante pri signifo de strekoj, ruĝaj linioj, signaloj. Mi komprenis nur, ke li kalkulas esti en Gel-Gju post kvin aŭ ses tagoj. Poste li demetis la ledan mantelon, la kaskedon kaj eksidis, etendinte la piedojn. Mi eksidis per la nuko al la portreto, por eviti hazardan, tiklan por mi, konversacion. Mi sentis, ke mia intereso al Biĉe Seniel ankoraŭ tro viglas, por esti ne rimarkita de tia ruzulo, kiel Guez, — trudiĝema memsugesto, ordinare kondukanta al la rezulto, kiun oni penas eviti.

Rigardo de Guez celis al butonoj de mia veŝto. Li estis malrapide levanta la kapon; renkontiĝinte finfine kun mia rigardo, la ŝipestro, grakinte, komencis froti la okulojn, forpelante per la mano fumon de la cigaro.

— Kiel al vi plaĉas Sinkwright? — diris li, etendante la manon al la tablo — por forskui cindron. Tiam, ne turnante min, mi sciis, ke ĵetinte preteran rigardon al la tablo, li rigardis al la portreto. Tiu distrita rigardo nenion diris al mi. Mi estis konsideranta Guez-on en nova maniero. Li aperis nun sur fono de la kaŝita, subite eltrovita de mi rilato al tiu junulino, kaj pro forta deziro kompreni la esencon de la rilato — sed kompreni sen demandoj — mi atribuadis al lia rigardo al la portreto diversajn signifojn. Kiel ajn estu, evidentiĝis, ke Filatre pravis, kiam rimarkis, ke «konturiĝas intrigo», kaj li ja diris tion. Mi mem, malkovrinte la portreton, estis jam firme, definitive konvinkita, ke la eventoj kondukos al intrigo.

Do, mi respondis la demandon pri Sinkwright:

— Sinkwright, kiel ajna homo de unua tago de vojaĝo, estas homo, simila al ĉiuj: kun brakoj kaj kapo.

— Fia homo, — diris Guez. Lia iom kolera laco malaperis; li estingis la cigarstumpon, subite komencis rideti kaj skrupule pridemandis min, kiel mi fartas — en ĉiuj rilatoj de vivo sur la ŝipo. Respondinte kiel necesis, tio estas — sensence en la enhavo kaj dece racie en la formo, mi ekstaris, opiniante, ke Guez direktos sin matenmanĝi. Sed al mia rimarko pri tio Guez nege balancis la kapon, rektiĝis, frapis per la manoj la genuojn kaj elprenis el la malsupra kesto de la tablo violonon.

Ekvidinte tion, mi cedis al tento reeksidi. Mediteme pririgardante min, kvazaŭ mi estis notpaĝo, ŝipestro Guez tuŝis la kordojn, turnis la agordokejlojn kaj almetis la arĉon, dirante:

— Se estos tre abomene, diru tuj.

Mi silente atendis. La spektaĵo de la homo kun flava vizaĝo, kun ŝvelintaj okuloj, ŝovinta la violonon sub la barbon kaj faranta per la kapo movojn por pli oportune loki la instrumenton, kaŭzis de mi rideton, kiun Guez rimarkis, tuj ekridetinte mem, pardoneme kaj sinĝeneme. Mi ne atendis bonan ludon de liaj grandaj manoj kaj estis mirigita, kiam jam la unua takto montris grandan talenton. Tio estis etudo de Chopin. Ludante, Guez ekstaris, rigardante en la angulon, trans mian dorson; poste lia rigardo, vagante, haltis sur la portreto. Li ree movis ĝin al mi kaj, finludante, mallevis la okulojn.

Spencer konsilas aranĝi violonajn koncertojn en ejoj, tegitaj per maldikaj pinaj tabuloj je duonfuto for de la ĉefa muro, por kaŭzi resonancon, necesan, laŭ lia opinio, por limigita sonforto de violono. Sed ne por ĉiu komponaĵo bonas tiu recepto, kaj estas verkoj, kies forto estas en ilia enhavo. Flustro en orelon povas foje afekcii, kiel tondro, kaj tondro povas kaŭzi eksplodon de rido. Tiu pasia etudo kaj la impetema maniero de Guez elvokis tutan streĉon, kiun ni donas al orkestro. Dufoje Guez ŝanceliĝis ĉe balanciĝo de la ŝipo, sed kun malpacienco rekomencadis la rompitan ludon. Mi ekaŭdis akrajn kaj fierajn ĝemojn, plendon kaj alvokon; poste kelkajn grumblojn, ridetojn, eksilentantan kanton pri pasinteco — Guez, demetinte la violonon, komencis morne agordi ĝin, eksidinte kaj ĵetante al mi demandajn rigardojn.

Mi laŭdis lian ludon. Li, eĉ se estis flatita, per nenio montris tion. Ree preninte la instrumenton, Guez komencis eligi el ĝi sovaĝajn muzikornamojn, ĝenajn knarantajn disonancojn — kaj tiel, afekte, absorbiĝis de tio, ke mi komprenis neceson foriri. Li estis elpelanta min.

Vidante, ke mi decideme ekstaris, Guez mallevis la arĉon kaj deziris al mi agrable pasigi la tagon — per iom moka tono, kiun mi jam ne plu atentis. Ankaŭ mi mem deziris esti sola, por pripensi la okazintaĵon.

#### Ĉapitro XIII

Serĉante okazon por solvi la enigmon de la portreto, kvankam mi havis por tio nek certajn esperojn, nek pripensitan, pretan planon, mi transiris sur la ferdekon kaj eksidis en ferdekseĝon.

La sola homo, kiun sen speciala morala perforto super mi mem mi povus entiri en interesantan min konversacion, estis Butler. Fumante, mi komencis atendi lian aperon. Mi havis antaŭsenton, ke Butler venos.

Tiutempe la vetero pliboniĝis; la vento perdis akrecon, la humideco malaperis, kaj la suna lumo firmiĝis; kvankam ĝi ankoraŭ ne elŝiriĝis hele el nuboj, sed iĝis pli varmtona. Pasis kvaronhoro, kaj Butler vere aperis, se ne ebria, do forpelinta la pezan hieraŭan ebrion per glaseto de saniga amplekso.

Al mi ŝajnis, ke li iĝis kontenta, ekvidinte min. Ne perdante tempon, mi invitis lin elfumi cigaron, prenis viglan, vivan tonon, rakontis anekdoton kaj, kiam mi ekvidis, ke li ŝanĝis la iom streĉitan pozon al la senĝena kaj komencis konsekvence elparoladi sufiĉe longajn frazojn, — mi diris al li, ke «Kuranta sur ondoj» estas la plej admirinda velŝipo, kiun mi vidis.

— Ĝi povus esti pli bona, — diris Butler, — por ni, certe, se ĝi povus preni pli da kargo. Estas nur unu holdo. Sed eĉ tiu estas destinita ne por ŝarĝaj operacioj. Ni iom faris, rompinte internajn vandojn, kaj per tio pligrandigis la enhavecon, sed tamen ŝarĝi pli ol ducent tonelojn estas neimageble. Nun, ĉe alta prezo de frajto, ni ankoraŭ povas ekzisti, sed en la pasinta jaro Guez faris nemalmultajn ŝuldojn.

Mi eksciis krome, ke la ŝipo estis konstruita de Ned Seniel antaŭ dek kvar jaroj. Ĉe la nomo «Seniel» la aero haltis en mia gorĝo. Mi konservis atentan senmovecon de la vizaĝo.

— Ĝi estis konstruita por promenoj, — estis diranta Butler, — kaj foje faris ĉirkaŭmondan vojaĝon. La afero, vidu, estas en tio, ke la familio de la nun mortinta edzino de Seniel estas parenca al la unuaj kolonianoj, fondintoj de Gel-Gju; tiuj estis elĵetitaj, tre antaŭlonge, sur la bordon el brigo, kiu havis nomon, same kiel nia ŝipo, «Kuranta sur ondoj». Do, tiu historio estas parte familia, kaj la edzino de Seniel elektis por la ŝipo same tian nomon. Antaŭ kvin jaroj Ned Seniel bankrotis, kiam la prezo de kotono malkreskis. Vendis la ŝipon al Guez. Guez ekde la komenco estas ŝipestro de la «Kuranta»; mi estas ĉi tie nelonge. La tutan historion mi scias de Guez.

— Sekve, — demandis mi, — Guez aĉetis la ŝipon post la bankroto de Seniel?

Konfuziĝinte, Butler komencis silente alglui per salivo malgluiĝintan cigaran folion. Li mallerte elturniĝis, dirinte:

— Nun, ŝajnas, ĝi transiris al Brown. Jes, estas tiel. Tamen, monaj aferoj estas ne mia zorgo.

Kalkulante, ke en proksimaj tagoj ni interparolos pli detale, mi ne plu demandis lin pri la ŝipo. Kiu diris «A», diros ankaŭ «B», se lin ne turmenti. Mi transiris al Guez, espriminte bedaŭron, tre mildigitan pro akreco de ties senco, ke la ŝipestro malhavas infanojn, ĉar lia vivo, evidente, estas sufiĉe malĉasta; en ĝi ne estas regulaj familiaj zorgoj.

— Ĉu infanojn?! — diris Butler, rondigante la okulojn. Li estis nekredeble miregigita. La penso, ke Guez povus havi infanojn, ekstreme surprizis Butler-on. — Ja li neniam estis edziĝinta. Kio venis en vian kapon?

— Simpla memfido. Mi estis certa, ke ŝipestro Guez estas edziĝinta.

— Neniam. Eble, vi pensis tion, ĉar vidis sur lia tablo portreton de fraŭlino; nu, do tio estas filino de Seniel.

Mi silentis. Butler komencis rigardi al la pinto de sia boto. Mi estis atente observanta lin. Sur lia severa, fermita vizaĝo aperis rideto — komenco de rideto.

Mi ne atendis decidajn konfidencojn, ĉar mi sentis, ke mi aliris proksime al diveno de tiu cirkonstanco, pri kiu, kiel pri sendube intima, Butler apenaŭ rakontus pli detale al malmulte konata homo. Post la rideto, kiu komencis aperi en la vizaĝo de Butler, mi mem agnoskus tiajn klarigojn perfido.

Butler pli forte ekfumis la cigaron, forskuis cindron de sur la genuoj kaj foriris, pretekstinte aferojn.

Mi restis. Mi pensis, ĉu mi devus rakonti al Butler pri mia renkontiĝo sur la bordo kun Biĉe Seniel, sed rememoris, ke mi, esence, nenion scias pri rilatoj inter Guez kaj Butler. Li povis transdiri tiun interparolon al la ŝipestro, kaŭzinte per tio novajn komplikaĵojn. Krome, la preskaŭ samtempa veno de la junulino kaj la ŝipo en Liss-on — ĉu ĝi okazis kun scio kaj konsento de ambaŭ flankoj? La konversacio kun Butler kvazaŭ alirigis min al fermita pordo, sed ne donis ŝlosilon de la seruro; eksciinte ion, mi, same kiel antaŭe, sciis tre malmulte pri tio, kial la foto de Biĉe Seniel ornamas la tablon de Guez. Homaj rilatoj estas senfine diversaj, mi renkontadis okazojn, kiam grandegan intereson al malklara stato dispolvigadis plej simpla solvo, fojfoje — bagatelo. Aliflanke, mi devis agnoski, ke portreto de la filino de Seniel, tre bela kaj rare altirema junulino, ne povis esti konservata de Guez senrilate al liaj emocioj. Tamen, kun ĉio ĉi, estus strange supozi reciprokan proksimecon de tiuj du tiom malsimilaj homoj.

Ne farante decidajn konkludojn, pli ĝuste, imagante ilin, sed lasante en dubo, mi rimarkis, kiel miaj meditoj pri Biĉe Seniel iĝis tendencaj kaj maltrankvilaj. Rememoro pri ŝi kaŭzadis maltrankvilon; se la pretera impreso de ŝia persono estis tiom profunda, do rekta konateco povus elvoki senton eĉ pli fortan kaj, verŝajne, malfacilan, kiel malsano. Plurfoje observadis mi tiun plenan absorbon de unu estaĵo fare de la alia — virino aŭ junulino. Mi havis okazojn esti en situacio, postulanta precizan vidon de la propra stato, kaj mi neniam povis determini, kie estas vera komenco de tiu turmenta inklino, tiom forta, ke malestas eĉ strebo al posedo; renkontiĝo, rigardo, mano, voĉo, rido, ŝerco — jam per si mem estas faciligo, tiom potenca en la haltiginta la tutan vivon obsedo pri la sola estaĵo, ke ĝojo egalas al savo. Sed mi estis en granda distanco disde la bela danĝero, kaj mi estis trankvila, se eblas nomi trankvilo persistan meditadon, ne enhavantan ronĝantan strebon al renkonto.

Tiutempe la suno trabatis finfine nebulajn nubajn tavolojn; sur la hela maro estis turniĝanta ŝaŭmo. Baldaŭ mi direktis min malsupren, en mian kajuton, kie, ĝenata de neniu, pasigis en legado ĉirkaŭ tri horojn. Mi legis du librojn — unu estis en la animo, la alia en la manoj.

Proksimiĝis la tempo de tagmanĝo, kiun, laŭ la ŝipaj reguloj, oni donadis je la unua horo posttagmeze. La balanciĝo iĝis malpli rapida kaj ne tiom forta, kiel matene. Mi decidis tagmanĝi sola pro tio, ke la tagmanĝo koincidis kun vaĉaj horoj de Butler kaj mi devis, sekve, sidi kun Guez kaj Sinkwright. Mi neniam fartis bone en kompanio de homoj, rilate de kiuj mi estis rompanta la kapon pri iu cirkonstanco de ilia vivo, ne povante rekte diri pri tio. Tio estas pri Guez; kio koncernas Sinkwright-on, — lia rampanta rideto kaj grasa rigardo estis neelteneblaj por mi.

Vokinte Horacion, mi interkonsentis kun li, eksciinte, ke la tagmanĝo estos iom pli frue ol je la unua horo, ĉar proksimas Dagono, kie, kiel estis sciate, Guez devis ŝarĝi feron.

Baldaŭ en mian kajuton oni alportis la tagmanĝon. Mi tagmanĝis kaj, ekaŭdinte vigliĝon sur la ferdeko, eliris supren.

#### Ĉapitro XIV

«Kuranta sur ondoj» estis proksimiĝanta al golfeto, kiun larĝe brakumis la bordo, retiriĝinta profunden. De tie venadis malklara interrompiĝanta zumado. Guez, Butler kaj Sinkwright staris ĉe la ŝiprando. La ŝipanaro tiradis hisilojn kaj brasojn, transirante de masto al masto.

La bordo estis disvolviĝanta per malgaja perspektivo de fabrikaj tuboj, zonitaj per tavoloj da nigra fumo. La borda linio, kie mornaj fasadoj, akveduktoj, pontoj, gruoj, cisternoj kaj tenejoj tumultis inter relvojoj, similis al bizara silueto: tiom ĉio estis tie nigra pro karbo kaj fulgo. Ĝemado de batoj kontraŭ fero alĵetiĝadis el ĉiuj flankoj de la spektaĵo; tondro de vaporaj martelegoj, cikadoj de malgrandaj marteloj, penetra ŝriko de segiloj, svena tintado de ĉaroj — ĉio ĉi, se aŭskulti, ne dividante sonojn, konsistigis unu krion. Inter muĝo de metaloj, ofte frapante, elĵetadis putran vaporon centoj da diversaj tuboj. Ĉe moleoj, kovritaj per tenejoj kaj konstruaĵoj, aspekte similaj al torturiloj, — tiom multe da hokoj kaj ĉenoj estis svingiĝantaj inter tiuj similaĵoj de la Ejfela turo, — staris barĝoj kaj vaporŝipoj, polvante per elŝarĝata ŝtonkarbo.

«Kuranta sur ondoj» mallevis la ankron. La veloj falis, poste malaperis. Renkontinte Butler-on, mi demandis, ĉu longe ni estos en Dagono. Li diris, ke baldaŭ oni komencos ŝarĝi, kaj vere, pasis ĉirkaŭ duonhoro, kiam trenŝipo alkondukis al ni kvarangulan pezan ŝalupon, el kies holdo portistoj komencis treni laŭ la pasponteto firmajn lignajn kestojn. La pura ferdeko de la «Kuranta» kovriĝis per koto kaj polvo. Mi foriris en mian kajuton, kie mi dum ioma tempo aŭdadis monotonan sonan bildon: piedfrapadon de nudaj piedoj, bruon de kesto, ĵetita sur la plankon, kaj raŭkajn voĉojn. Tiel daŭris dum ĉirkaŭ du horoj. Finfine estiĝis relativa silento. Ĉiuj laboristoj, kiel mi vidis tion tra la luko, deiris en la ŝalupon, kaj la trenŝipo ektiris ĝin en la havenon.

Baldaŭ post tiam al pendanta ponteto, mallevita ĉe tiu flanko de la ŝipo, kie situis mia kajuto, aliris boato, stirata de dungita boatisto. La boato trairis tiel proksime de la luko, ke mi pretere pririgardis ĝiajn pasaĝerojn. Tio estis tri virinoj: rufa, maldika, kun kunpremita buŝo kaj mallarĝigitaj okuloj; korpulenta, arogantaspekta blondulino, kaj la tria — pala, nigrahara, de nervoza, anguleca staturo. Svingante la manojn, tiuj tri virinoj ekstaris, rigardante supren kaj elkriante iajn sovaĝajn salutojn. Sur iliaj ŝultroj estis puntaj manteletoj; la haroj estis ordigitaj kun kruda pufeco, per kiu oni kutimas impresi en certaj lokoj; forte pudrita, teatre almetinta la pugnojn al la flankoj, en silkaj roboj, ringoj kaj kolieroj, tiu kompanio rapide trairis la rondan ekranon de la spaco, malkovrata de la luko. Mi rimarkis kartonajn skatolojn kaj valizojn. Guez ricevis siajn gastojn.

Eĉ ne leviĝante sur la ferdekon, mi povis bonege imagi la scenon de renkonto de la virinoj. Por tio ne necesis esplorado de moroj. Dum mi pense estis vidanta malbonan ludon pri bonaj manieroj, kaj ankaŭ malnature emfazitan galantecon, — malproksime aŭdiĝis, ke la tuta taĉmento trenas sin malsupren. Oftaj paŝoj de la virinoj kaj peza iro de la viroj trapasis preter mia pordo, kaj al vortoj, diritaj de iu duonvoĉe, respondis rideksplodo.

En la kajuto de Guez staris portreto de la nekonata junulino. La partoprenantoj de la orgio kunvenis en plena kompleto. Mi estis vojaĝanta sur ŝipo kun obskura historio kaj suspektinda ŝipestro, atendante okazontajn eventojn, por celo malklara kaj komencanta iĝi voĉo de emocio, same stranga en tiuj cirkonstancoj, kiel ĵaluza deziro distingi, pri kio oni flustras trans muro.

En ĉio kaŝiĝis granda kaj danĝera sarkasmo, kiu naskis maltrankvilon. Mi atendis, ke Guez konservos en sia malĉasto, almenaŭ, eblan elegantecon, — tiel mi pensis laŭ kelkaj liaj personaj trajtoj; sed la konduto de Guez atendigis pli malbonajn aferojn, kaj tial mi firmiĝis en la intenco tute izoliĝi. Plej forte min turmentis la penso, ke, elirante sur la ferdekon tage, mi riskas, kontraŭvole, esti entirita en la diboĉan kompanion. Por mi restis nur frua, ankoraŭ dorma mateno kaj malluma nokto.

Dum mi tiel rezonadis, venis krepusko. La borda bruo nun aŭdeblis pli obtuze; mi aŭdis, kiel sub krioj de Butler oni levas la velojn, faras preparojn por plua navigado. La vindaso komencis elturni la ankron, kaj tondra krakado de la ankra ĉeno dum ioma tempo estis la ĉefa sono sur la ŝipo. Finfine oni turnis la ŝipon. Mi vidis, kiel la nigra, en fajroj, bordo estis foriranta maldekstren kaj la oceano sternas puran horizonton, prilumitan de la sunsubiro. Rigardante en la lukon, mi laŭ moviĝoj de ondoj, alkurantaj al mi, sed deirantaj laŭ la ŝipflanko malantaŭen, preter la fenestro, rimarkis, ke la «Kuranta» iras sufiĉe rapide.

El la manĝoĉambro alflugis jubila virina krio; poste longe ridegis Sinkwright. Laŭ la koridoro trakuris Horacio, tintante per manĝilaro. Poste mi aŭdis, kiel oni lin skoldas. Post tio neatendite apud mia pordo eksonis paŝoj, kaj la alirinto frapis. Mi tuj malfermis la pordon.

Tio estis parfumita kaj kuraĝiĝinta Sinkwright, en unua ŝargo de diboĉa humoro. Kiam la pordo malfermiĝis, — el la salono, tra laŭta konversacio, aŭdiĝis tintado de gitaroj.

Obeante al mia rigardo, Sinkwright fermis la pordon kaj afekte ĝentile riverencis.

— Ŝipestro Guez petas vin fari honoron veni al la tablo, — deklaris li.

— Transdonu al la ŝipestro mian sinceran dankon, — respondis mi kun malplezuro, — sed diru ankaŭ, ke mi rifuzas.

— Mi esperas, ke vin eblas persvadi, — daŭrigis Sinkwright, — des pli, ke ĉiuj ni estos tre ĉagrenitaj.

— Vi apenaŭ persvados min. Mi intencas pasigi la vesperon sola.

— Bone! — diris li mirigite kaj eliris, ripetante: — Bedaŭrinde, tre bedaŭrinde!

Antaŭsentante pluajn atencojn, mi prenis plumon, paperon kaj eksidis al la tablo. Mi komencis skribi al Lerch, kalkulante sendi tiun leteron ĉe unua halto. Mi deziris havi grandan monsumon.

Sur la dua paĝo de la letero ree aŭdiĝis insista frapo; ne atendante permeson, en la kajuton enpaŝis Guez.

#### Ĉapitro XV

Mi turnis min kun malagrabla sento de dependo, kiun spertas ĉiu, se gastigantoj iĝas senceremoniaj.

Guez estis en smokingo. Al lia aspekto, senriproĉa, koncerne la kostumon, sovaĝe kontraŭdiris ebria spasmo de la vizaĝo. Li estis peze, kapturne ebria. Alirinte tiel proksime, ke mi, ekstarinte, deŝoviĝis, timante falemon de lia korpo, Guez apogis sin per la dekstra mano sur la tablo, kaj la pugnon de la maldekstra almetis al sia flanko. Li estis nervoze spiranta, penante stari rekte, kaj konservadis ekvilibron dum ondado per tio, ke fleksadis kaj malfleksadis la genuon. Mian okupitecon pri la letero Guez eĉ ne rimarkis.

— Ĉu vi deziras iom gaji? — diris li, signife palpebrumante, dum lia akra, malvarma rigardo de la vizaĝo, indiferenta al tiu frazo, estis atente esploranta min. — Mi intencas estigi simplajn, amikajn rilatojn. Ne estas senco vivi dise.

— Sinkwright estis ĉe mi, — rimarkis mi, kiom povis, paceme. — Li, certe, transdonis al vi mian respondon.

— Mi ne kredis al Sinkwright, alie mi ne estus ĉi tie, — deklaris Guez. — Lasu tion! Mi scias, ke vi koleras kontraŭ mi, sed ajna kverelo devas havi finon. Ĉe ni estas tre gaje.

— Ŝipestro Guez, — diris mi, skrupule elektante vortojn kaj sentante atakon de furiozo; mi ne deziris cedi al la kolero, sed vidis, ke mi devas meti finon al la aroga interveno, rompi la scenon, komencantan fari min kreteno en miaj propraj okuloj. — Ŝipestro Guez, mi petas vin por ĉiam forgesi pri mi kiel pri kompaniano en amuzoj. Via tempopasigo por vi havas, probable, kaj sencon kaj pravigon; plie mi ne povas permesi al mi rezoni pri viaj agoj. Vi estas la mastro, kaj vi estas en via propra hejmo. Sed ankaŭ mi estas libera homo, kaj se vi tion ne tute komprenas, mi promesas ripeti mian aserton kaj pruvi, ke mi estas prava.

Dirinte tiel, mi atendis, ke li elgrumblos pardonpeton kaj foriros. Li ne ŝanĝis la pozon, ne moviĝetis, nur iĝis eĉ pli pala, ol estis. Malkaŝa, furioza malamo lumis en liaj okuloj. Li suspiris kaj ŝovis la manojn en la poŝojn.

— Vi faris al mi ofendon, — malrapide eldiris Guez. — Ankoraŭ neniu... Vi montris al mi malestimon, kaj mi vin avertas, ke ĝi trafis tien, kien vi celis. Tion mi al vi ne pardonos. Nun mi deziras scii: kiel vi imagas niajn rilatojn poste?! Mi dezirus scii, jes! Ne malpli ol tridek tagojn daŭros mia navigo. Mi ĵuras, ke vi pentos.

— Niaj rilatoj estas precize difinitaj, — diris mi, ne vidante sencon cedi al li en tono. — Vi ricevis ducent pundojn, kaj mi ne marĉandis kun vi. Anstataŭe mi ricevis ĉi tiun kajuton, sed via kompanio aldone al ĝi — ĉu ne tro malenviinda kompenso?

Estis unu momento, kiam, observante la esprimon de la vizaĝo de Guez, mi pensis, ke mi devos elĵeti lin for. Sed li retenis sin. Atente rigardante en miajn okulojn, Guez ŝovis la manon en la internan poŝon, retenis tie ĝian impetan moviĝon kaj solene deklaris:

— Mi tuj ĵetos al vi tiun monon reen!

Li elprenis la manon, kiu evidentiĝis malplena, kun kolero mallevis ĝin kaj, ripetinte, ke redonos la monon, aldonis: «Vi ne devos fanfaroni pri via mono», — poste eliris, frapinte per la pordo.

Post tio mi tuj ŝlosis la kajuton kaj ekstaris ĉe la pordo, fiksaŭskultante.

En la manĝoĉambro estiĝis relativa silento; melankolie sonis gitaro. Tie oni komencis paŝadi, interparoli; ankoraŭfoje trakuris Horacio, kriante dum la kuro: «Pretas, pretas, pretas!» Ĉio montris, ke la diboĉo ne ĉesas, sed disvolviĝas. Poste mi aŭdis bruon de kverelo, virinan amaran ploron kaj — post ĉio ĉi — ĥoran kanton.

Laciĝinte fiksaŭskulti, mi eksidis kaj enprofundiĝis en pripensojn. Guez diris veron: estis malfacile atendi poste ion bonan en tiuj kondiĉoj. Mi decidis, ke se la proksima tago ne ŝanĝos tutan tiun koleran malpuron en almenaŭ ion similan al trankvila vivo, — la plej bona afero por mi estos elŝipiĝi jam en la unua halto. Mi estis forte maltrankviligita de la konduto de Guez. Kvankam mi ne vidis rektajn kaŭzojn de lia malamo al mi, mi tamen konsciis, ke tiel devas esti. Li estis natura en sia malamo. Li estis ne komprenanta min, mi — lin. Tial, kun lia karaktero, kreiĝis milita stato, kaj kun kolero, kun peza sento de abomeneco de la pasinta sceno, mi ekkuŝis, sed ekkuŝis ne malvestinte min, ĉar mi ne sciis, kio ankoraŭ povos okazi.

Ekkuŝinte, mi fermis la okulojn, baldaŭ ree malfermis ilin. En tiu mia stato dormo estis bonega, sed naiva ideo. Mi tiel kuŝis longe, ankoraŭfoje pripensante la okazintaĵojn de la vespero, kaj estontan interparolon kun Guez morgaŭ matene, kiun mi opiniis neevitebla. Mi finfine komencis esperi, ke kiam Guez rekonsciiĝos — se nur li povos rekonsciiĝi, — mi devigos lin kompensi la sovaĝan impertinentaĵon, pri kiu li probable pentas jam nun. Ve, mi malmulte konis tiun ĉi homon!

#### Ĉapitro XVI

Pasis ĉirkaŭ dek kvin minutoj post kiam mi, iom trankviliĝinte, imagis tiun eblon. Subite la bruo, aŭdebla en distanco de la koridoro, kvazaŭ trans muro, transiris en la koridoron. Ĉiuj aŭ preskaŭ ĉiuj eliris el tie, tumultante apud mia pordo kun minacaj kaj maltrankvilaj krioj. Estis aŭdebla ĉiu vorto.

— Lasu ŝin! — ekkriis virino. La dua kolere ripetadis:

— Stultulino ci estas, stultulino! Por kia diablo ci venis kun ni?

Aŭdiĝis ploro, baraktado; poste terura, histeria krio:

— Mi ne povas, ne povas! Iru for, iru al diablo, lasu min!

— Silentu! — kriis Guez. Verŝajne, li estis ŝtopfermanta ŝian buŝon. — Venu ĉi tien. Prenu ŝin, Sinkwright!

Baraktado, silento kaj frotado je la muro per piedoj, miksiĝante kun ofta spirado, montris, ke obstinon aŭ alian specon de rezisto oni deziras rompi per forto. Poste longa, furioza ŝriko rompiĝis per krio de Guez: «Ŝi mordas, diablo!» — kaj malhonora sono de peza vangofrapo eksonis inter laŭtaj ploroj. Ili transiris en kriegon, kaj mi malfermis la pordon.

Mia subita apero donis al la fia bildo mallongan senmovecon. Sur la malantaŭa plano, en la pordo de la salono, staris malserena Butler, tenante je la talio la ruĝiĝintan blondulinon kaj observante la okazaĵon kun senpasieco de strata preterpasanto. Guez estis trenanta en la salonon la malhelharan junulinon; tiris ŝin je la mano. Ŝia korsaĵo estis malbutonumita, la robo derampis de sur la ŝultroj, kaj, tute freneziĝinte, ebria, kun fermitaj okuloj, ŝi estis spasme ploreganta; penante elŝiriĝi, ŝi estis preskaŭ falanta sur Sinkwright-on, kiu, ekvidinte min, ellasis la alian manon de la viktimo. La rufa virino, malestime almetinte la pugnon al sia flanko, rigardis de supre al la malhelhara kaj fumis, deĵetante la manon disde la buŝo per akra movo de ebria aĉulino.

— Venis la tempo por ĉesigi la skandalon, — diris mi firme. — Sufiĉas da tiu fiaĵo. Vi, Guez, batis tiun virinon.

— For! — kriis li, klininte la kapon.

Samtempe kun tio li mallevis la manon tiel, ke la virino, ne atendinta tion, turniĝis ĉirkaŭ si kaj frapiĝis per la dorso je la muro. Ŝiaj okuloj sovaĝe malfermiĝis. Ŝi estis mizera kaj malhele, bluete pala.

— Bruto! — Ŝi parolis, sufokiĝante kaj raŭke, almontrante Guez-on per la fingro. — Tio estas li! Kanajlo, ci! Aŭskultu, kio estis, — turnis ŝi sin al mi. — Estis veto. Mi malgajnis. La malgajninto devas eltrinki botelon. Mi ne plu povas drinki. Mi malbone fartas. Mi eldrinkis tiom, ke tiuj nazmukuloj ne atingos. Per forto ili min ne devigos. Mi estas malsana.

— Ĉu ci iras? — diris Guez, kaptante ŝin je la kolo. Ŝi ekkriis kaj kraĉis en lian vizaĝon. Mi sukcesis kapti la levitan manon de la ŝipestro, ĉar lia pugno glitis preter mi.

— Pasu, pasu! — timigite ekkriis Sinkwright. — Tio estas ne via afero!

Mi estis luktanta kun Guez. Vidante, ke mi defendas ŝin, la virino elturniĝis kaj dekuris post mian dorson. Fleksiĝinte, Guez per despera peno elŝiris de mi sian manon. Li estis en blinda furiozo. Tremis liaj ŝultroj, manoj; tremis kaj kurbiĝis la vizaĝo. Li svingis la manon; la bato trafis en la kubuton de mia maldekstra brako, per kiu mi ŝirmis la kapon. Tiam, kun sincera bedaŭro pri neeblo plu konservi la pacan pozicion, mi mezuris la distancon kaj faris al li rektan baton en la buŝon, post kio Guez faletendiĝis je la tuta alto, frapinte per la nuko.

— Sufiĉas! Sufiĉas! — kriis Butler. La virinoj, ekŝrikinte, malaperis, Butler ekstaris inter mi kaj la faligita ŝipestro, kiun, levetinte je la akseloj, Sinkwright penis apogi al la muro. Finfine Guez malfermis la okulojn kaj fleksis la kruron; vidante, ke li estas viva, mi eniris en la kajuton kaj turnis la ŝlosilon.

Ĉiuj tri parolis trans la pordo inter si, kaj de tempo al tempo mi aŭdadis klarajn blasfemojn. La interparolo transiris en suspektindan flustron; poste iu el ili esprimis miron per mallonga ekkrio kaj foriris supren sufiĉe haste. Al mi ŝajnis, ke tio estis Sinkwright. Tiutempe mi preparis la revolveron, ĉar necesis atendi daŭrigon. Kvankam ne eblis permesi batadon de virino — senrilate al ŝia reputacio, — en miaj sentoj kreiĝis aĉa feĉo, simila al agaco.

Aŭdiĝis paŝoj de reveninta Sinkwright. Tio estis li, ĉar, veninte, li laŭte diris:

— Tamen nia pasaĝero estas brava! Kaj verdire, vi ja unua komencis!

— Jes, mi tro pasiiĝis, — respondis, suspirinte, Guez. — Do, mi estas punita — kaj ne senkulpe; mi ne devas tiel diboĉi. Jes, mi kondutis fie. Kiel vi pensas, kion mi nun faru?

— Stranga demando. Sur via loko mi senprokraste estingus la tutan historion.

— Gardu vin, Guez! — diris Butler; mallaŭtiginte la voĉon, li aldonis: — Por mi estas tutegale, sed — sciu, kion mi diris. Kaj ne forgesu.

Guez malrapide ekridis.

— Efektive! — diris li. — Mi faros tion tuj.

La ŝipestro aliris mian pordon kaj frapis per la pugno kun decidemo de nervoza, rekta karaktero.

— Kiu frapas? — demandis mi, subtenante la absurdan ludon.

— Tio estas mi, Guez. Ne timu malfermi. Mi bedaŭras pri tio, kio okazis.

— Se vi vere pentas, — kontraŭis mi, malmulte kredante al lia deklaro, — do vi diros al mi la samon, kion diras nun, sed matene.

Aŭdiĝis stranga knaro, simila al grinco.

— Ĉu vi aŭskultas? — diris Guez morne, per premita tono. — Mi ĵuras al vi. Vi povas kredi al mi. Mi hontas pri mi. Mi pretas fari kion ajn, nur por havi eblon tuj premi vian manon.

Mi sciis, ke batitoj ofte ekestimas kaj — kiom ajn strange tio estu — fojfoje eĉ eksimpatias tiujn, kiuj ilin fizike sobrigis. Juĝante laŭ la tono kaj la senco de la insistaj deklaroj de Guez, mi decidis, ke rezisto estos vana krueleco. Mi malfermis la pordon kaj, ne ellasante la revolveron, staris sur la sojlo.

La rigardo de Guez klarigis ĉion, sed estis jam malfrue. Sinkwright kaptis la pordon. Kvin aŭ ses matrosoj, evidente suririntaj malsupren ŝtele, ĉar mi ne aŭdis paŝojn, staris pretaj, atendante ordonon. Guez estis viŝanta per naztuko la ŝvelintan lipon.

— Ŝajne, mi havis stultecon por kredi vin, — diris mi.

— Tenu lin, — diris Guez al la matrosoj. — Deprenu la revolveron!

Antaŭ ol kelkaj manoj sukcesis kapti mian manon, mi elturniĝis kaj pafis dufoje, sed Guez nur kliniĝis, desaltinte flanken. Al celado malhelpis puŝoj. Post tio mi estis malarmita kaj alpremita al la muro. Min oni tenis tiel forte, ke mi povis nur turni la kapon.

— Vi min batis, — diris Guez. — Vi ĉiam ofendadis min. Vi aludis al mi, ke mi vin prirabis. Vi tenis vin tiel, kvazaŭ mi estas via servisto. Vi trudis vin al mi, kaj nun penis min murdi. Mi vin ne tuŝos. Mi povus kateni vin kaj ĵeti en la holdon, sed mi ne faros tion. Vi tuj forlasos la ŝipon. Ne kun la kapo malsupren, — mi ne estas tiom kruela, kiel babilas pri mi diversaj kretenoj. Al vi oni donos boaton kaj remilojn. Sed mi ne plu deziras vidi vin ĉi tie.

Tion mi ne atendis, kaj kvankam mi estis forte maltrankviligita, mia kolero atingis la limon, trans kiu mi preferis ĉiujn danĝerojn de maro kaj firmaĵo al pluaj mokoj de Guez.

— Vi intencas murdon, — diris mi. — Sed memoru, ke ĝis Dagono estas neniom pli ol cent mejloj, kaj, se mi trafos sur la bordon, vi respondos antaŭ tribunalo.

— Kiom ajn, — respondis Guez. — Pro tia rara plezuro mi konsentas pagi per mia kapo. Rememoru, tamen, en kiaj strangaj kondiĉoj vi aperis sur la ŝipo! Pri tio estas atestantoj. Forlasi «Kurantan sur ondoj» kaŝe estas tute en via karaktero. Pri tio estos atestantoj.

Li estis deklamanta, ĝuante pri la minaca rolo kaj senbridiĝante. Mi ĉirkaŭrigardis la matrosojn. Tio estis ebria, fiaspekta bando, nenion perdanta, eĉ se oni ordonus al ĝi pendumi min. Nur Butler, silentinta ĝis nun, kuraĝis kontraŭdiri:

— Ĉu ne estos iom tro, ŝipestro?

Guez ĵetis tian rigardon al li, ke tiu kraĉis kaj foriris. La ŝipestro tute ne regis sin. Strange, sed ĝuste tiuj vortoj de Butler instigis mian decidemon trankvile suriri en la boaton. Nun mi ne restus eĉ kun ajnaj petoj. Mia indigno estis senlima kaj transpaŝis ajnan kalkulon.

— Donu la boaton, kanajlo! — diris mi.

Ni ĉiuj rapide leviĝis supren. Estis mallumo, sed baldaŭ oni alportis lanternon. La «Kuranta» ekdrivis. Ĉio ĉi estis fariĝanta sensone, — tiel ŝajnis al mi, ĉar mi estis en stato de streĉa, malsaneca fremdiĝo. Matrosoj alportis miajn aĵojn. Mi ne nombris ilin kaj ne kontrolis. La signifo de la okazantaĵo malklare vagis en malproksima angulo de la konscio. Oni mallevis la takelojn, kaj mi eniris en la boaton, ekpendintan super la akvo. Kun mi eniris matroso, time ripetante: «Rigardu, jen la remiloj». Poste nekonataj manoj transĵetis miajn aĵojn. Figurojn sur la ŝipo mi jam ne povis distingi. «Al diablo!» — diris Guez. La matroso, movante la lanternon, kies hela makulo kreis sur la boato strangan komforton, tenis sin je la boatflanko, atendante, kiam oni min mallevos suben. Finfine la boato ekmoviĝis kaj ekskuiĝis sur puŝinta glata ondo. Komenciĝis balancado. La matroso malkroĉis la takelojn kaj malaperis, grimpante laŭ ili supren.

Ĉio estis finita. Ondoj jam forportis la boaton disde la ŝipo tiel, ke mi vidis, kvazaŭ trans strato, vicon de rondaj prilumitaj fenestroj de malalta domo.

#### Ĉapitro XVII

Mi enmetis la remilojn, sed plu senmove sidis, kun nevola sencela atendo. Subite sur la ferdeko eksonis ekkrioj, laŭtaj paroloj, disputo kaj bruo — tiel subite kaj forte, ke mi ne distingis, en kio estas la afero. Finfine aŭdiĝis postulema virina voĉo, eldirinta akre kaj malvarme:

— Tio estas mia afero, ŝipestro Guez. Sufiĉas, ke mi tiel deziras!

Ĉio cetera, kion mi aŭdis, sonis per mirego kaj furiozo. Guez kriis:

— He, vi, sur la boato! Prenu ŝin! — Li aldonis, turnante sin ne sciate al kiu: — Mi ne scias, kie li ŝin kaŝis!

Dua lia alparolo al mi estis, samkiel la unua, sen nomo:

— He, vi, sur la boato!

Mi ne degnis lin per respondo.

— Diru al li vi mem, diablo prenu! — kriis Guez.

— Harvey! — aŭdiĝis freŝa, kvazaŭ konata voĉo de nekonata kaj nevidebla virino. — Alirigu la boaton al la ponteto, ĝi nun estos mallevita. Mi veturas kun vi.

Nenion komprenante, mi tamen divenis, ke, laŭ la voĉo, tio ne povis esti iu el la kompanio de Guez. Mi ne hezitis, ĉar preferi boaton al sekura ŝipo oni povas nur en neelteneblaj, eble, vivdanĝeraj kondiĉoj. La pasponteto frapis; defalinte kaj oblikve malsupreniĝinte, ĝi tuŝis la akvon. Mi movis la boaton kaj kaptis la ponteton, fiksrigardante supren ĝis doloro en la okuloj, sed ne distingante figurojn.

— Prenu vian amikinon! — diris Guez. — Vi, mi vidas, estas ruzulo.

— Diablo lin disŝiru, se mi komprenos, kiel li artifikis tion! — ekkriis Sinkwright.

Paŝojn mi ne aŭdis. Malsupre de la ponteto aperis svelta envolvita figuro, svingis la manon kaj transsaltis en la boaton per preciza moviĝo. Malsupre estis pli hele, ol se rigardi supren, al la ferdeko. Ĵetinte atentan rigardon al mi, la virino nerve movis la manojn sub kaŝanta ŝin mantelo kaj eksidis sur la benkon apud tiu, kiun estis okupanta mi. Ŝian vizaĝon, kaŝitan per puntaĵo de la malhela manteleto, mi ne vidis, nur kaptis brilon de la nigraj okuloj. Ŝi forturnis sin, rigardante al la ŝipo. Mi plu tenis la ponteton.

— Kiel tio okazis? — demandis mi, embarasiĝante pro mirego.

— Kiela impertinento! — diris Guez supre. — Navigu, kien vi deziras, kaj mi elkore deziras al vi manĝigi ŝarkojn!

— Murdisto! — kriis mi. — Vi iam pagos pro tiu duobla fiaĵo! Mi deziras al vi kiel eble plej baldaŭ ricevi kuglon en la frunton!

— Li ricevos kuglon, — trankvile, preskaŭ distrite diris la nekonata virino, kaj mi tremeris. Ŝia apero komencis turmenti min, — speciale tiuj senzorgaj, firmaj okuloj.

— For de la ŝipo! — diris ŝi subite kaj turnis sin al mi. — Puŝu ĝin per la remilo.

Mi depuŝis la boaton, kaj nin ekportis ondo. Hajlo da mokoj ekflugis de sur la ferdeko. Ili estis tro fiaj, por ripeti ilin ĉi tie. La voĉoj kaj la ŝipaj lumoj malproksimiĝis. Mi estis aŭtomate remanta, rigardante, kiel la ŝipo, levinte la velojn, ekiris. Baldaŭ ĝiaj lumoj malgrandiĝis, rememorigante pri vico de fajreroj.

Vento blovis al la dorso. Laŭ mia kalkulo, post du horoj devis veni mateniĝo. Ĵetinte rigardon al mia horloĝo kun lumanta ciferplato, mi ekvidis, ĝuste, kvin minutojn antaŭ la kvara. La egalmezura ondado ne prezentis danĝeron. Mi esperis, ke la aventuro tamen finiĝos bonorde, ĉar el paroloj sur la «Kuranta» eblis kompreni, ke tiu ĉi parto de la oceano inter Garibo kaj la duoninsulo estas tre ŝipirata. Sed pleje min estis nun okupanta la demando, kiu kaj kial eksidis kun mi en la sovaĝa nokto.

Tiutempe iĝis se ne pli hele, do almenaŭ pli klare videble. Ondoj rebriladis kiel malhela vitro. Jam mi deziris turni min kun tuta vico da naturaj kaj evidentaj demandoj, kiam la virino demandis:

— Kion vi nun sentas, Harvey?

— Ĉu vi min konas?

— Mi scias vian nomon; mi diru al vi ankaŭ mian nomon: Frezi Grant.

— Prefere mi devus demandi vin, — diris mi, ree mirinte pri ŝia trankvila tono, — jes, ĝuste demandi, kion sentas vi — post via despera ago, kiu ĵetis nin vid-al-vide en tiun damnitan boaton meze de la oceano? Mi estis ŝokita; nun mi, krom tio, estas ankoraŭ konsternita. Mi vin ne vidis sur la ŝipo. Ĉu estas permeseble al mi pensi, ke vin oni tenis perforte?

— Ĉu perforte?! — diris ŝi, mallaŭte kaj ruze ridante. — Ho ne, ne! Neniu kaj neniam povis teni min perforte, kie ajn tio estu. Ĉu vi ne aŭdis, kion oni kriis tiam sur la ferdeko? Ili opinias vin ruzulo, kiu kaŝis min en la holdo aŭ ankoraŭ ie, kaj komprenas tiel, ke mi ne volas lasi vin sola.

— Mi ne povas scii ion pri vi kontraŭ via volo. Se vi deziros, vi ĉion rakontos al mi.

— Ho, tio estas neevitebla, Harvey. Sed ni atendu. Ĉu bone?

Supozante, ke ŝi estas maltrankviligita, kvankam mirinde regas sin, mi demandis, ĉu ŝi ne drinkos iom da vino, kiun mi havis en la valizoj, — por firmigi la nervojn.

— Ne, — diris ŝi. — Mi ne bezonas tion. Sed vi, certe, dezirus vidi, kiu estas tiu neinvitita, kiu sidas kun vi. Ĉi tie estas lanterno.

Ŝi fleksiĝis malantaŭen kaj elprenis el la poŭpa kesto lanternon, en kiu estis kandelo. Malofte mi tiel emociiĝadis, kiel en tiu minuto, kiam, doninte al ŝi alumetojn, mi estis atendanta lumon.

Dum ŝi estis faranta tion, mi vidis la maldikan manon kaj feran plektaĵon de la lanterno, ekvivantan interne per hela fajro. Ombroj, ŝanceliĝante, trakuris en la boato. Tiam Frezi Grant frapfermis la kovrilon de la lanterno, metis ĝin inter ni kaj deĵetis la manteleton. Mi neniam forgesos ŝin — tian, kia mi vidis ŝin tiam.

Ĉirkaŭ ŝi staris rebrilo, perdiĝante inter ruliĝoj de ondoj. La regula, preskaŭ ronda vizaĝo kun bela, karesa rideto estis plena de ĉarma, nerva ludo, esprimanta en tiu ĉi momento, ke ŝi amuziĝas pri mia kreskanta mirego. Sed en ŝiaj nigraj okuloj staris senmova punkto; la okuloj, se atente rigardi ilin, estis enportantaj impreson de minaca kaj prema persisto; neklarigeblan kunpremitecon, silenton, — plian, ol silento de kunpremitaj lipoj. En ŝiaj nigraj haroj brilis perloj de kombiloj. La punta robo de ebura koloro, kun la malfermitaj fleksiĝemaj ŝultroj, same senriproĉe blankaj, kiel la vizaĝo, kuŝis ĉirkaŭ la staturo per larĝa renversita ventumilo, el kies ŝaŭmo emerĝis, balanciĝante, la malgranda piedo en ora ŝueto. Ŝi sidis, apogante sin per la deŝovitaj manoj sur la poŭpa ferdeko, kliniĝinte al mi iomete, kvazaŭ ŝi deziris lasi min pli bone pririgardi ŝian subitan belon. Ŝajnis, ne inter danĝeroj de mara nokto, sed en malproksima angulo de palaco eksidis, laca pro muziko kaj homamaso, tiu mirinda figuro.

Mi rigardis, mirante, ke mi ne serĉas klarigon. Ĉio transflugis, ŝanĝiĝis en mi, kaj kvankam la sentoj estis ĝuste respondantaj al la okazaĵo, ilia akreco superis ajnan penson. Mi aŭdis batadon de mia koro en la brusto, la kolo, la tempioj; ĝi batis ĉiam pli rapide kaj mallaŭte, pli rapide kaj mallaŭte. Subite min ekposedis timo; ĝi ekŝiris min kaj malaperis.

— Ne timu, — diris ŝi. Ŝia voĉo ŝanĝiĝis, ĝi iĝis konata al mi, kaj mi rememoris, kiam mi aŭdis ĝin. — Mi vin forlasos, kaj vi aŭskultu, kion mi diros. Kiam mateniĝos, direktu vin suden kaj remu tiom rapide, kiom sufiĉas fortoj. Ĉe la sunleviĝo vi renkontos velŝipon, kaj ĝi prenos vin. La ŝipo iras al Gel-Gju, kaj, kiam vi tien venos, ni tie intervidiĝos. Neniu devas scii, ke mi estis kun vi, — krom unu, ŝi dume estas kaŝita. Vi tre deziras ekvidi Biĉe-n Seniel, kaj vi renkontos ŝin, sed memoru, ke al ŝi vi ne diru pri mi. Mi estis kun vi, por ke vi ne sentu vin en teruro kaj soleco.

— La nokto estas obskura, — diris mi, kun peno levante la okulojn, ĉar mi laciĝis rigardi. — Ondoj, solaj ondoj estas ĉirkaŭe!

Ŝi ekstaris kaj metis la manon sur mian kapon. Kiel marmoro en radio, brilis ŝia mano.

— Por mi tie, — estis mallaŭta respondo, — estas solaj ondoj, kaj inter ili estas sola insulo; ĝi brilas ĉiam pli fore, ĉiam pli hele. Mi hastas, mi rapidas; mi ekvidos ĝin ĉe la mateniĝo. Adiaŭ! Ĉu vi plu kolektas vian florkronon? Ĉu brilas ĝiaj floroj? Ĉu ne enuas vi sur malhela vojo?

— Kion mi diru al vi? — respondis mi. — Vi estas ĉi tie, ĝuste tio estas mia respondo. Kie estas la insulo, pri kiu vi parolas? Kial vi estas sola? Kio minacas vin? Kio gardas vin?

— Ho, — diris ŝi malgaje, — ne pensu pri obskuro. Mi obeas al mi kaj scias, kion mi deziras. Sed pri tio interparoli ni ne rajtas.

La flamo de la kandelo brilis; tiel akra estis ĝia brilo, ke mi ree formovis la okulojn. Mi vidis nigrajn naĝilojn, kiuj estis trairantaj ondon, kiel buoj; iliaj rabaj moviĝoj ĉirkaŭ la boato, ilia maltrankvila navedado montris minacon.

— Kio estas tio? — diris mi. — Kio estas tiuj monstroj ĉirkaŭ ni?

— Ne atentu kaj ne timu pri mi, — respondis ŝi. — Kio ajn ili estu en sia avida espero, kaj tuŝi min, kaj malutili al mi ili ne plu povas.

En tiu tempo, kiam ŝi estis diranta tion, mi levis la okulojn.

— Frezi Grant! — ekkriis mi kun tristo, ĉar kompato kaptis min. — Reen!..

Ŝi estis sur la akvo, nemalproksime, ĉe la dekstra flanko, kaj ŝin estis malrapide forportanta ondo. Ŝi estis forpaŝanta, duonturniĝinte al mi, kaj, iom levinte la manon, ŝi fiksrigardis, kvazaŭ estis foriranta disde lito de ekdorminta homo, timante veki lin per negarda movo. Vidante, ke mi rigardas, ŝi balancis la kapon kaj ridetis.

Jam ne tute klare vidis mi, kiel rapide kaj facile ŝi kuras for, — tute kiel junulino en malhela, grandega halo.

Kaj tuj la diablaj naĝiloj de ŝarkoj aŭ de aliaj nervojn mortigantaj kreaĵoj, kiuj montradis sin, kiel elsuba traŝiriĝo de nigra ĉizilo, turnis sin rapidege al tiu flanko, kien malaperis Frezi Grant, kuranta sur ondoj, kaj, glitinte abrupte, per saltoj, malaperis.

Mi estis sola; mi balanciĝadis inter ondoj kaj rigardadis al la lanterno; ties kandelo estis finbrulanta.

Ĥoro de pensoj traflugis kaj kvietiĝis. Pasis ioma tempo, dum kiu mi ne konsciis, kion mi faras kaj kie troviĝas; poste tia konscio komencis aperadi fragmente. Fojfoje mi penis kompreni, rememori — kun kiu kaj kiam sidis en la boato la juna virino en punta robo.

Iom post iom mi komencis remi, ĉar la oceano ŝanĝiĝis. Mi povis trovi la sudon. Malklare iĝis videbla la vastaĵo de ondoj; malproksime super ili ekmoviĝis hela lavango de la oriento, celante lumajn lancojn de venanta fajro, kaŝata de nuboj. Ili traflugis preter la leviĝanta suno, kiel veloj. La ondoj komencis brili; varma vento estis luktanta kontraŭ freŝeco; finfine matenaj radioj forpelis la fantoman mondon de mateniĝo, kaj komenciĝis tago.

Nun jam ne estis en mi tiu viva ligo kun la nokta sceno, kiel en la momento de la evento, kaj ĉiu sekva minuto portis novan distancon, — kiel inter trajno kaj ekbrilinta ĉe ties fino ĉarma pejzaĝo, fluganta — tuj kiam ĝi aperis — for, en horizontalan abismon. Ŝajnis al mi, ke pasis kelkaj tagoj, kaj mi nur memoris. La impreso estis disŝirita de sia propra forto. Tiu veno de grandega distanco okazis pli rapide, ol vento elŝiras el manoj naztukon. Tiam mi ne kapablis ĝuste juĝi pri mia stato. Ĝi pasis komplikan, malfacilan vojon, ne ripeteblan eĉ en ajna ekscito de penso. Mi estis sola en la boato, remis suden kaj, mediteme ridetante, atente rigardis la akvon, kvazaŭ atendis vere rimarki spuron de la malgrandaj piedoj de Frezi Grant.

Mi ekdeziris trinki kaj, ĉar la bareleto por akvo evidentiĝis malplena, eltrinkis botelon da vino. Ĉi-foje ĝi ne faris la ordinaran efikon. Mia stato estis nek normala, nek ekscesa — speciala stato, kiun eblas kompari kun nenio, eble nur kun eliro el malhelaj kavernoj sur afablan herbon. Mi remadis al la sudo, atente pririgardante la horizonton.

Je la dek unua kaj dudek minutoj de mateno sur la horizonto aperis oblikvaj veloj kun ĵiboj, sekve, negranda ŝipo, iranta, kiel indikis la situo de la veloj, al la sud-okcidento largvente. Pririgardinte la ŝipon per binoklo, mi determinis, ke direktinte min akutangule al ĝia kurso, mi povas renkonti ĝin ne pli malfrue, ol post tridek-kvardek minutoj. La ŝipo estis multe ŝarĝita, iris glate, kun negranda kliniĝo.

Baldaŭ mi rimarkis, ke min oni ekvidis de sur ĝia ferdeko. La ŝipo faris turniĝon kaj komencis iri al mi, dum mi mem remis per ĉiuj fortoj. En distanco de forta krio mi jam povis distingi sen la binoklo kelkajn homojn, fiksrigardantajn en mia direkto. Unu el ili estis rigardanta en lornon, kaptinte je la ŝultro sian najbaron, almontrante min por li per movo de la lorno. La apero de la ŝipo dum ioma tempo ŝajnis al mi nereala; nur komencinte distingi vizaĝojn, mi vigliĝis, kompreninte mian staton. La ŝipo ekdrivis, prepariĝante akcepti min; mi estis for de ĝi en distanco de dek minutoj da hasta remado. Alnavigante, mi ekvidis ok homojn, inklude virinon, kiu sidis sur la ŝiprando flanke, tenante sin je vanto, kaj mi komprenis laŭ la esprimo de la vizaĝoj, ke ĉiuj ili ekstreme miregas.

Kiam inter mi kaj la skuno estiĝis distanco, nemalfacila por interparolo, mi ne devis komenci la unua. Tuj kiam mi malfermis la buŝon, de sur la ferdeko oni ekkriis, ke mi pli rapide alnavigu. Poste, inter kompataj ekkrioj, sur la fundon de la boato falis ŝnuro, ĵetita de matroso, kaj mi traigis ĝin tra la prua ringo.

— Ĉu ĉiuj dronis, krom vi? — diris la alta ŝipestro, dum mi estis surpaŝanta sur mallevitan ŝnurŝtupetaron.

— Kiom da tagoj en la maro? — demandis la matroso.

— Ne ĵetu vin al manĝo! — time deklaris la virino. Ŝi evidentiĝis junulino; ŝia maldekstra okulo estis vindita per nigra tuko. La sana blua okulo rigardis al mi kun teruro kaj admiro.

Mi respondis, kiam mi surpaŝis la ferdekon, kaj tiumomente mi hazarde ŝanceliĝis kaj estis senprokraste subkaptita.

— Mia okazo estas tute speciala, — diris mi. — Permesu al mi eksidi. — Mi eksidis sur rapide submetitan renversitan sitelon. — Kien vi navigas?

— Li estas ne tiom malforta! — rimarkis la ŝipestro.

— Nia kurso estas al Gel-Gju, — sciigis la soleca blua okulo. — Nun vi estas ekster danĝero. Mi alportos viskion.

Mi pririgardis tiujn bravajn homojn. Ili estis travivantaj la eventon. Nur post ioma tempo ili kutimiĝis al mia ĉeesto, forte emocianta ilin, kaj ni komencis komunikiĝi.

#### Ĉapitro XVIII

La ŝipo, kiu prenis min, havis nomon «Merganaso». Ĝi estis iranta al Gel-Gju el San-Riolo kun kargo da testudoj. La ŝipestro, kiu estis ankaŭ la ŝipposedanto, Fineaso Proctor[8], havis ses ŝipanojn; la sesa el ili estis asistanto de Proctor, Ned Tobbogan, ekstreme silentema homo, aĝa ĉirkaŭ tridek jarojn, bela kaj sunbruna. La junulino kun la vindita okulo estis nevino, pli ĝuste kuzidino de Proctor kaj ekpartoprenis la navigon tial, ke estis malfacile disiĝi de ŝi por Tobbogan, ŝia agnoskita fianĉo; kiel mi eksciis poste, ne malpli grava kaŭzo estis espero de Tobbogan geedziĝi kun Dezi en Gel-Gju. Unuvorte, la kaŭzoj estis klaraj kaj bonaj. Okaze de ĉeesto de virino, eĉ se parencino, Proctor konservis en la poŝo salajron de kuiristo, maldunginte lin kun deca preteksto; manĝaĵon kuiradis Dezi. Dirinte tion, mi revenas al la interrompita rakonto.

Dum mi estis komunikiĝanta kun la ŝipanaro de la skuno, mia boato estis alirigita al la poŭpo, prenita sur takelojn kaj starigita apud la savboato de «Merganaso». Miaj pakaĵoj jam kuŝis sur la ferdeko, ĉe miaj piedoj. Intertempe la velo kaptis venton, kaj la skuno ekiris laŭ sia vojo.

— Nu, — diris Proctor, tuj kiam aperis io simila al interna ekvilibro ĉe ni ĉiuj, — rakontu, kial ni haltis pro vi kaj kiu vi estas.

— Tio estas historio, kiu vin mirigos, — respondis mi post kiam mi esprimis mian dankon, firme preminte lian manon. — Mia nomo estas Harvey. Mi estis naviganta samtien, kien vi navigas nun, al Gel-Gju, sur ŝipo «Kuranta sur ondoj», sub komando de ŝipestro Guez, kaj estis elŝipigita fare de li hieraŭ vespere en boaton post granda kverelo.

En mia stato endis esti malkaŝema, ne tuŝante la internajn flankojn de la afero. Pro tio ĉio montriĝis en natura kaj simpla aspekto: mi surŝipiĝis kontraŭ pago (ne nomante la nombron, mi aludis, ke ĝi estis granda kaj pagita ĝustatempe). Mi devis ankaŭ elpensi la celon, kun kiu mi entreprenis tiun ĉi vojaĝon, por esti verema en la estiĝinta stato. En alia loko kaj al alia homo mi devus rakonti la veron, se mi pensus, ke... Unuvorte, la ŝipanaro de «Merganaso» nur de tempo al tempo ŝtopadis siajn pipojn, por pli vigle sekvi mian rakonton. Al mi ili ekkredis, ĉar mi ne kaŝis tiun veron, kiun ili atendis.

Mi havis (tiel mi klarigis) deziron ekkoni komercan praktikon de velŝipo, kaj krome ekscii postulojn kaj kondiĉojn de merkato en viva komerca agado. La elpensaĵo havis sukceson. Proctor, longa homo kun duone grizaj haroj kaj trankvila muskole glata vizaĝo, tuj diris:

— Jen, prava estis la penso. Mi ĉiam diradis, ke, sidante sur unu loko kaj legante borsajn ĵurnalojn, oni iam aĉetos kotonon anstataŭ kanabo aŭ melaso.

La cetero en mia rakonto ne postulis distordon, pro kio la karaktero de Guez, post kiam mi sciigis la aŭskultantojn pri la historio kun la ebria virino, tuj iĝis objekto de pasia pridiskuto.

— Lin endis simple mortigi, — diris Proctor. — Kaj vi ne respondus pro tio.

— Li ne sukcesis... — rimarkis unu matroso.

— Neniam mi enirus en boaton; nur per forto, — daŭrigis Proctor.

— Li estis sola, — enmiksiĝis Dezi, staranta apude. La tuko malhelpis al ŝi rigardi, kaj ŝi turnadis sian kapeton. — Kaj ci, Tobbogan, ĉu restus kun perforto?

— Tion diris la oĉjo, — kontraŭis Tobbogan.

— Kaj eĉ se la oĉjo.

— Kio okazis al ci, Dezi? — demandis Proctor. — Jen kian viglon ci montras en fremda afero!

— Vi prave agis, — turnis ŝi sin al mi. — Estas pli bone morti, ol esti batita kaj elĵetita ekster la ŝiprandon, se estis tiela malicaĵo. Pro kio do ci ne donas al li la viskion? Rigardu, li ĝin kaŝis!

Ŝi prenis el la distrita mano de Proctor la botelon, kiun, absorbita de tuta tiu historio, la ŝipestro tenis inter la genuoj, kaj plenigis duonon de lada kruĉo, alverŝinte akvon. Mi dankis, rimarkinte, ke mi ne malsanas pro senfortiĝo.

— Nu, tamen, — rimarkis ŝi per kritika tono, signifanta, ke mia stato postulas riton. — Kaj ankaŭ por vi estos pli bone.

Mi eltrinkis, kiom povis.

— Ho, tio estas ne laŭ nia maniero! — diris Proctor, renversante la restaĵon en la buŝon.

Tiutempe mi pririgardis la junulinon. Ŝi estis malhelhara, de negranda alto, de fortika, sed nerva, tremema kompleksio, kion oni komprenu en la senco de impetemo de moviĝoj. Kiam ŝi estis ridetanta, ŝi similis al neĝo en rozo. Ŝi havis malgrandajn sunbrunajn manojn kaj nudajn maldikajn piedojn, donantajn sub la rando de la jupo impreson de apartaj vivaj estaĵoj, ĉar ŝi senĉese paŝadis aŭ krucadis ilin, movante la fingrojn. Mi rimarkis krome, kiajn rigardojn ĵetadis al ŝi Tobbogan. Tio estis esprimriĉaj rigardoj de enamiĝinto al diaĵo, pro degno ellerninta alportadi viskion kaj ŝajnigi, ke doloras la okulo. Tobbogan estis serioza homo kun regula, kuraĝa, meditema vizaĝo. Liaj moviĝoj iom kontraŭdiris al lia aspekto, tiel, ekzemple, li faradis gestojn al si, sed ne for de si, kaj kiam li sidis, li havis kutimon ĉirkaŭpreni la genuojn per la manoj. Ĝenerale li faris impreson de nekomunikema homo. Kvar matrosoj de «Merganaso» estis maljunaj homoj, de ŝparema kaj kvieta konduto, en libera tempo unu el ili diserigadis folian tabakon aŭ alkudradis al la jako deŝiriĝintan kolumon; la alia skribadis leteron, la tria aranĝadis en larĝa botelo pejzaĝon el sablo kaj rabotaĵo, uzante, kiel japano, maldikegajn bastonetojn. La kvina, pli juna ol ili kaj pli vigla, ol la ceteraj, ofte kartludadis kun si mem, vane tentante la aliajn partopreni senelspeze. Lia nomo estis Bolt. Mi ĉion ĉi rimarkis, ĉar pasigis sur la skuno tri tagojn, kaj mia unua tago finiĝis per profunda dormo pro subite veninta laco. Oni donis al mi liton en la matrosa loĝejo. Post la viskio mi manĝis iomete da bolkuirita salviando kaj ekdormis, malferminte la okulojn, jam kiam super la tablo balanciĝis lumanta lampo.

Dum mi fumis kaj pensis, venis Tobbogan. Li turnis sin al mi, dirinte, ke Proctor petas min veni en lian kajuton, se mi bone fartas. Mi eliris. Ondado iĝis rimarkeble pli forta antaŭ nokto. La skuno, alpremiĝante al la akvo post svingiĝoj, knaretadis sur ondokrestoj. Malleviĝinte tra mallarĝa ferdekpordo laŭ kruta ŝtuparo, mi trairis post Tobbogan en la kajuton de Proctor. Tio estis pura ejo de severa tipo kaj tiom malgranda, ke inter la tablo kaj la lito povis lokiĝi nur mato por viŝado de piedoj. La kajuto estis forte trafumita.

Tobbogan eniris[9] kune kun mi, poste malfermis la pordon kaj malaperis, verŝajne, pro siaj aferoj, ĉar aŭdiĝis ie proksime lia interparolo kun Dezi. Ĵus enirinte, mi komprenis, ke Proctor bezonas konversacianon: sur la tablo estis tranĉita, sur pura telero, fumita bovlango, kaj staris botelo. La ŝipestro ne trompis min per tio, ke komencis de komerco, dirinte: «Ĉu vi ne aŭdis ion rilate de kotonaj semoj?» Sed baldaŭ evidentiĝis tuta mia senkulpeco en tiu demando, kaj poste Proctor transiris al la plej interesa: al rea interparolo pri mia historio. Nun li estis esprimanta pli skrupule, ol matene, celante, evidente, al taŭga takso miaflanke.

— Ni devas interkonsenti, — diris Proctor, — kiel ni agu kontraŭ ŝipestro Guez. Mi estas atestanto, mi prenis vin, kaj kvankam tio okazis solan fojon en mia vivo, unu tia fojo valoras multajn aliajn. Miaj homoj same estos atestantoj. Laŭ tio, kion vi diris, ke «Kuranta sur ondoj» iras al Gel-Gju, vi devos renkontiĝi kun la kanajlo tre baldaŭ. Mi ne pensas, ke li ŝanĝos la kurson, eĉ se ektimos, sobriĝinte. Li ne havas kaŭzojn pensi, ke vi trafos sur mian skunon. Tiuokaze necesas interkonsenti, ke vi sciigu min, se la enketado okazos, kiam «Merganaso» jam foriros el Gel-Gju. Tio estas kriminala afero.

Li komencis aŭdeble cerbumi, kalkulante tagojn, kaj ĉar el tio nenio rezultis, pro tio ke estas malfacile antaŭvidi hazardaĵojn, mi proponis al li paroli pri tio en Gel-Gju.

— Nu jen, tio estas eĉ pli bone, — diris Proctor. — Sed vi devas scii, ke mi estas por vi, ĉar tio estas neaŭdita afero. Okazadis, ke homojn oni ĵetadis ekster ŝiprandon, sed ne elŝipigadis — almenaŭ kiel sur firmaĵon — je cent mejloj for de la bordo. Estu certa, ke via historio bruos ĉie, kie oni levas velojn kaj ĵetas ankron. Guez estas finita homo, mi diras veron. Li perdis la racion, se povis agi tiel. Tamen ni devas drinki, sen kio la savo estas ne plena. Nun vi estas kvazaŭ novnaskito kaj akceptos maran bapton. Mi miras pri vi, — rimarkis li, verŝante en glasojn. — Mi miras, ke vi estas tiel trankvila. Mi ĵuras, mi havis impreson, ke vi leviĝas sur «Merganason», kiel en propran loĝejon! Estas bone havi tiajn fortikajn nervojn. Ĉar...

Li starigis la glason kaj atente ekrigardis al mi.

— Mi aŭskultas vin, — diris mi. — Ne timu paroli, pri kio vi deziras.

— Vi vidis la junulinon, — diris Proctor. — Certe, oni povas pensi nenion, pro kio... Unuvorte, necesas diri, ke virino sur velŝipo estas escepta afero. Mi tion scias.

Li ne konfuziĝis kaj, kiel mi ĝuste komprenis, opiniis malagrabla neceso tuŝi tiun demandon post la historio kun la kompanio de Guez. Tial mi respondis senprokraste:

— Brava junulino; ŝi, eble, estas via filino?

— Preskaŭ filino, se ŝi ne kalcitras, — diris Proctor. — Mia nevino. Vi mem komprenas, teni junulinon sur la skuno, — tio signifas stiri per du rudroj, sed ĉi tie ŝi ne estas sola. Krome, ŝi havas tre bonan karakteron. Tobbogan kontraŭ unu kopeko ricevis kapitalon, tiel eblas diri pri ili; kaj min, ĉu vi komprenas, furiozigas, ke ili, ĉiel ajn, geedziĝos pli aŭ malpi frue; kontraŭ tio nenio fareblas.

Mi demandis, kial al li ne plaĉas Tobbogan.

— Mi mem min demandadis, — respondis Proctor, — kaj pardonu pro malkaŝemo en familiaj aferoj, por vi, certe, tedaj... Sed fojfoje... hm... oni deziras konversacii. Jes, mi min demandadis kaj incitiĝadis. Ĝusta respondo ne aperas. Sincere dirante, al mi estas abomene, ke li iradas ĉirkaŭ ŝi, kiel surda kaj blinda, kaj se ŝi diros: «Tobbogan, surgrimpu maston kaj malleviĝu la kapon malsupren», — do li tion tuj faros en ajna vetero. Laŭ mi, ŝi bezonas alian edzon. Tio estas interalie, sed ĉio iru, kiel iras.

Tiutempe rumo en la botelo ekstaris sur la nivelo de la etikedo, kaj pro tio ŝajnis, ke la ondado plifortiĝis. Mi estis moviĝanta kune kun la seĝo kaj la kajuto, kiel sur balancilo, iam disstarigante la krurojn, por ne fali en vakuon. Subite la pordo malfermiĝis, tralasinte Dezi-n, kiu, ŝajnis, falis al ni tra la muro, kliniĝinta al mi, sed, kaptinte per la mano la tablon, ŝi haltis en pozo de ŝnurdancisto. Ŝi estis en ŝuoj, kun broĉo sur griza bluzo kaj en nigra jupo. Ŝia vindaĵo kuŝis pli orde, egale trastrekante la maldekstran parton de la vizaĝo.

— Tobbogan petis al vi transdoni, — diris Dezi, tuj celigante al mi la solecan bluan okulon, — ke li vaĉos kiom necesos, se vi ne havas tempon. — Poste ŝi eklumis kaj ridetis.

— Jen bone, — respondis Proctor, — kaj mi jam pensis, ke li elŝipigos min, ja nun estas kroma boato.

— Do, vi trafis al ni, — diris Dezi, rigardante al mi kun ĝeniĝo. — Mi pensas, kiaj aferoj okazas en la mondo!

— Okazas ankaŭ, — komencis Proctor kaj, ĝisatendinte, kiam el la senfina rezervo da ridetoj sur la vizaĝo de la junulino ekfloris la nova, atenda, finis: — Okazas, ke ŝi foriras, kaj ili restas.

Dezi konfuziĝis. Ŝia rideto komencis malaperi, kaj mi, komprenante, kiel ŝi deziras resti pro sciavido, diris:

— Se vi parolas nur pri mi, do, krom plezuron, la ĉeesto de via nevino nenion donos.

Rimarkeble kontenta pri mia respondo, Proctor diris:

— Eksidu, se ci deziras.

Ŝi eksidis apud la pordo ĉe la litpiedo kaj alpremis la manon al la vindaĵo.

— Plu doloras, — diris Dezi. — Tia domaĝo! Tre stulte mi sentas min kun la oblikva fizionomio.

Ne eblis ne demandi, kaj mi demandis, kio difektis la okulon.

— Ŝi malvarmumis, — respondis anstataŭ ŝi Proctor. — Sed estas nenio simila al kuracilo.

— Ne kredu al li, — kontraŭis Dezi. — La afero estis pli simpla. Mi interbatiĝis kun Bolt, kaj li faris al mi batbluaĵojn...

Mi nekredeme ridetis.

— Ne, — diris ŝi, — neniu batis. Simple pro karbo, en la okulon trafis karbo.

Mi konsilis embrokacii per forta teo. Ŝi detale pridemandis, kiel oni tion faras.

— Kvankam estas unu okulo, sed mi la unua ekvidis vin, — diris Dezi. — Mi ekvidis la boaton kaj vin. Tio min tiel afekciis, ke ŝajnis, kvazaŭ la boato pendas en la aero. Tie estas malvarma teo, — aldonis ŝi, ekstarante. — Mi iros kaj faros, kiel vi instruis. Ĉu mi donu al vi ankoraŭ botelon?

— N-ne, — diris Proctor kaj ekrigardis al mi komplike, kvazaŭ atendante pretekston diri «jes». Mi ne deziris drinki, tial silentis.

— Jes, ne necesas, — diris Proctor certe. — Ankaŭ morgaŭ estos sama tago, kiel hodiaŭ, kaj da tiuj boteloj estas nur tri. Do, ŝi la unua ekvidis vin, kaj kiam mi alportis la lornon, ni ekvidis, kiel vi staris en la boato, mallevinte la manojn. Poste vi eksidis kaj komencis rapide remi.

La konversacio ankoraŭ kelkajn fojojn revenadis al mia historio, poste Dezi foriris, kaj ĉirkaŭ kvin minutojn post tio mi ekstaris. Proctor akompanis min en la loĝejon.

— Ni ne povas proponi al vi pli bonan ejon, — diris li. — Ĉe ni estas malvaste. Toleru iel-tiel, nemulte jam restis navigi ĝis Gel-Gju. Ni estos tie, pensas mi, vespere postmorgaŭ, aŭ antaŭ la vespero.

En la loĝejo estis du matrosoj. Unu dormis, la alia estis ĉirkaŭvolvanta tenilon de tranĉilo per rimeno, maldika, kiel laĉo. Por mia feliĉo, tio estis malparolema homo. Ekdormante, mi aŭdis, kiel li kantetas per basa, densa voĉo:

Sen fin' estas ondo,
Ĝi iras sen zorgo kaj cel'
Tra l' mond', sen renkonto
Kun fund' kaj ĉiel'!

#### Ĉapitro XIX

Matene la vento kvietiĝis, sed restis dorsa, ĉe la serena ĉielo. «Merganaso» estis iranta je dek nodoj kun glata tangado. Mi ellitiĝis kun kvieta animo kaj, lavante min sur la ferdeko el sitelo, sentis odoron de la maro. Elŝoviĝinte el la poŭpa ferdekpordo, Tobbogan svingis la manon, kriinte:

— Venu ĉi tien, via kafo estas preta!

Mi vestis min kaj, irante preter la kuirejo, ekvidis Dezi-n, kiu, suprenvolvinte la manikojn, estis fritanta fiŝon. La vindaĵo forestis, kaj de la ŝvelaĵo, kiel ŝi sciigis, restis negranda dikaĵo ene de la malsupra palpebro.

— Mi tuta humidiĝis, — diris Dezi, — mi tiel diligente kuracadis min per teo!

Espriminte plezuron, ke mi hazarde donis utilan konsilon, mi malleviĝis en negrandan kajuton kun eta fenestro en la poŭpa muro, kiu servis kiel manĝejo, kaj eksidis sur benkon al ligna simpla tablo, kie jam sidis Tobbogan. Li rigardis al mi amikeme kaj kelkfoje tusis, sed ne trovis vortojn aŭ ne opiniis necese paroli, kaj tial silentis, fojfoje retrorigardante. Evidente, li estis atendanta la fiŝon aŭ la fianĉinon, pli ĝuste, ilin ambaŭ. Mi demandis, kion faras Proctor. «Li dormas», — diris Tobbogan; poste li komencis ŝoveli panerojn de sur la tablo per la eĝo de la manplato kaj ree retroturniĝis, ĉar aŭdiĝis siblado. Dezi enportis siblantan paton kun fritita fiŝo. Neatendite Tobbogan ricevis parolkapablon. Li komencis laŭdi la fiŝon kaj demandis, kial la junulino estas nudpieda.

— Pasintfoje ŝi surpaŝis najlon, — diris Tobbogan, alŝovante al mi la paton kaj komencante manĝi mem. — Ŝi, ĉu vi scias, estas nesingardema; foje ŝi preskaŭ falis ekster la ŝiprandon.

— Al mi plaĉas paŝadi nudpiede, — respondis Dezi, verŝante por ni kafon en dikajn vitrajn glasojn; poste ŝi eksidis kaj daŭrigis: — Ni navigis en loko, kie estas kvin mejloj da profundo. Mi transfleksiĝis kaj rigardis en la akvon: eble, mi nenion vidos, sed, eble, vidos, kiel profunde estas...

— Norde de Poketo, — diris Tobbogan.

— Ĝuste, tie. Subite ekturniĝis la kapo, kaj mi ekpendis; io tiras min fali. Tobbogan beste kaptis min kaj ektrenis, kiel kablon. Ci estis tre pala, Tobbogan, en tiu minuto!

Li ĵetis rigardon al ŝi; malsato de sanulo kaj tenero de enamiĝinto kreis sur lia vizaĝo nervan ombron.

— Fali estas facile, — diris li.

— Ĉu vi timis sur la boato? — demandis min la junulino, frapetante per tranĉilo.

— Metu la tranĉilon, — diris kun maltrankvilo Tobbogan. — Se ĝi falos sur la piedon, ci ree saltados sur unu piedo.

— Ci estas neeltenebla hodiaŭ, — rimarkis Dezi, ridetante kaj demonstre enpikante la tranĉilon apud lia kubuto. Enpikiĝinte, la tranĉilo ektremis, kvazaŭ penante elŝiriĝi. — Jen tiel ci tremas! Ĉu vi, eble, havas librojn? Mi fojfoje enuas sen libroj.

Mi promesis, pensante, ke mi trovos konvenan por ŝi legaĵon. «Krome, — diris mi, dezirante fari agrablaĵon al la homo, rimarkinta min meze de la maro per unu okulo, — mi atendas en Gel-Gju alsendon de libroj, kaj vi povos preni kelkajn novajn romanojn». En la realo mi mensogis, kalkulante aĉeti por ŝi kelkajn volumojn laŭ mia elekto.

Dezi ĝeniĝis kaj iom koketis, malrapide levinte la mallevitajn okulojn. Tion ŝi faris sukcese: en la kajuto disverŝiĝis blua lumo. Tobbogan komencis sinĝene danki, kaj mi vidis, ke li sincere ĝojas pri la senkulpa plezuro de la junulino.

#### Ĉapitro XX

Tago pasas rapide sur ŝipo. Ĝi ŝajnas longa komence: kiam la suno leviĝas super oceano, oni miksas la spacon kun la tempo. Ankoraŭ malproksimas vespero! Tamen, ne forgesante pri horloĝo, oni vidas, ke estas alportita tagmanĝo, kaj jen alkuras nokto. Post la tagmanĝo, tio estas terpomoj kun salviando, kompoto kaj kafo, mi ekvidis ludkartojn kaj proponis al Tobbogan ludi pokeron. Mi havis celon: fordoni dek-dudek pundojn, sed tiel, ke oni opiniu tion gajno. Tiuj homoj, certe, rifuzus preni monon, sed mi ne deziris foriri, ne lasinte por ili ioman monsumon pro dankemo. Laŭ hazardaj, apartaj vortoj eblis diveni, ke la aferoj de Proctor ne brilas.

Kiam mi faris tiun proponon, Dezi transformiĝis en demandosignon, kaj Proctor, preninte la ludkartojn, deĵetis ilin kun suspiro kaj deklaris:

— Tiu damnita kartona bando multe kostis al mi siatempe, kaj tial mi faris ĵuron kaj plenumos ĝin — ne ludi eĉ senmone.

Tamen Tobbogan konsentis ludi — pro ĝentileco, kiel mi pensis, — sed kiam ni ambaŭ elmetis sur la tablon kelkajn orajn monerojn, liaj okuloj montris pasian ludemulon.

— Ludu, — diris Dezi, enpikante en la tablon siajn blankajn kubutojn kun kavetoj kaj metinte inter la manplatoj la vizaĝon, — kaj mi spektos. — Tiel sidis ŝi, retenante la spiron aŭ rideksplodante ĉe malgajno de unu el ni, dum la tuta tempo. Kiel alkatenita, sidis Proctor, forgesante pri sia pipo; nur laŭ lia nerva spirado oni povis diveni, ke la malnova ludista kordo tremas en li simile al streĉita fiŝfadeno. Finfine li foriris, ĉar venis liaj vaĉaj horoj.

Tiamaniere, mi eniris en la batalon, nudiginte la bruston kaj rompinte la pinton de mia spado. Mi povis senpune friponi kontraŭ mi mem tial, ke la ideo de intenca malgajno malpleje povis veni en la kapon de Tobbogan. Kiam ludas du homoj, pokero tre ofte donas grandajn kombinaĵojn. Por mi estis facile ĵetadi miajn kartojn, deklarante, ke mi malgajnis, se Tobbogan deklaradis monsumon, grandan por li. Fojfoje, se miaj kartoj vere estis malpli fortaj, mi montradis ilin, por ke ne aperu suspektoj. Ni komencis ludi ekde malgrandaj sumoj. Tiam Tobbogan iĝis parolema. Li ridadis, paroladis kun si mem, gajnante, kritikadis mian taktikon. Laŭ mia volo al li fortunis, pro kio li ĉiam pli ekscitiĝadis. Jam dek ok pundoj kuŝis antaŭ li, kaj mi estis kalkulanta la cirkonstancojn, por aranĝi precize dudek. Sed subite, ĉe nova mia disdono, li ĵetis ĉiujn kartojn, prenis kvin novajn kaj vetis dudek pundojn.

Kiom ajn granda estus lia kartkombino aŭ simple decidemo timigi, okazis, ke miajn kartojn konsistigis kvin keroj de nekredebla belo: deko, fanto, damo, reĝo kaj aso. Kaj kun tiela kombino mi devis pagi al li esence mian propran gajnon!

— Bone, — diris mi. — Montru la kartojn.

Per tremanta mano Tobbogan elmetis kvaropon kaj ekrigardis al mi, blindigita de la sukceso. Kia ĉagreno estus por li vidi miajn kerojn! Mi ĵetis la kartojn kun la dorsoj supren kaj alŝovis al li manplenon da oraj moneroj.

— Bone mi vin prirabis! — ekkriis Tobbogan, kunpremante la monon.

Ĵetinte hazardan rigardon al Dezi, mi ekvidis, ke ŝi estas miksanta la kartojn, ĵetitajn de mi, kun la cetera kartaro. De sur ŝia vizaĝo, ruĝa pro sinĝeno, estis malrapide foriranta la sango, malaperante kune kun la rideto, kiu ne revenis.

— Kion li havis? — demandis Tobbogan.

— Tri damojn, tri naŭojn, — diris la junulino. — Kiom ci gajnis, Tobbogan?

— Tridek ok pundojn, — diris Tobbogan, ridante. — Ja mi pensis, ke vi same havas kvaropon!

— Redonu la monon.

— Mi ne komprenas, kion ci volas diri, — respondis Tobbogan. — Sed, se ci deziras...

— Mia deziro estas tute mala, — diris mi. — Dezi ne devas diri tiel, ĉar tio estas ofenda por ajna ludanto, kaj sekve, ankaŭ por mi.

— Jen, vidu, — rimarkis Tobbogan kun faciliĝo, — kaj tial retenu la langon.

Dezi enigme ekridis.

— Vi malbone ludas, — kun ĉagreno deklaris ŝi, rigardante al mi per kortuŝe kolera rigardo, al kio mi povis nur diri:

— Pardonu, sekvan fojon mi ludos pli bone.

Verŝajne, mia respondo estis por ŝi tre amuza, ĉar nun ŝi jam sincere kaj sonore ekridis. Ŝerce, sed tiel, ke eblis kompreni, pri kio mi petas, mi diris:

— Rakontu al neniu, Dezi, kiel malbone mi ludas, ĉar, onidire, se rakonti — dum la tuta vivo la ludanto nur pagos.

Nenion komprenante, Tobbogan, plu en fajro de la gajno, diris:

— Al mi vi povas fidi. Mi al ĉiuj diros, ke vi ludis bonege!

— Konsentite, — respondis la junulino, — la samon ankaŭ mi diros al ĉiuj.

Mi estis ege konfuzita, kvankam kaŝis tion, kaj foriris kun preteksto elekti librojn por Dezi. Trovinte du romanojn, mi donis ilin al matroso kun peto porti ilin al la junulino.

La restaĵon de la tago mi pasigis supre, sidante inter kabloj.

Apud la kuirejo aperadis kaj malaperadis Dezi; ŝi estis lavanta tolaĵojn.

«Merganaso» iris nun ĉe meza vento kaj modera ondado. Mi sidis kaj rigardis al la maro.

Kiu diris, ke maro sen bordoj estas teda, monotona spektaĵo? Tion diris oni, la sennoma. Ne estas bordoj, — tio estas vero, sed tia vero estas bela. La horizonto estas pura, regula kaj profunda. Severa pureco de la rondo, plena de solaj ondoj, detale klaraj proksime; en malproksimo ili kaŝiĝas unu post la alia; ĉe la horizonto ili nur apenaŭ tuŝas la klaran linion de la ĉielo, kvazaŭ vi rigardas tien tra malregula vitro. Grandmezure estas donitaj la spaco kaj la profundo, kiun, iom post iom komencinte senti, vi vidas antaŭ vi sen helpo de la okuloj. En tiu senrespondeco de maraj fortoj, obeantaj nek al kalkulo, nek al klara konscio de sia vera potenco, montrata de la eterna bildo, estas infekta maltrankvilo. Ĝi similas al krea instinkto en momento de ties vekiĝo.

Aŭdinte paŝojn, mi retroturniĝis kaj ekvidis Dezi-n, alirantan al mi kun ĝeniĝinta vizaĝo, sed ŝi tuj ekridetis kaj, atente fiksrigardinte min, eksidis sur kablon.

— Ni devas interparoli, — diris Dezi, mallevinte la manon en la poŝon de la antaŭtuko.

Kvankam mi divenis, en kio estas la afero, tamen ŝajnigis, ke ne komprenas. Mi demandis:

— Ĉu io serioza?

Ŝi prenis mian manon, ruĝiĝis kaj ŝovis en ĝin — tiel rapide, ke mi ne sukcesis kompreni ŝian intencon, — pezan volvaĵon. Mi malvolvis ĝin. Tio estis mono — tiuj tridek ok pundoj, kiujn mi malgajnis al Tobbogan. Dezi rapide ekstaris kaj intencis forkuri, sed mi ŝin retenis. Mi sentis min tre stulte kaj deziris, ke ŝi trankviliĝu.

— Jen la tuta interparolo, — diris ŝi, obeeme revenante sur sian kablon. En ŝiaj okuloj brilis larmoj de ĝeniĝo, kiujn ŝi bedaŭris mem. — Kaŝu la monon, por ke mi ne plu vidu ĝin. Nu, por kio vi tion aranĝis? Vi malbonigis al mi la tutan tagon. Antaŭ ĉio, kiel mi povis klarigi al Tobbogan? Li eĉ ne kredus. Mi disputis kun li kaj pruvis, ke la mono estas redonenda.

— Kara Dezi, — diris mi, tuŝita de ŝia digno, — se mi kulpas, do, certe, nur en tio, ke mi ne miksis la kartojn. Kaj se tio ne okazus, alivorte, se ne estus pruvo, — kiel vi tiam rilatus?

— Neniel, certe; malgajno estas malgajno. Sed mi tutegale estus tre ĉagrenita. Ĉu vi pensas, ke mi ne komprenas, kion vi deziris? Pro tio, ke al ni ne eblas proponi monon, vi intencis ilin malgajni, kiel, ni diru, dankon, sed ĉio ĉi tute ne necesas. Kaj mi ne devus mallaŭdi vin. Ĉu vi nun komprenis?

— Bonege komprenis. Ĉu al vi plaĉis la libroj?

Ŝi silentis iom, ankoraŭ ne kapabla tuj transiri sur pacajn relojn.

— La titoloj estas interesaj. Mi rigardis nur la titolojn — ĉiam mankis tempo. Vespere mi eksidos kaj legos. Pardonu min, ke mi tiel incitiĝis. Min mem nun riproĉas la konscienco, sed kion mi povas fari? Nun diru, ke vi ne koleras kaj ne ofendiĝis al mi.

— Mi ne koleras, ne koleris kaj ne koleros.

— Do ĉio estas bona, kaj mi iros. Sed estas ankoraŭ unu interparolo...

— Parolu nun, alie vi ŝanĝos la intencon.

— Ne, pri tio mi ne povas ŝanĝi la intencon, tio estas tre grava. Sed kial grava? Ne tial, ke estas io speciala, tamen mi ĉiam pensas: ĉu mi divenis aŭ ne divenis? Ĉe oportuna okazo ni interparolos. Necesas vin manĝigi, sed mi ankoraŭ ne preparis, venu post duonhoro.

Ŝi leviĝis, kapsalutis kaj hastis en sian kuirejon aŭ en iun alian lokon, ligitan kun ŝia labora tago.

Tiu sceno hontigis min: la junulino montris sin vera mastrino, dum mi — necesas agnoski — intencis ludi rolon de mastro. Sed kion ŝi ankoraŭ deziris pridiskuti? Mi malmulte pensis kaj baldaŭ forgesis pri tio; kiam venis mallumo, ĉiuj eksidis por vespermanĝi, pro sufoka varmego, supre, antaŭ la kuirejo.

Tobbogan renkontis min iom seke, sed ĉar pri la okazintaĵo kun kartoj ĉiuj silente interkonsentis ne paroli, li baldaŭ trankviliĝis; nur fojfoje ĵetadis al mi pensemajn rigardojn, kvazaŭ dirante: «Ŝi pravas, sed rezigni monon estas malfacile, diablo prenu». Proctor, tamen, alparoladis al mi kun emfazita amikemo, kaj se li sciis ion de Dezi, do al li, verŝajne, estis agrabla ŝia ago; li deziris aludi ion, dirinte: «Homo proponas, Dezi disponas!» Ĉar tiutempe la viroj estis manĝantaj, kaj la junulino estis forportanta kaj alportanta telerojn, do unu matroso rimarkis:

— Mi proponus, vidu, manĝi meleagron. Sed ŝi disponis salviandon.

— Silentu, — respondis alia, — morgaŭ mi venigos cin en restoracion.

Sur «Merganaso» oni nutradis sin maldiverse, kiel oni entute nutras sin sur negrandaj velŝipoj, kiuj dum dek-dudek tagoj da navigado ne povas trovi freŝan provianton kaj ne havas lokon por konservi ĝin. Konservaĵoj, salviando, makaronioj, kompoto kaj kafo — estis nenio plia por manĝi, sed ĉion oni konsumadis per grandegaj porcioj. Kiel signon de anima paco, kaj eble, ankaŭ de diversaj esperoj, kiuj pli ofte estas muŝoj, ol abeloj, Proctor verŝis por ĉiuj po glaso da rumo. La suno antaŭlonge subiris. Al ni lumis kerosena lampo, starigita sur la tegmento de la kuirejo.

La teŭga matroso ekkriis:

— Lumo maldekstre!

Proctor ekiris al la rudro. Mi ekvidis antaŭ «Merganaso» multenombrajn lumojn de grandega vaporŝipo. Ĝi pasis tiel proksime, ke estis aŭdebla frapado de la helica ŝafto. En interspacoj sub la ferdekoj en lumo estis sidantaj kaj promenantaj pasaĝeroj. Tiu trituba alta giganto, kiam ni preteris ĝin, deiris, turninte al ni la poŭpon, kovritan per fajraj aperturoj, kaj sternante ŝanceliĝantan, prilumitan vualon de ŝaŭmo.

«Merganaso» manovris, pro kio ĉe la veloj estis okupitaj ĉiuj, dum mi kaj Dezi staris, observante la malproksimiĝon de la vaporŝipo.

— Vi devus trafi sur tian vaporŝipon, — diris la junulino. — Tie estas tiel bonege. Ĉio estas oportuna, ĉio estas, kiel en granda hotelo. Tie oni eĉ dancas. Sed mi neniam estis sur luksaj vaporŝipoj. Al mi eĉ ŝajnis, ke ludas muziko.

— Ĉu vi ŝatas dancojn?

— Mi ŝatas bombonojn kaj dancojn.

Tiutempe aliris Tobbogan kaj ekstaris malantaŭe, ŝovinte la manojn en la poŝojn.

— Prefere ci instruu min, — diris li, — kiel danci.

— Ci tiel nun diras. Ci ne povas: mi jam penis instrui cin.

— Mi ne scias pro kio, — konsentis Tobbogan, — sed, kiam mi tenas knabinon je la talio, kaj muziko subite eksonas, la kruroj iĝas, kvazaŭ sakoj. Mi staras: nek antaŭen, nek malantaŭen.

Iom post iom ree kunvenis ĉiuj, sed la vespermanĝo estis finita, kaj komenciĝis konversacio pri la vaporŝipo, en kiu Proctor rekonis «Leo»-n.

— Ĝi estas el Aŭstralio; tio estas linia vaporŝipo de la Pacifika kompanio. En ĝi estas dudek mil tunoj.

— Mi diras, ke sur «Leo» estas pli bone, ol ĉe ni, — diris Dezi.

— Mi ĝojas, ke mi trafis al vi, — kontraŭdiris mi, — almenaŭ tial, ke mi ne havas komunan vojon kun tiu vaporŝipo.

Proctor rakontis okazon, kiam vaporŝipo ne haltis por preni de sur boato ŝiprompiĝulojn. De tio komenciĝis rakontoj pri diversaj akcidentoj en oceano. Kreiĝis parolema humoro, kiel okazas en varmaj vesperoj, en bona vetero kaj ĉe konscio, ke proksimas la fino de la vojaĝo.

Sed malgraŭ tuta sperto de tiuj maristoj en historioj pri naĝantaj boteloj, nokte renkontataj glacimontoj, ribeloj de ŝipanaroj kaj detruantaj skualoj, mi malkovris, ke ili ne konas la historion de «Mary Celeste»[10], kaj krome la kvinmonatan vagadon en boato de ses homoj, pri kiuj verkis M. Twain, komencinte per tio sian famon.

Tuj kiam mi finis paroli pri «Celeste», la riĉa fantazio de Dezi ekturnis min kaj ĉiujn per plej neatenditaj divenoj. Ŝi estis ege emociita kaj montris tian inventemon de esplorado, ke mi ne sukcesadis elpensi, kion respondi al ŝi.

— Sed ĉu eblas, — diradis ŝi, — ke tio okazis tiel...

— Homoj pensis dum kvindek jaroj, — kontraŭdiradis Proctor, sed, kiu ajn kontraŭdiradis, responde aŭdiĝis nur:

— Ne interrompu min! Ĉu vi komprenas: la tagmanĝo staris sur la tablo, en la kuirejo hejtiĝis la forno! Mi diras, ke ilin atakis malsano! Aŭ eble, ili ekvidis miraĝon! Belan bordon, insulon aŭ neĝajn montojn! Ili forveturis sur ĝin ĉiuj.

— Kaj la infanoj? — diris Proctor. — Ĉu ci ne lasus la infanojn, kaj kun ili, ni diru, nu, almenaŭ du matrosojn?

— Do kio! — Ŝin embarasis nenio. — La infanoj deziris plej multe. Sed oni klarigu al mi tiuokaze!

Ŝi sidis, subfleksinte la krurojn, kaj, apogante sin per la manoj al la ferdeko, rampadis pro ekscitiĝo tien-reen.

— Sed oni ja nenion scias, ĉu ci komprenas? — respondis Tobbogan.

— Se ne pesto kaj ne miraĝo, — deklaris Dezi sen ajna ĝeniĝo, — do en la subakva parto estis truo. Nu jes, vi ŝtopis ĝin per la lango; bone. Imagu, ke ili deziris fari enigmon...

Inter ŝiaj sennombraj versioj, kiujn ŝi elŝutadis senfine, tiel ke mi multon forgesis, la vortoj pri «enigmo» ŝajnis al mi interesaj; mi petis klarigi.

— Vidu — ili foriris, — diris Dezi, svinginte la manon, por montri, kiel foriris, — kaj por kio tio necesis, vi vidas laŭ vi mem. Kiel ajn pensu, solvi tiun problemon kapablas nek vi, nek mi, nek li, nek ĉiuj en la mondo. Do jen, — ili faris tion intence. Inter ili, probable, estis tia homo, kiu, eble, ŝatis elpensi ŝercojn. Tio estis la ŝipestro. «Pri ni restu memoro, legendo, kaj neniu iam povu klarigi ĝin!» Tiel li diris. Sur la vojo ili renkontis ŝipon. Ili interkonsentis kun ĝi, por transiri sur ĝin, kaj transiris, kaj la sian forlasis.

— Kaj poste? — diris mi, post kiam ĉiuj ekrigardis al la junulino, nenion komprenante.

— Poste mi ne scias. — Ŝi ekridis kun laca aspekto, subite senverviĝinte, kaj facile frapis siajn vangojn, naive malferminte la buŝon.

— Ĉion sciis, kaj nun subite forgesis, — diris Proctor. — Neniu cin komprenis, kion ci volis diri.

— Por mi estas tutegale, — deklaris Dezi. — Sed ĉu vi — komprenis?

Mi diris «jes» kaj aldonis:

— Tiu okazo estas tiel mirinda, ke ĉia klarigo, kiel ajn versimila ĝi estu, restas senpruva.

— Malhela historio, — diris Proctor. — Aŭdis mi multajn fabelojn, kaj ankaŭ nun ankoraŭ ŝatas aŭskulti. Tamen pri iuj el ili indas pensi. Ĉu vi aŭdis pri Frezi Grant?

— Ne, — diris mi, tremerinte pro neatenditeco.

— Ĉu ne?

— Ĉu ne? — subkaptis Dezi per pli alta tono. — Ni rakontu al Harvey pri Frezi Grant. Nu, Bolt, — turnis ŝi sin al la matroso, kiu staris ĉe la ŝiprando, — en tio ci estas specialisto. Neniu scipovas tiel rakonti, kiel ci, la historion de Frezi Grant. Kiom da fojoj ci ĝin rakontis?

— Mil kvincent du, — diris Bolt, la fortika homo kun nigraj okuloj kaj ironia buŝo, kaŝita en la krispa skita barbeto.

— Ci jam mensogas, sed des pli bone. Nu, Bolt, ni sidas en kompanio, en gastejo, ni havas gastojn. Montru ĉion, al kio ci kapablas.

Dum daŭris tiu ĉi enkonduko, mi devigis min aŭskulti, kiel fremdulo, scianta nenion.

Bolt eksidis sur faldeblan seĝon. Li sciis artifikojn de rakontisto, kiu alte taksas sin. Li kombis la barbon supren per la kvin fingroj, malfermis la buŝon, iomete elpendiginte la langon, ĉirkaŭrigardis ĉiujn ĉeestantojn, pasigis la grandegan manplaton laŭ la vizaĝo, grakis kaj alsidiĝis pli proksime.

— Antaŭ ĉirkaŭ cent kvindek jaroj, — diris Bolt, — el Bostono en Hindion iris fregato «Admiralo Foss». Inter aliaj pasaĝeroj estis sur tiu ŝipo generalo Grant, kaj kun li veturis lia filino, rimarkinda belulino, kies nomo estis Frezi. Necesas diri al vi, ke Frezi estis fianĉiniĝinta al unu ĝentlemano, kiu jam dum ĉirkaŭ du jaroj estis servanta en Hindio kaj okupanta militan postenon. Kia estis la posteno, — ĉu indas rakonti? Se vi diros — «indas», vi malgajnis, ĉar mi tion ne scias. Necesas diri al vi, ke kiam mi antaŭe prezentadis tiun ĉi interesan historion, Dezi ĉiel penadis ekscii, kian postenon havis la fianĉo-ĝentlemano, kaj se ŝi ne demandas nun...

— Do tio tute ne koncernas cin, — interrompis Dezi. — Se ci forgesis, kio estas plu, — demandu min, mi al ci rakontos.

— Bone, — diris Bolt. — Mi atentigas vin, ke ŝi koleras. Ĉiel ajn, «Admiralo Foss» vojaĝis jam monaton kaj duonon, kiam dum mateniĝo vaĉantoj rimarkis grandegan ondon, irantan ĉe kvieta maro kaj modera vento el la sud-oriento. Ĝi iris kun rapido de kalandrilo. Certe, ĉiuj ektimis, kaj estis uzitaj rimedoj, por droni, ni diru, bele, kun aspekto, ke pereas ne mallertaj maristoj, kiuj neniam vidis centmetran ondegon. Tamen nenio okazis. «Admiralo Foss» ekrampis supren, ekstaris sur alto de la sonorilturo de Sankta Petro kaj ekiris malsupren tiel, ke, kiam ĝi malleviĝis, rapido de ĝia iro estis tridek mejloj hore. Memkompreneble, la velojn oni sukcesis forigi, alie renkonta vento, pro la iro, renversus la fregaton kiel turbon.

La ondo pasis, foriris kaj ne plu estis alia tia ondo. Kiam la suno komencis subiri, oni ekvidis insulon, kiu estis indikita sur neniuj mapoj; sur la vojo de «Foss» ne povis esti insulo en tiu latitudo. Pririgardinte ĝin per lornoj, la ŝipestro ekvidis, ke sur ĝi ne rimarkeblas eĉ unu arbo. Sed ĝi estis belega, kiel juvelaĵo, se meti ĝin sur bluan veluron kaj rigardi el ekstere, tra fenestro: tiel oni deziras ĝin preni. Ĝi estis el flavaj rokoj kaj lazuraj montoj, de admirinda belo.

La ŝipestro tuj enskribis en la loglibron, kio okazis, sed al la insulo ne aliris, ĉar li ekvidis multajn rifojn, kaj laŭ la bordo krutan deklivon, sen golfeto kaj malprofundaĵo. Kiam sur la ponto kunvenis homamaso kaj paroladis kun oficiroj pri la stranga fenomeno, aperis Frezi Grant kaj komencis peti la ŝipestron, ke li albordiĝu al la insulo — por rigardi, kia tero ĝi estas. «Fraŭlino, — diris la ŝipestro, — mi povas malkovri novan Amerikon kaj fari vin reĝino, sed ne ekzistas eblo aliri al la insulo pro granda enprofundiĝo de la fregato, ĉar malhelpas surfo kaj rifoj. Sed se ni sendos boaton, tio povas prokrasti nian vojaĝon, kaj ĉar aperis antaŭtimo esti kaptita de senventeco, do ni devas hasti al la sudo, kie estas aera fluo».

Frezi Grant, kvankam estis bona junulino, — jen, ni diru, kiel nia Dezi... Atentu, ĝentlemanoj, ŝian vizaĝon ĉe tiuj vortoj. Do mi parolas pri Frezi. Ŝin ĉiuj amis sur la ŝipo. Tamen en ŝi sidis virina diablo, kaj se ŝi ion elpensis, reteni ŝin estis problemo.

— Aŭskultu! Aŭskultu! — proklamis Dezi, apogante la mentonon per la mano kaj larĝigante la okulojn. — Nun ĝi komenciĝas!

— Tute ĝuste, Dezi, — diris Bolt, mordante sian malpuran ungon. — Jen ĝi komenciĝis, kiel tio okazas al fraŭlinoj. Alivorte, Frezi staris, mordante la lipon. Tiutempe, malfeliĉe, juna leŭtenanto elpensis diri al ŝi komplimenton. «Vi estas tiel malpeza, — diris li, — ke kun deziro povus trakuri al la insulo sur la akvo, ne malsekiginte la piedojn». Kion do vi pensas? «Estu laŭ viaj vortoj, sinjoro, — diris ŝi. — Mi jam ĵuris al mi esti tie, mi plenumos la ĵuron aŭ mortos». Kaj jen, antaŭ ol oni sukcesis etendi la manon, sursaltis ŝi sur la parapeton, ekpensis, paliĝis kaj al ĉiuj svingis la manon. «Adiaŭ! — diris Frezi. — Mi ne scias, kio okazas al mi, sed cedi mi jam ne povas». Kun tiuj vortoj ŝi desaltis kaj, ekkriinte, haltis sur ondo, kiel floro. Neniu, eĉ ŝia patro, povis diri eĉ vorton, tiel ĉiuj estis afekciitaj. Ŝi turnis sin kaj, ridetinte, diris: «Tio estas ne tiel malfacila, kiel mi pensis. Diru al mia fianĉo, ke li min ne plu vidos. Adiaŭ ankaŭ vi, kara patro! Adiaŭ, mia patrujo!»

Dum ĉio ĉi estis okazanta, ĉiuj staris, kiel ligitaj. Kaj jen de ondo sur ondon, saltante kaj transsaltante, Frezi Grant ekkuris al tiu insulo. Tiam malleviĝis nebulo, la akvo tremeris, kaj, kiam la nebulo disiĝis, estis videbla nek la junulino, nek tiu insulo: kiel ĝi leviĝis el la maro, tiel same malleviĝis ree sur la fundon. Dezi, prenu naztukon kaj viŝu la okulojn.

— Mi ĉiam ploras, kiam atingas tiun ĉi lokon, — diris Dezi, kolere purigante la nazon en naztukon, kiun ŝi eltiris el la poŝo de Tobbogan.

— Jen la tuta historio, — finis Bolt. — Kio estis sur la ŝipo poste, certe, estas ne interesa, kaj ekde tiam aperis onidiro, ke Frezi-n Grant oni fojfoje vidis jen tie, jen ĉi tie, nokte aŭ ĉe mateniĝo. Ŝin oni opinias zorganta pri viktimoj de ŝippereoj, interalie; kaj tiu, kiu ŝin vidos, oni diras, pensados pri ŝi ĝis la fino de la vivo.

Bolt ne suspektis, ke li neniam havis tiom atentan aŭskultanton, kiel mi. Sed tion rimarkis Dezi kaj diris:

— Vi aŭskultis, kiel katino muson. Ĉu vi renkontis ŝin, la kompatindan Frezi-n Grant? Konfesu!

Malgraŭ ŝerceco de la demando, ĉiuj maristoj tuj turnis la kapojn kaj komencis rigardi en mian buŝon.

— Se tio estis tiu junulino, — diris mi, nature, riskante per nenio, — junulino en punta robo kaj oraj ŝuoj, kun kiu mi parolis ĉe la mateniĝo, — do, sekve, tio estis ŝi.

— Tamen! — ekkriis Proctor. — Kio, Dezi, jen al ci enigmo.

— Ĝuste tiel ŝi estis vestita, — diris Bolt. — Ĉu vi antaŭe aŭdis tiun fabelon?

— Ne, mi ne aŭdis ĝin, — diris mi, kaptita de impulso ekstari kaj foriri, — sed al mi ial ŝajnis, ke estas tiel.

Ĉi-foje la konversacio finiĝis, kaj ĉiuj disiris. Mi longe ne povis ekdormi: kuŝante en la loĝejo, aŭskultante plaŭdon de la akvo kaj ronkadon de matrosoj, mi ekdormis ĉirkaŭ la kvara, kiam vaĉantoj ŝanĝiĝis. En tiu mateno ĉiuj dormis iom pli, ol ĉiam. La tago pasis sen okazaĵoj, notindaj en sia plena evoluo. Ni iris ĉe bonega vento, tial Bolt diris al mi:

— Ni decidis, ke vi alportis al ni feliĉon. Mi ĵuras. Ankoraŭ ne estis dum la tuta jaro tia glata navigo.

Jam ekde la mateno min ekposedis malpacienco esti sur la bordo. Mi sciis, ke tiu tago estas la lasta tago de la navigo, kaj tial ĝi tiriĝis pli longe, ol aliaj tagoj, kiel ĉiam estas en fino de vojo. Kiu ne konas jukon en la dorso? Senton de rapideco en la senmovaj piedoj? La distanco ricevas malamikan nuancon. Nia animo penas aldoni rapidon al la ŝipo; la penso, multfoje vizitinte la imagatan bordon, devas malvolonte reveni en la malrapide rampantan korpon. La suno ĉiel evitas leviĝi al la zenito, kaj atinginte ĝin, komencas malleviĝi kun rapido de homo, diligente balaanta ŝtuparon.

Post tagmanĝo, transirante jen sur la ferdekon, jen en la loĝejon, mi ekvidis Dezi-n, kiu eliris el la kuirejo por elverŝi sitelon kun akvo ekster la ŝiprandon.

— Jen, vin mi bezonas, — diris ŝi, sinĝene ridetante, kaj poste iĝis serioza. — Venu en la kuirejon, kiam mi elverŝos tiun ĉi sitelon, ĉe la ŝiprando estas maloportune interparoli por ni, kvankam, krom stultaĵoj, vi de mi nenion aŭdos. Ja ni ne finparolis hieraŭ. Tobbogan ne ŝatas, kiam mi interparolas kun viroj, kaj li staras ĉe la rudro kaj ŝajnigas, ke ekfumas.

Konsentinte, mi sidis iom sur la holdo, poste ekiris en la kuirejon trans flugilo de velo.

Dezi sidis sur tabureto kaj diris: «Eksidu», frapinte la genuojn per la manoj. Mi eksidis sur bareleton kaj prepariĝis aŭskulti.

— Kvankam tio estas malĝentila, — diris la junulino, — sed min ial zorgigas, ke mi ne ĉion scias. Ne ĉion vi rakontis al ni pri vi. Mi hieraŭ pensis. Ĉu vi scias, estas io enigma. Pli ĝuste, vi diris la veron, sed pri unu afero silentis. Sed kio estas tiu unu afero? Al vi en la maro io okazis. Ial mi vin kompatas. Pro kio do?

— Ĉu pri tio, kion vi ne finparolis hieraŭ?

— Ĝuste. Ĉu mi havas rajton scii? Klare — nenian. Do vi ne respondu tiuokaze.

— Dezi, — diris mi, konfidante al ŝia naiva scivolemo, montri kiun ŝi povis, certe, nur pro neeblo ĝin bridi, kaj krome — al ŝia sagaco, — vi ne eraris. Sed nun mi estas en speciala stato, tute speciala, tia, ke mi ne povus diri tiel, tuj. Mi nur promesas al vi kaŝi nenion, kio estis en la maro, kaj faros tion en Gel-Gju.

— Ĉu vin timigis io? — diris Dezi kaj, silentinte iom, aldonis: — Ne koleru kontraŭ mi. Min fojfoje io kaptas, tiel, ke ĉiuj miras; jen mi dum la tuta tempo pensas pri via historio, kaj mi ne deziras, ke al vi restu pri mi memoro, kiel pri scivolema knabinaĉo.

Mi estis kortuŝita. Ŝi donis al mi ambaŭ manojn, skuis la miajn kaj diris:

— Jen ĉio. Ĉu estis por vi bone ĉi tie?

— Kaj kiel vi pensas?

— Neniel. La ŝipo estas malgranda, sufiĉe malpura, kaj estas nenia gajo. Nutrado same lasas multon por deziri. Kaj kial vi diris hieraŭ pri punta robo kaj oraj ŝuoj?

— Por ke viaj okuloj iĝu rondaj, — ridante, respondis mi al ŝi. — Dezi, ĉu vi havas patron, patrinon?

— Havis, certe, kiel ĉiu deca homo. La patro nomiĝis Rikardo Benson. Li malaperis senspure en la Ruĝa maro. Kaj mia patrino morte malvarmumis antaŭ kvin jaroj. Tamen mi havas bonan onklon; kvankam iom morna, sed por mi li iros en fajron kaj en akvon. Li ne havas ankoraŭ genevojn, krom mi. Kaj ĉu vi kredas, ke estis Frezi Grant?

— Kaj vi?

— Tio al mi plaĉas! Vi, vi, vi! — ĉu kredas aŭ ne?! Mi senkondiĉe kredas kaj diros — kial.

— Mi pensas, ke tio povis esti, — diris mi.

— Ne, vi denove ŝercas. Mi kredas tial, ke pro tiu historio mi deziras ion fari. Ekzemple, frapi per la pugno kaj diri: «Jes, homon oni ne komprenas».

— Kiu ne komprenas?

— Ĉiuj. Kaj li mem ne komprenas sin.

La interparolon interrompis apero de matroso, veninta por preni fajron por la pipo. «Baldaŭ venos via ripozo», — diris li al mi kaj komencis fosi en braĝo. Mi eliris, rimarkinte, kiel atente rigardis al mi la junulino, kiam mi estis foriranta. Kio estis tio? Pro kio tiel interesis ŝin la historio, kies unu duono kuŝis en ombro de tago, kaj la alia — en lumo de nokto?

Antaŭ la veno al Gel-Gju mi sidis kun la matrosoj kaj eksciis de ili, ke neniu el miaj savintoj antaŭe estis en tiu ĉi urbo. En sorto de malgrandaj ŝipoj de tipo de «Merganaso» okazas odiseadoj je mil aŭ eĉ je du kaj tri mil mejloj — eliro en la grandan mondon. Antaŭa ŝipestro de «Merganaso» estis arestita pro trafa pafado en kazino «Fortuno». Proctor estis posedanto de «Merganaso» kaj de duono de skuno «Ĥimeno». Post la aresto de la ŝipestro li ekestris «Merganason» kaj prenis frajton al Gel-Gju, ne ĝeniĝante pro la distanco, ĉar li deziris rebonigi siajn monajn cirkonstancojn.

#### Ĉapitro XXI

Je la deka horo vespere aperis lumtura fajro; ni estis alirantaj al Gel-Gju.

Mi staris ĉe la tribordo kun Proctor kaj Bolt, observante strangan fenomenon. Dum pliheliĝadis la fajro de la lumturo, la supra linio de la longa kabo, apartiganta la havenon disde la oceano, iĝadis klare videbla, ĉar malantaŭ ĝi naĝis ora nebulo — vasta luma tavolo. Tiu fenomeno, karaktera nur por grandaj urboj, ŝajnis al mi troa por la relative negranda Gel-Gju, pri kiu mi aŭdis, ke en ĝi estas kvindek mil loĝantoj. Malantaŭ la kabo estis io simila al flava aŭroro. Proctor alportis lornon, sed distingis nenion, krom konstruaĵoj sur la kabo, kaj eldiris supozon, ĉu tio ne estas rebrilo de granda incendio.

— Tamen malestas fumo, — diris alirinta Dezi. — Vi vidas, ke la lumo estas pura; ĝi estas preskaŭ travidebla.

En silento de la vespero mi komencis distingi sonon, nedifinitan, kiel balbutado; sonon kun rekantaĵo, kun zumado de trumpetoj, kaj mi subite komprenis, ke tio estas muziko. Tuj kiam mi malfermis la buŝon por diri pri la diveno, aŭdiĝis malproksimaj pafoj, al kio ĉiuj tuj turnis sian atenton.

— Oni pafas kaj ludas! — diris Bolt. — Pafas sufiĉe vigle.

Tiutempe ni komencis preterpasi la lumturon.

— Baldaŭ ni ekscios, kion ĝi signifas, — diris Proctor, direktante sin al la rudro, por enkonduki la ŝipon en la rodon. Li anstataŭis Tobbogan-on, kiu senprokraste aliris nin, same esprimante miron pri la hela lumo kaj pafado.

La ŝipo turniĝis, kaj tiam la veloj ŝirmis la malfermiĝintan havenon. Ni ĉiuj hastis sur la teŭgon, nenion komprenante, tiom ni estis mirigitaj kaj admirigitaj de la disvolviĝinta spektaĵo, akra kaj belega en stelplena mallumo.

Duono de la horizonto aperis antaŭ niaj okuloj en brilo de iluminado. En la aero pendis hela ora reto; brilantaj girlandoj, konstelacioj, fajraj rozoj kaj globoj de elektraj lanternoj estis, kiel grandaj perloj inter oraj ornamaĵoj. Ŝajnis, ĉi tien kunfluis fajroj de la tuta mondo. Ŝipoj de la rodo brilegis, priŝutitaj per blankaj radiaj punktoj. Sur barko, nigra malsupre, kun ferdeko, prilumita, kiel ĉe incendio, estis turniĝanta, disŝutante sparkojn, fajra, diamanta rado, kaj kelkaj raketoj elkuris el post tegmentoj en la nigran ĉielon, kie, malrapide turniĝinte malsupren, ili estingiĝis, faliginte verdajn kaj bluajn falstelojn. Samtempe iĝis distingeble aŭdebla la muziko; taga zumado de homamaso, alfluganta de la kajo, fojfoje superbruadis ĝin, lasante nur frapadon de tamburo, kaj poste liberigadis ĝin ree, kaj ĝi klare sonis laŭ la akvo, — tio, kion oni nomas: «ludas en la oreloj». Ludis ne unu orkestro, sed du, tri... eble, pli, ĉar fojfoje venadis tumulta miksiĝo de sonoj, kie nur tamburo sciis, kion ĝi faru. La rodo kaj la haveno estis kovritaj de boatoj, plenaj de pasaĝeroj kaj lanternoj. Ree komenciĝis furioza pafado. De sur la boatoj sonoris gitaroj; estis aŭdeblaj rido kaj krioj.

— Jen kia Gel-Gju, — diris Tobbogan. — Kia, eblas diri, renkonto por ni!

La borda lumo estis tiom forta, ke mi vidis la vizaĝon de Dezi. Ĝi, brilanta kaj afekciita, estis tremetanta. Ŝi penis sukcesi vidi ĉie; apenaŭ ŝi vidis, kun kiu ŝi parolas, ŝi estis tiel ekscitita, ke babilis senĉese.

— Mi neniam vidis tiajn aferojn, — paroladis ŝi. — Kiel tion ekscii? Tamen — Ho! Ho! Ho! Rigardu, ankoraŭ raketo! Kaj tie; kaj jen — samtempe du. Tri! Kvara! Hu ra! — subite ekkriegis ŝi, ekridis, viŝis la humidajn okulojn kaj eksidis kun ŝtoniĝinta vizaĝo.

La antaŭvelo falis. Ni aliris kun la duonmallevita ĉefvelo, kaj «Merganaso» ĵetis la ankron apud fera buo, en kies ringon estis haste traigita la poŭpa haŭsero. Mi vagadis inter la tumulto, fojfoje renkontante Dezi-n, kiu aperadis ĉe ĉiuj ŝiprandoj, avide pririgardante la brilantan rodon.

Ĉiuj ni estis en iom levita, paroksisma stato.

— Ni ĵus decidis, — diris Dezi, kunpuŝiĝante kun mi. — Ni ĉiuj veturas; restos unu matroso. Certe, ankaŭ vi strebas trafi plej baldaŭ sur la bordon, ĉu?

— Memkompreneble.

— Nenio alia restas, — diris Proctor. — Certe, ni ĉiuj veturos tuj. Se vi venas en malhelan rodon kaj aŭdas tri sonorilbatojn[11], estas klare — ne hastinde, sed en tia ĉi afero ankaŭ miaj piedoj dancas.

— Mi mortas pro sciavido! Mi iras min vesti! Ha! Ho! — Dezi ekhastis, stumblis kaj ĵetis sin al la ŝiprando. — Kriu al ili! Ni kriu! He! He! He!

Tio rilatis al granda kutro, sur kies poŭpo kaj pruo flirtis flagoj, kaj la randoj kaj la markezo estis ĉirkaŭpendigitaj per koloraj lanternetoj.

— He, sur la kutro! — kriis Bolt tiel laŭte, ke la remistoj kaj sinjorinoj, kiuj sidis tie en gaja kompanio, ĉesis remi. — Alproksimiĝu, se al vi ne estas malfacile, kaj klarigu, pro kio vi ne povas dormi!

La kutro aliris al «Merganaso», sur ĝi oni kriadis kaj ridegadis. Kiam ĝi aliris, sur nia ferdeko iĝis tute hele, ni klare vidis ilin, ili — nin.

— Ja tio estas karnavalo! — diris mi, respondante al ekkrioj de Dezi. — Ili estas en maskoj; ĉu vi vidas, ke la virinoj estas en maskoj!

Vere, parto de la viroj prezentis teatran bandon da indianoj, markizoj, arlekenoj; sur la virinoj estis silkaj kaj atlasaj kostumoj de diversaj nacioj. Iliaj duonmaskoj, etaj ruzaj mentonoj kaj nudigitaj brakoj portis gajajn maskeradajn teruraĵojn.

Sur la boato ekstaris viro, vestita en ruĝa kamizolo kun arĝentaj butonoj kaj en alta ĉapelo, ornamita per verda plumo.

— Ĝentlemanoj! — diris li, furioze grincante per la dentoj kaj, montrinte tranĉilon, skuis ĝin. — Kiel aŭdacas vi veni ĉi tien, kiel malpuraj fumtubistoj al blindige blankaj panistoj? Tuj fajrigu ĉion, kio brulas! Fajrigu vian ŝipon! Kion vi deziras de ni?

— Diru, — kriis, ridante kaj ĝeniĝante, Dezi, — kial ĉe vi estas tiel hele kaj gaje? Kio okazis?

— Infanoj, de kie vi venis? — malgaje diris ebria dikulo en blanka kapoto kun bluaj bulkvastoj.

— Ni estas el Riolo, — respondis Proctor. — Bonvolu diri ion kompreneblan.

— Ili vere nenion scias! — kriis virino en duonmasko. — Ni havas karnavalon, ĉu vi komprenas?! Veran karnavalon kaj ĉiujn plezurojn, kiujn vi deziras!

— Karnavalo! — mallaŭte kaj solene prononcis Dezi. — Dio, pardonu kaj indulgu min!

— Tio estas karnavalo, ĝentlemanoj, — ripetis la ruĝa kamizolo. Li estis en ekstazo. — Nenie estas; nur ĉe ni okaze de centjariĝo de la fondo de la urbo. Ĉu vi komprenis? La junulino estas beleta. Donu ŝin ĉi tien, ŝi kantos kaj dancos. Kompatindulino, kiel brulas ŝiaj okuletoj! Ĉu vi ne ŝtelis ŝin? Mi vidas, ke ŝi intencas promeni kun ni.

— Ne, ne! — kriis Dezi.

— Estas bedaŭrinde, ke nin disigas akvo, — diris Tobbogan, — mi montrus al vi novan belan maskon.

— He, ĉu vi ne komprenas karnavalajn ŝercojn? — demandis la ebria dikulo. — Ja tio estas ŝerco!

— Mi... mi... komprenas karnavalajn ŝercojn, — respondis Tobbogan malcerte, post ioma silento, — sed komprenas ankaŭ, ke mi aŭdadis tiajn aferojn sen ajna karnavalo, aŭ kiel ĝi nomiĝas.

— Ni tutkore kompatas vin! — kriis la virinoj. — Do vi gardu vian karulinon!

— Por memoro! — ekkriis la ruĝa kamizolo. Li svingis la manon kaj paperserpento per longa spiralo malleviĝis sur la manon de Dezi, kaptinta ĝin kun admiro. Ŝi turniĝis, kunpreminte en la pugno la rubandon, kaj sonore ekridis.

Tiutempe la kompanio sur la boato malproksimiĝis, priŝutante nin per bizaraj ŝercaj malbenoj kaj konsilante hasti al la bordo.

— Jen kia afero! — diris Proctor, skrapante la frunton.

Dezi jam ne estis kun ni.

— Certe. Ŝi iris por vesti sin, — rimarkis Bolt. — Kaj vi, Tobbogan?

— Mi same veturos, — malrapide diris Tobbogan, pensante pri io. — Necesas veturi. Probable, estas gaje; kaj por ŝi ja estos tute bone.

— Iru, — decidis Proctor, — kaj ankaŭ mi kun la knaboj iom sidos en drinkejo. Mi esperas, vi iras kun ni? Memoru pri tranokto. Vi povas tranokti sur «Merganaso», se vi deziras.

— Se estos neceso, — respondis mi, ne sciante ankoraŭ, kio povas okazi, — mi uzos vian afablecon. Miajn aĵojn mi dume lasos ĉe vi.

— Instalu vin, kiel hejme, — diris Proctor. — Loko sufiĉos.

Post tio ĉiuj gaje kaj malpacience disiris por vesti sin. Mi komprenis, ke la neatendite kreiĝinta — post multaj tagoj da perdita vojo en la oceano — solena humoro de nokta festo postulis eliron, kaj tial mi ne miris pri la unuanimeco de tiu veturo. Mi vidis karnavalon en Romo kaj Nico, sed la karnavalo apud tropiko, antaŭ oceano, interesis ankaŭ min. La ĉefa afero tamen estis, ke mi sciis kaj estis tute konvinkita pri tio, ke mi renkontos Biĉe-n Seniel, la junulinon, memoro pri kiu kuŝis en mi dum ĉiuj ĉi tagoj per hela kaj malklara moviĝo de pensoj.

Mi devis vesti min inter matrosoj, kaj tial ni estis reciproke malhelpantaj al ni. En la malvasta loĝejo, inter malfermitaj kofroj, apenaŭ eblis turniĝi. Bolt prunteprenis monon de Perlin, Checker de Smith. Ili estis kalkulantaj monon kaj haste razantaj sin, ŝaŭmigante siajn vizaĝojn per peco da sapo. Iu estis laĉanta la botojn, iu estis kalkulanta monon. Bolt gratulis min pri la veno, kaj mi, forvokinte lin, donis al li kvin orajn monerojn por ĉiuj. Li premis mian manon, palpebrumis, promesis mirigi la kamaradojn per laŭta mendo en gastejo kaj nur post tio malkovri, en kio estas la sekreto.

Akompanata de bondeziroj pri gaja nokto, mi eliris sur la ferdekon, kie staris Dezi en nova muslina robo kaj punta or-griza kaptuko, ŝin subtenis ĉe la brako Tobbogan, sur kiu sake pendis blua vestokompleto kun frambokolora kravato; kvankam al lia regula, sunbruna vizaĝo tiel konvenis la malfermita kolumo de la peĉita veltola bluzo. Kaskedo kun rimeno kaj ora ankro definitive kontraŭdiris al la kravato, sed li estis tiel feliĉe ridetanta, ke mi devis nenion rimarki. Tondrante per la kalkanumoj, elrampis el la kajuto ankaŭ Proctor; la maljunulo restis fidela al sia eluzita silka jako kaj al la helblua tuko ĉirkaŭ la kolo; nur lia blanka kaskedo kun nigra rekta viziero spiris per freŝo de patrineca zorgo de Dezi.

Dezi estis emociiĝanta, kion mi rimarkis laŭ ŝia ĝena suspiro, kun kiu ŝi korektis la manikon, kaj laŭ malcerta rideto. Ŝiaj okuloj brilis. Ŝi estis ne tute certa, ke ĉio estas bona sur ŝi. Mi diris:

— Via robo estas tre bela.

Ŝi ekridis kaj kokete transĵetis la kaptukon pli proksime al la maldikaj brovoj.

— Ĉu vi vere tiel pensas? — demandis ŝi. — Ĉu vi scias, mi ĝin kudris mem.

— Ŝi ĉion kudras mem, — diris Tobbogan.

— Se, kiel ŝi fanfaronas, ŝi estos por li edzino, do... — Proctor findiris strange: — Tian edzinon neniu elpensos, ŝi naskiĝis mem.

— Ni iru, iru! — ekkriis Dezi, feliĉe retrorigardante al la alirintaj matrosoj. — Pro kio vi tiel longe umadis?

— Ni petas pardonon, Dezi, — diris Bolt. — Ni priverŝadis nin per parfumo kaj rezervadis memordonacojn por ĉi-tieaj fraŭlinoj.

— Ci ĉion mensogas, — diris ŝi. — Mi scias, ke ci havas edzinon. Kaj vi, kion vi faros en la urbo?

— Mi irados en homamaso, rigardos; venos ien por vespermanĝi kaj — aŭ trovos loĝejon, aŭ revenos por tranokti sur «Merganason».

Tiutempe la matrosoj saltis en la boaton, starantan sur la akvo ĉe la poŭpo. La boato de la «Kuranta» estis pendigita sur takeloj, kaj Dezi frapis ĝin per la mano, dirinte:

— Via nesto, en kiu vi veturis. Kiel ci pensas, — turnis ŝi sin al Proctor, — ĉu povis jam veni ĉi tien tiu ŝipo: «Kuranta sur ondoj»?

— Mi estas certa, ke Guez estas ĉi tie, — respondis Proctor ŝian demandon al mi. — Morgaŭ, mi pensas, vi okupiĝos pri tiu afero, kaj vi povas disponi min.

Mi mem atendis renkontiĝon kun Guez kaj plurfoje pensis, kiel tio okazos, sed mi sciis krome, ke la okazo havas nun alian signifon, ol simplan kriminalan persekuton. Tial, dankante Proctor-on pro lia kompato kaj justa indigno, mi intencis nek hasti, nek deklari pri mia fervoro.

— Hodiaŭ ne estas tago de aferoj, — diris mi, — kaj morgaŭ mi ĉion pripensos.

Finfine ni eksidis; puŝoj de remiloj, ekportintaj nin for de «Merganaso» kun ties soleca masta lanterno, enkondukis nian internan malpaciencan moviĝadon en rondon de ĝenerala moviĝado de la nokto. Inter ombroj de ondoj plaŭdadis, disŝutante subakvajn sparkojn, brilo de lumoj. Fajraj sinuoj striadis de la kajo al la mallumo, kaj la muziko iĝis aŭdebla, kiel en halo. Ni renkontis kelkajn riĉe ornamitajn boatojn kaj vaporajn kutrojn, kiuj ŝajnis gajaj fantomoj, tiel hele estis ili prilumitaj inter krepuskaj ondoj. Fojfoje oni nin vokadis ĥore, tiel ke ne eblis distingi vortojn, sed mi komprenadis, ke la promenantoj mallaŭdas nin pro morneco de nia veturo. Ni traveturis preter vaporŝipo, transformita en lustron, kaj komencis proksimiĝi al la kajo. Tie estis iranta, kuranta kaj transkuranta homamaso. En hela lumo mi ekvidis ok ĉevalojn en plumtufoj, tirantajn grandegan konstruaĵon el turetoj kaj tapiŝoj, ĉirkaŭvolvitan per oranĝaj floroj. Sur la platformo de tiu konstruaĵo dancis homoj en oraj cilindroj kaj oranĝkoloraj surtutoj; anstataŭ la vizaĝoj estis komikaj, dikvangaj maskoj kaj monstraj okulvitroj. Samtie turniĝadis sinjorinoj en mallongaj helbluaj jupoj kaj duonmaskoj; ili svingadis longajn skarpojn, dancadis tre vigle. Ĉirkaŭe oni portis torĉojn.

— Kion ili faras? — ekkriis Dezi. — Kio estas tiuj?

Mi klarigis al ŝi, kio estas maskeradaj paradoj kaj kiel oni aranĝas ilin sude de Eŭropo. Tobbogan penseme diris:

— Imagu, kiom da mono estas forĵetita por bagateloj!

— Tio ne estas bagateloj, Tobbogan, — vigle respondis la junulino. — Tio estas festo. Homoj bezonas feston almenaŭ malofte. Ja tio estas bone — festo! Kaj eĉ kia!

Tobbogan, silentinte iom, respondis:

— Ĉu tiel aŭ ne, mi pensas, ke se oni donus al mi milonon de tiu pereigita mono, — mi konstruus domon kaj fondus nemalbonan mastrumaĵon.

— Eble, — distrite diris Dezi. — Mi ne disputos, sed ni tiuokaze, post dudek ses tagoj da dezerta oceano, ne ekvidus tutan tiun belon. Kaj kiom ankoraŭ estas antaŭe!

— Direktu al la ŝtuparo! — ekkriis Proctor al matroso. — Remilojn for!

La boato aliris la celitan lokon — la ŝtonan ŝtuparon, malleviĝantan al kvadrata placeto — kaj iĝis alligita al ringo, alŝraŭbita al plato. Ĉiuj elsaltis supren. Proctor ĉirkaŭvolvis ĉirkaŭ la remiloj ĉenon, pendigis seruron, kaj ni dividiĝis. Ĝuste nemalproksime estis gastejo.

— Jen, nia vojo estas provizore finita, — diris Proctor, deirante kun la matrosoj, — kaj vi decidu, kion vi faros kun la sinjorino, ni kaj vi havas malsamajn vojojn.

— Ĝis revido, Dezi, — diris mi al la junulino, dancanta pro malpacienco.

— Sed... — komencis ŝi kaj pretere ĵetis rigardon al Tobbogan.

— Mi deziras al vi gajon, — diris la maristo. — Nu, Dezi, ni iru.

Ŝi retrorigardis al mi, svingis la supren levitan manon, kaj mi preskaŭ tuj perdis ilin en uragane preterkuranta homamaso, poste mi ĉirkaŭrigardis, kun emocio de atendo kaj kun la nomo, unuafoje, post tri tagoj, eksoninta kvazaŭ klare dirita apude: «Biĉe Seniel». Kaj mi ekvidis ŝian neforgeseblan vizaĝon.

Ekde tiu minuto la penso pri ŝi jam ne forlasadis min, kaj mi ekiris en direkto de la ĉefa trafiko, kiu estis turniĝanta de la kajo tra placo, malfermita ĉe unu flanko. Mi estis en nekonata urbo, — la sento, kiun mi speciale ŝatas. Sed, krom tio, ĝi montriĝis al mi en lumo de nekonata festo, kaj, enprofundiĝinte en la infekte buntan tumulton, mi komencis pririgardi, kio okazas ĉirkaŭe; iris mi sen hasto kaj neniun pridemandadis, same, kiel mi neniam deziris scii nomojn de floroj, admirigintaj min per sia ĉarmo kaj originaleco. Poste mi eksciadis tiujn nomojn. Sed ĉu ili aldonadis kolorojn kaj petalojn? Ne, nur sur la floron kvazaŭ eksidadis skarabo, kiun ne eblis forskui.

#### Ĉapitro XXII

Mi sciis, ke matene mi ekvidos alian urbon — tian, kia ĝi estas, malsaman de tiu, kiun mi vidas nun, — tegitan, sub obskuro, per ora folio de lumo, heliganta fasadojn. Tio estis plejparte duetaĝaj ŝtonaj konstruaĵoj, ĉirkaŭigitaj per markezoj de verandoj kaj balkonoj. Ili staris dense, brilante per malfermitaj fenestroj kaj pordoj. Fojfoje trans angulo de tegmento nigris ventumiloj de palmoj; aliloke ilia intense verda brilo, pli forta malsupre, montradis iluminon, nevideblan post muroj. Abundo de paperaj lanternoj de ĉiuj koloroj, formoj kaj desegnoj malhelpis distingi la verajn trajtojn de la urbo. La lanternoj pendis transverse de stratoj, fajris sur parapetoj de balkonoj, inter tapiŝoj; festone tiris sin for. Fojfoje perspektivo de strato similis baleton, kie fajroj, floroj, ĉevaloj kaj pitoreska tumulto de homoj, elirintaj el mil fabeloj, en maskoj kaj sen maskoj, miksadis bruon de la karnavalo kun muziko, ludanta en la tuta urbo.

Ju pli mi observadis la ĉirkaŭaĵon, dufoje trairinte la apudbordan placon, antaŭ ol mi definitive elektis direkton, des pli klare mi vidis, ke la karnavalo ne estis artefarita gajo, nek gajo pro devo aŭ ordono, — la urbanoj vere estis kaptitaj de la skalo, kiun ricevis la ideo, kaj nun tiu skalo estis senfine absorbanta ilin, kontentigante, eble, delonge kreskantan soifon de ĉioma bunta konfuzo.

Mi ekiris, finfine, laŭ longa strato en la dekstra angulo de la placo kaj trafis tiel sukcese, ke fojfoje mi devis haltadi, por tralasi procesion de rajdantoj — iaj mezepokaj banditoj en kirasoj aŭ diabloj en ruĝaj trikotoj, sidantaj sur muloj, ornamitaj per tintiloj kaj rubandoj. Mi elektis tiun straton pro la avantaĝo de ĝia leviĝo internen kaj supren de la urbo, kuŝanta per vico da terasoj, ĉar ĉi tie, fine de ĉiu kvartalo, troviĝis kelkaj ŝtupoj el ŝtonaj platoj, pro kio aŭtoj kaj mallertaj karnavalaj veturiloj ne povis moviĝi; sed ne nur mi serĉis tian avantaĝon. La homamaso estis tiom densa, ke homoj iris rekte laŭ la ŝoseo. Tio estis sencela moviĝo por moviĝo kaj spektado. Min antaŭadis domenuloj, arlekenoj, diabloj, indianoj, negroj, «tiaj» kaj veraj, kiujn kun peno oni povus distingi disde la «tiaj»; virinoj, ĉirkaŭvolvitaj per gazo, en rubandoj kaj plumoj; flirtadis mallongaj kaj longaj koloraj jupoj, prisemitaj per brilaĵetoj aŭ prikudritaj per blanka pelto. Brilo de okuloj, ruza mistereco de duonmaskoj, taĉmentoj da matrosoj, liberigantaj por si la vojon per svingoj de boteloj, kaptante iun en la homamaso kun ridego kaj ŝrikado; ebriaj oratoroj sur sokloj, kiujn oni ne aŭskultadis aŭ pretere forpuŝadis de sur la soklo per kubuto; tintado de sonoriletoj, kavalkadoj de princinoj kaj tolaĵkudristinoj, sidantaj sur atlasaj kovriloj de bonrasaj kurĉevaloj; amasiĝoj ĉe pordoj, kie en nebulo glitadis furiozaj vizaĝoj kaj kunpremitaj pugnoj; ebriuloj, sterniĝintaj sur la pavimo; katoj, timeme ŝtelirantaj hejmen; teneraj voĉoj kaj raŭkaj ekkrioj, kantoj kaj kordoj; sono de kiso kaj ĥoroj de foraj krioj, — tia estis la humoro de Gel-Gju en tiu ĉi vespero. Sub fantazia flago tiriĝis impona tolo de markezoj de komercaj kioskoj, kie oni vendadis limonadon, pistakakvon, akvon kun glacio, sodakvon kaj viskion, palman vinon kaj nuksojn, konfitaĵojn kaj konfetojn, paperserpentojn, petardojn kaj maskojn, globetojn el glueca pasto kaj dornajn sekajn nuksojn, similajn al lapoj, elpreni kies dornojn el haroj aŭ teksaĵo estis komplika afero. De tempo al tempo en la homamaso aperadis biciklisto, vestita kiel urso, monaĥo, simio aŭ Pieroto, sur kies ĵaboton tuj algluiĝadis tiuj trafe ĵetataj alkroĉiĝemaj dornaj globetoj. Aperadis gigantoj, pepante per kaŭĉuka pupo aŭ tondrigante grandegajn tamburojn. Sur verandoj oni dancis; mi trafis al balo sur la pavimo kaj ne sen peno ĉirkaŭiris ĝin. Paperaj serpentoj tiel dense kuŝis sur balkonoj kaj sub la piedoj, ke la aero estis susuranta. Dum la tempo, kiam mi iris, mi ricevis kelkajn plej diversajn proponojn: drinki, interkisi, kartludi, akompani al dancejo, aĉeti, — kaj virinaj manoj senĉese flirtadis antaŭ mi, vokante per ronda svingo cedi al la komuna absorbiĝo. Vidante, ke ju pli malproksime, des pli malfacila iĝas la irado, mi hastis turni min al strateto, kie estis malpli da trafiko. Turninte min ankoraŭfoje, mi trafis sur straton, preskaŭ malplenan. Dekstre de mi, kurbiĝante maldekstren kaj leviĝante supren, tiriĝis, retenante deklivon, klinita muro el pecegoj de sovaĝa ŝtono. Sur ĝi, laŭ vojoj, nevideblaj de malsupre, senĉese frapadis radoj, glitadis lanternoj, fajroj de cigaroj. Mi ne sciis, kian lokon mi okupas rilate de la centro de la urbo; starinte iom, pensinte kaj elpreninte el mia flanela vesto ĉiujn dornajn globetojn kaj malgluinte pecetojn da gluiĝema pasto, kiun oni devus malpermesi, mi ekiris supren, en relativa mallumo. Mi trairis preter verando, kie, alkurinte al ties rando, duone prilumita virino transfleksiĝis al mi, mallaŭte vokinte: «Ĉu tio estas vi, Sult?» — kun amo kaj timeto en la ektreminta voĉo. Mi eliris en lumon, kaj ŝi, konfuzite ekridinte, malaperis.

Leviĝinte al ŝoseo, kruciĝanta kun tiu ĉi strato, mi ree trafis en la tagan zumadon kaj noktan lumon kaj ekiris maldekstren, kvazaŭ konsciante, ke mi devas veni al la pinto de la angulo de tiuj du direktoj, en kiuj mi iris komence kaj poste. Mi estis sur larĝa, asfaltita strato. En ties proksima fino videblis placo. Tien strebis la homamaso. Trans kapoj, moviĝantaj antaŭ mi kun rapideco de batalo, mi ekvidis statuon, altantan super la trafiko. Tio estis marmora figuro de virino kun levita vizaĝo kaj etenditaj manoj. Dum mi estis trapuŝiĝanta al ĝi en la homamaso, ĝia pozo kaj la tuta aspekto estis ne tute klaraj por mi. Finfine, mi aliris proksime, tiel, ke mi ekvidis elĉizitan sub ĝiaj piedoj subskribon kaj legis ĝin. Ĝi konsistis el tri vortoj:

«KURANTA SUR ONDOJ».

Kiam mi tralegis tiujn vortojn, la mondo komencis malheliĝi, kaj vorto, unu vorto povus klarigi ĉion. Sed ĝi mankis. Nenio povus fortiri min de tiu ĉi subskribo. Ĝi estis en mi, kaj samtempe devis pasi mistera efiko de la tempo, por ke la subitaĵo iĝu atingebla por laboro de penso. Mi levis la kapon kaj pririgardis la statuon. Skulptisto faris ĝin kun amo. Mi vidis tion laŭ senerara sento de arta sukceso. Ĉiuj linioj de la korpo de la junulino, levetinta la piedon, dum la alia estis forpuŝiĝanta, estis klaraj kaj konvinkaj. Mi vidis, ke ŝia spirado plioftiĝis. Ŝia vizaĝo estis ne tiu, kiun mi konis, — ne tute tiu, sed jam tio, ke mi tuj rekonis ĝin, montris, kiel proksimigis la temon la artisto kaj kiel, inter multo da vizaĝoj, imagataj de li, diris: «Jen tiu ĉi devas esti tiu vizaĝo, kiu sole povas esti skulptita». Li donis al ŝi veston de nerimarkebla formo, similan al aperanta en imago, — sen sento de ŝtofo; li faris ĝiajn faldojn diafanaj kaj igis ilin moviĝi. Ili alpremiĝis antaŭe, pro vento. Ne estis neeblaj marmoraj ondoj, sed esprimo de la svelta forpuŝiĝanta kruro transdoniĝis per sento, fremda al pezo. Ŝiaj marmoraj okuloj, — tiuj konvencie vidantaj, sed blindaj ĉe nescipovo montri ilin, statuaj okuloj, ŝajnis, rigardas tra marmora ombro. Ŝia vizaĝo estis ridetanta. La maldikaj manoj, etenditaj kun forto de interna impeto, per kiu oni deziras antaŭi la kuron mem, estis belegaj. Unu mano facile fleksis la fingrojn kun la polmo supren, la alia estis kunmetanta ilin per malpacienca, admirinda gesto de anima ludo.

Vere, tio estis tiel: ŝi venis, kiel mano, varmiganta kaj gajiganta la koron. Kaj kiom ajn aparte de ĉio, sur la alta piedestalo el marmoraj maraj diinoj, staris la «Kuranta sur ondoj» — ŝi estis ne sola. Post ŝi imagiĝis alte levita de ondo busprito de grandega ŝipo, portanta super la akvo tiun ĉi figuron, — rekte, antaŭen, distranĉante la urbon kaj nokton.

Mi regis miajn emociojn sufiĉe, por distingi sendependan impreson disde impreso, aperinta kun pli granda forto nur tial, ke ĝi estas levita de cirkonstancoj. Tiu statuo estis la centro — la ĉefa vorto de ĉiuj ceteraj impresoj. Nun al mi ŝajnas, ke mi aŭdis tiam bruon de la homamaso, sed precize mi ne povas aserti. Mi rekonsciiĝis tial, ke sur mian ŝultron firme kaj esprime ekkuŝis vira mano. Mi depaŝis, ekvidinte atente rigardantan al mi homon en triangula ĉapelo kun arĝenta zono ĉirkaŭ la talio, strikte vestita en antikva surtuto. La ruĝa grizhara vizaĝo kun brovo, tremetanta pro miro, tuj ŝanĝis sian esprimon, kiam mi demandis, kion li deziras.

— Ha! — diris la homo kaj, ĉar nin puŝadis herooj kaj heroinoj de ĉiuj teatraĵoj de ĉiuj tempoj, deiris pli proksime al la monumento, farinte al mi signon, ke mi alproksimiĝu. Kun li estis ankoraŭ kelkaj homoj en diversaj kostumoj kaj tri homoj en maskoj, kiuj staris, kvazaŭ same postulante aŭ atendante klarigojn.

La homo, dirinta «ha», daŭrigis:

— Ŝajne, nenio okazis. Mi tuŝis vin tial, ke vi staras jam dum ĉirkaŭ horo, ne deirante de la loko kaj ne moviĝante, kaj tio ŝajnis al ni suspektinda. Mi vidas, ke mi eraris, tial mi petas pardonon.

— Mi volonte pardonas vin, — diris mi, — se vi estas tiom suspektema, ke atento de fremdulo al tiu rimarkinda monumento sugestas al vi timon, ke mi ĝin povus ŝteli.

— Mi diris al vi, ke vi eraras, — enmiksiĝis juna homo kun pigra vizaĝo. — Sed, — aldonis li, turnante sin al mi, — vere, ni komencis rompi la kapojn, kiel povas iu resti tiel enprofundigite senmova en la krakanta karuselo de homamaso.

Ĉiuj ĉi homoj kvankam ne estis ebriaj, sed videblis, ke ili pasigis la tagon en diversa gajo.

— Tio estas fremdulo, — diris la tria el la grupo, drapirante sin en fajre flavan mantelon, kaj rufa plumo sur lia ĉapelo faris ebrian geston. Ankaŭ lia vizaĝo estis rufa: lentuga, blanka, loza vizaĝo kun duone malgaja esprimo de la rufaj brovoj, kvankam la senkoloraj brilantaj okuloj estis subridantaj. — Nur ni en Gel-Gju havas tian monumenton.

Ne dezirante perdi la okazon por kompreni, mi riverencis al ili kaj nomis min. Tuj etendiĝis al mi kelkaj manoj kun nomoj kaj petoj percepti la miskomprenon nek kiel ofendon, nek kiel malbonan intencon. Mi komencis per la demando: pri kio ili ĉiuj povis suspekti?

— Jen kio, — diris Baws, la homo en la triangula ĉapelo, — eble, vi ne kontraŭos sidi kun ni? Nia bivako estas nemalproksime: jen ĝi.

Mi retrorigardis kaj ekvidis grandan tablon, eltrenitan, probable, el la restoracio, kiu estis rekte kontraŭ ni, trans la ŝoseo. Sur la tablotuko, derampinta ĝis ŝtonoj de la pavimo, estis floroj, teleroj, boteloj kaj pokaloj, kaj ankaŭ virinaj duonmaskoj, — supozeble — trofeoj de iuj konversacioj. Gitaroj, bantoj, paperaj serpentoj kaj maskeradaj spadoj estis kunpuŝiĝantaj sur tiu tablo kun la kubutoj de sidantaj ĉirkaŭ ĝi dek aŭ dek du homoj. Mi aliris al la tablo kun miaj novaj konatoj, sed ĉar mankis seĝoj, Baws kaptis preterkurantan knabon, donis al li piedbaton, arĝentan moneron, kaj la rekompencito altrenis el la restoracio tri seĝojn, post kio, suspirinte, ŝmacis per la nazo kaj malaperis.

— Ni venigis prozeliton, — diris Tright, la posedanto de la fajra mantelo. — Jen li. Lia nomo estas Harvey, li staris ĉe la monumento, kiel en rendevuo, ne deŝiriĝante kaj kontemplante.

— Mi ĵus alveturis, — diris mi, eksidante, — kaj vere estas ravita de tio, kion mi vidas, kion mi ne komprenas kaj kio efikas min en plej neordinara maniero. Krome, mi vokis malklarajn suspektojn.

Aŭdiĝis ekkrioj, kies enhavo estis kaj amika kaj sensenca. Sed distingiĝis unu homo en masko: el tiuj vortemaj, insiste dispuŝantaj per glata voĉo ĉiujn ceterajn pli ardajn voĉojn, homoj, kies vizaĝo danke al tiu trajto de parola insistemo estas la tipo, videbla eĉ sub masko.

Mi aŭskultis lin pli ol atente.

— Ĉu vi scias, — diris li, — pri Vilhelmo Hobs kaj pri lia stranga sorto? Antaŭ cent jaroj ĉi tie estis bordo, malplena kiel la luno, kaj Vilhelmo Hobs, laŭ la legendo, al kiu kredas tiu, kiu deziras kredi, estis naviganta sur ŝipo «Kuranta sur ondoj» el Eŭropo en Bombajon. Kiajn li havis aferojn kun Bombajo — pri tio estas indikoj en la urba arĥivo...

— Ni komencu per la suspektoj, — interrompis Baws. — Ekzistas partio, aŭ, se vi deziras, simple decidema kompanio, kiu starigis por si kiel aferon de digno...

— Ili ne havas dignon, — diris tute ebria homo en verda domeno, — mi konas tiun serpenton, Paran-on; la spiriton for el li kaj la afero finita!

— Do ni pensis, — kaptis Baws la magrandegan paŭzon en la parolo, — ke vi estas ilia adepto, ĉar pasis horo...

— ...estas indikoj en la urba arĥivo, — haste enmetis sian vorton la rakontanto. — Do, mi rakontas la legendon pri la fondo de la urbo. La unuan domon konstruis Vilhelmo Hobs, kiam li estis elĵetita sur sablaĵojn inter rokoj. La ŝipo estis batiĝanta en ŝtormo, timante la nekonatan bordon kaj ne povante trairi kirlon de la vento. Tiam la ŝipestro ekvidis belegan junulinon, kiu surkuris sur la ferdekon kune kun kresto de ondo. «Sud-sud-eoston kaj tri kvaronojn de rumbo!» — diris ŝi al la vi komprenas kiel fartanta ŝipestro...

— Tute ne tiel, — interrompis Baws, — pli ĝuste, la parolo estis tia: «Kun vi parolas Frezi Grant; ne timiĝu kaj faru tion, kion mi diros...»

— «Sud-sud-eoston kaj tri kvaronojn de rumbo», — rapide findiris la homo en la masko. — Sed mi jam diris tion. Do, ĉiuj saviĝis pro ŝia ordono — elĵetiĝi sur la sablaĵon, kaj ŝi, certe, malaperis, tuj kiam la ŝipestro ekkredis, ke necesas obei. Kun Hobs estis lia edzino, tiel timigita de la akcidento, ke ŝi kategorie rifuzis navigi mare. Post monato per signalo de sur la bordo estis haltigita brigo «Paŭlino», kaj la saviĝintoj forveturis sur ĝi, sed Hobs ne deziris veturi, ĉar li ne povis persvadi la edzinon, — tiel ŝi ektimis dum la ŝtormo. Por ili oni lasis provianton kaj unu homon, kiu ne deziris forlasi Hobs-on, ĉar li ion tre ŝuldis al tiu. La nomo de tiu homo estis Ned Hort; kaj tiel komenciĝis la vivo de la unuaj kolonianoj, kiuj trovis ĉi tie fekundan teron kaj bonegan klimaton. Ili mortis antaŭ okdek jaroj. Malrapide iras la tempo.

— Ne, tre rapide, — kontraŭis Baws.

— Certe, mi rakontis al vi nur la esencon, — daŭrigis la parolanto, — kaj nur strekis rektan linion, kaj la cirkonstancojn kaj detalojn de tiu legendo vi trovos en nia arĥivo. Sed — aŭskultu plu.

— Ĉu vi scias, — diris mi, — ke ekzistas ŝipo kun la nomo: «Kuranta sur ondoj»?

— Ho, certe! — respondis Baws. — Tio estis kaprico de la maljuna Seniel. Mi lin konis. Li devenas el Gel-Gju, sed antaŭ proksimume dek jaroj li bankrotis kaj forveturis en San-Riolon. Liaj parencoj ankaŭ nun loĝas ĉi tie.

— Mi vidis tiun ŝipon en la haveno de Liss, pro kio mi demandis vin.

— Okazis stranga historio, — diris Baws. — Al la ŝipo, ne al Seniel. Tamen, eble, li ĝin vendis.

— Jes, sed okazis jena historio, — malpacience interrompis la homo en la masko. — Foje...

Subite unu homo, sidinta ĉe la tablo, salte ekstaris kaj etendis la kunpremitan pugnon direkte al aŭto, kiu ĉirkaŭveturis la monumenton de la Kuranta kaj haltis en kelkaj paŝoj for de ni. Tuj salte ekstaris ĉiuj.

La luksa nigra aŭto meze de tiu bunta kaj surdiga moviĝo, kiu estis okazanta sur la placo, estis akuta, kiel neekbrulinta karbo en fajro. En ĝi sidis kvin viroj, ĉiuj nekostumitaj, en vesperaj nigraj vestoj kaj cilindroj, kaj du sinjorinoj — unu malbela, kun velkinta malmilda vizaĝo, la alia — juna, pala kaj orgojla. Inter la viroj estis du maljunuloj. La unua, simila al grasa, montranta la dentojn buldogo, larĝe dismetinte la kubutojn, estis fumanta, turnante per la buŝo grandegan cigaron; la alia estis ridanta, kaj tiu dua maljunulo faris al mi speciale malagrablan impreson. Li estis larĝŝultra, maldika, kun morne kaviĝintaj vangoj, alta frunto kaj kun kuntiritaj sub ĝi en acidan rideton trajtoj de la malgranda, muskola vizaĝo, kunpremita de streĉo kaj sarkasmo.

— Jen ili! — kriis Baws. — Jen la keraj fantoj de la karnavalo! Dobs, Couts, kuru al la monumento! Tiuj homoj kapablas mordi ŝtonon!

Ĉirkaŭ la aŭto kaj la tablo amasiĝis homoj. Ĉiuj ekstaris. La seĝoj renversiĝis; el la aŭto oni respondadis per krioj de minacoj kaj mokoj.

— Nu?! Ĉu vi gardas? — diris la dika maljunulo. — Do, gardu, ne preteratentu!

— Kun tio ni ne preteratentos! — ekkriis la verda domeno, svingante revolveron. — Vi povas veturadi ĉirkaŭe, forveturadi, alveturadi aŭ rompi al vi la kapon — kiel vi deziras!

La dua maljunulo kriis, elŝoviĝinte el la aŭto:

— Ni forbatos al via pupo la brakojn kaj la krurojn! Tio okazos baldaŭ! Rememoru miajn vortojn, kiam vi prenados de sur la tero splitojn por brelokoj!

Estante ekster si, Baws komencis fosi en la poŝoj kaj ekkuris al la aŭto. La maŝino ekskuiĝis, faris turniĝon, deveturis kaj kaŝiĝis, akompanata per fajfoj kaj aplaŭdoj. Tuj venis du policanoj en ŝirpecoj de paperaj serpentoj, kun nefirmaj gestoj; ili komencis persvadi Baws-on, kiu, farinte en la aeron kelkajn pafojn, haltigis bicikliston, intencante forpreni de li la biciklon por persekuto de la malamiko. La ŝokita mastro de la biciklo jam komencis ĉirkaŭrigardi, al kio li apogu la maŝinon, por, liberiĝinte, esprimi sian koleron, sed la policano ne permesis la interbatiĝon. Mi aŭdis tra bruo, kiel li kriis:

— Mi ĉion komprenas, sed elektu alian lokon por kvitiĝi!

Dum tiu kolizio, kiu estis pacigita nesciate kiel, mi plu sidis ĉe la forlasita tablo. Foriris — ĉu por enmiksiĝi en la okazaĵon aŭ por amuziĝi per ĝi — preskaŭ ĉiuj; restis — mi, la ebria verda domeno, kies kubuto ĉiam faladis, kiam li penadis starigi ĝin sur la randon de la tablo, kaj la vortema kaj metoda rakontanto. La okazaĵo kun la aŭto ŝanĝis direkton de liaj pensoj.

— La ŝarkoj, kiujn vi vidis en la aŭto, — estis diranta li, observante, ĉu mi aŭskultas lin atente, — ekkuiris la tutan kaĉon. Ĝuste pro ili ni sidas ĉi tie. Unu, la maldika, estas Cabon, li havas ok vaporajn muelilojn; kun li estis la dika — Tucar, fabrikisto de artefarita glacio. Ili deziris fiaskigi la karnavalon, sed ne sukcesis. Tiamaniere...

Lin interrompis reveno de la tuta ĉetabla grupo, okupinta siajn lokojn kun kolero kaj rido. La plua konversacio estis tiom nerva kaj nekonsekvenca, — dum unu parto turnadis sin al mi, klarigante la okazaĵon, la alia enmetadis diversajn rimarkojn, disputadis kaj interrompadis, — ke mi ne havas fortojn por restarigi la iron de la konversacio. Mi drinkis kun ili, aŭskultante jen tiun, jen alian, ĝis por mi iĝis klara la stato de la afero.

Kompreneble, sub la libera ĉielo, meze de homamaso, okupita pri amuzaj aferoj, la sidadon ĉe tiu tablo akompanis ĉiaspecaj incidentoj. Konatoj de miaj gastigantoj aperadis kun salutoj, flustradis en iliajn orelojn aŭ, mistere forkondukinte ilin por sekreta interparolo, kreadis maltrankvilan fonon, sur kiu glitadis pluvo da konfetoj, ŝutiĝanta el belaj manetoj. Atenco de nekonataj maskoj por furiozigi nin per dancoj post niaj dorsoj, dum ne ĉesadis diversaj gajaj katastrofoj, kiel fermado de la okuloj de malantaŭe per la mano aŭ elprenado de la seĝo el sub ekstarinta homo kune kun pepado, krakado, pafado, tretado kaj sensencaj krioj, inter melodioj de orkestroj kaj hela lumo, super kiu, ridetante, flugis la marmora «Kuranta sur ondoj», — ĉio ĉi estis eniranta en nian konversacion kaj determinanta ĝin.

Kiel ajn bela estu la materia preteksto de la malamikeco kaj malamo, prezentita de la soleca statuo, — vulgara evidentiĝis ĝia esenco inter homoj. Ĝia bazo estis malnovaj kontraŭdiroj kaj materiaj interesoj. Jam antaŭ kvin jaroj parto de urbaj aferistoj postulis anstataŭigi la skulptaĵon per iu alia statuo aŭ entute purigi la placon disde la monumento, ĉar kun ĝi estis ligita demando pri plivastigo de havenaj tenejoj. La plej granda parto de la areo, planita por la tenejoj, apartenis al Graco Paran. La familio Paran estis unu el la plej malnovaj familioj de la urbo. Paran-oj okupiĝadis pri komerco kaj administrado. Ili estis sukcesaj kaj fortaj homoj, kun tiu, profita por ili, scio de la vivo, kiu sola per si mem, uzata por pliriĉiĝo, fidele venigas al la celo. Ilia riĉo estis pligrandiĝanta laŭ leĝoj de kresko de arbo; ĝi ne tre distingiĝis inter aliaj kapitaloj, ĝis en la 1863-a jaro Eleŭziso Paran, la avo de la nuna Graco Paran, ekvidis inter falintaj rokpecoj sur sia parcelo, fermita de montoj ĉe unu flanko, hidrargan flakon, kaj ĉerpis tiun pezan substancon.

— Sufiĉas ĵeti rigardon al termometro, — diris Baws, — aŭ al makulo de spegula vitro, por ke oni rememoru tiun nomon: Graco Paran. Al li apartenas triono de la havena areo kaj kvardek domoj. Krom la kapitalo, investita en fervojojn, ses fabrikoj, teroj kaj plantejoj, libera cirkulanta kapitalo de Paran konsistigas ĉirkaŭ cent dudek milionojn!

Graco Paran divorcis de la edzino, kun kiu li ne havis infanojn, kaj adoptis la nevon, la filon de la pli juna fratino, Georgon Gerd-on. Post kelkaj jaroj Paran ree edziĝis al junulino. La distanco de la aĝoj estis tia: Paran aĝis kvindek jarojn, lia edzino — dek ok kaj Gerd — dudek kvar. Kontraŭ volo de Paran Gerd iĝis skulptisto. Li pasigis en Italio kvin jarojn, lernis en metiejoj de Farnesi, Avis, Garducci kaj, reveninte, ekvidis la beletan junan duonpatrinon, kun kiu li amikiĝis, kaj la amikeco transiris en amon. Ili ambaŭ estis decidemaj homoj. Unue forveturis en Eŭropon ŝi, poste — li, kaj ili ne plu revenis.

Kiam en Gel-Gju estis levita la demando pri monumento omaĝe al la fondo de la urbo, Gerd partoprenis la konkurson, kaj lia modelo, kiun li sendis, plaĉis eksterordinare. Ĝi estis bela kaj altiranta atenton per subskribo «Kuranta sur ondoj», rememoriganta la legendon, maron, ŝipojn; kaj en tiu stranga subskribo mem estis moviĝo. La modelo de Gerd (oni ankoraŭ ne sciis, ke tio estis Gerd) revivigis la dezertajn bordojn kaj la heroajn figurojn de la unuaj kolonianoj. La mendo estis sendita, la nomo de Gerd estis malfermita, la statuo estis transportita el Florenco al Gel-Gju malgraŭ despera kontraŭagado de Paran, kiu, eksciinte, ke la memoro de lia malhonoro estas eternigita de lia adoptita filo mem, ekuzis monon, gazetaron kaj ĉantaĝon, sed li ne sukcesis atingi anstataŭigon de tiu monumento per alia. Troviĝis potencaj malamikoj de Paran, kiuj subtenis la decidon de la urbo. En la aferon enmiksiĝis pasioj kaj memamo. La monumento estis instalita. La vizaĝo de la Kuranta per nenio similis la edzinon de Paran, sed siaspeca distordo de sentoj, ligitaj kun obseda penso pri ŝia perfido, kondukis al mania konvinko: Paran restis certa, ke Gerd en tiu ĉi statuo montris Ĥimena-n Paran.

Dum ioma tempo ŝajnis, ke la tuta historio finiĝis ĉe la punkto. Tamen Graco Paran, atendinte iom, komencis kruelan lukton, stariginte kiel taskon de la vivo forigi la monumenton; kaj li atingis tion, ke inter grandega nombro da parencoj, dependantaj de li homoj kaj homoj subaĉetitaj estis levita demando pri malmoraleco de la monumento, per kio li altiris sur sian flankon homojn, kies senkonscieco kaŝe doloras pro malnovaj pikoj, pro etaj kaj grandaj ofendoj, pro kolero, serĉanta nur pretekston, — homojn kun malhelaj, humidaj pasejoj de la animo, kies interna vivo estas kaŝita kaj montriĝas foje per nekomprenebla ago, en kies bazo, tamen, kuŝas mondopercepto, venĝanta al alia mondopercepto — sen klara penso pri tio, kion ĝi faras. Metodoj kaj cirkonstancoj de tiu lukto kondukis al penoj frakasi nokte la statuon, sed la homoj, subaĉetitaj por tiu celo, estis kaptitaj de grupo de hazardaj preterirantoj, kiuj eksuspektis ion malbonan en ilia konduto. Finfine, la decido de la urbo festi sian centjariĝon per karnavalo, al kiu same kontraŭagis Paran kaj lia partio, kondukis tiun homon al malkaŝa furiozo. Estis minacoj; ilin oni aŭdis kaj transdiradis tra la urbo. Tagon antaŭ la karnavalo, tio estas tri tagojn antaŭ nun, en la statuon oni faris pafon per dumduma kuglo, sed ĝi debatis nur la supran angulon de la piedestalo de la monumento. La pafinto kaŝiĝis; kaj ekde tiu horo kelkaj decidemaj homoj aranĝis gardadon, eksidinte al ĝuste tiu tablo, kie mi estis sidanta kun ili. Tiutempe la atakanta flanko, jam ne kaŝante siajn intencojn, malfermite ĵuris frakasi la statuon kaj turni la komunan gajon en jubilon de la morna intenco.

Tia estis nia konversacio, atenti kiun mi devis kun des pli granda streĉo, ke ĝian fluon ofte rompadis la supre indikitaj materiaj kaj nemateriaj impetoj.

Karnavaloj, kiel mi eksciis samtiam, okazadis en Gel-Gju ankaŭ pli frue, danke al francoj kaj italoj, kiuj konsistigis grandan parton de la tuta loĝantaro de la kolonio. Sed tiu ĉi karnavalo superis ĉiujn ceterajn. Ĝi estis populara. Ĝia kaŭzo estis bela. Reciproka veneno de du ĵurnaloj kaj disvolviĝo de la lukto pri la monumento, iĝinta kvazaŭ morala lukto, aldonis al ĝi sportan nuancon; neatendite ĉio ricevis grandan skalon. La urbo malŝparis por ornamaĵoj kaj por la festo parton de mastrumaj monsumoj, — kio ankoraŭ verŝis oleon en fajron, ĉar sampartianoj de Paran momente kalumniis la malamikojn; kaj tiuj ĉe reciproka ofensiva tondro elprenis el arĥivoj malnovajn juĝaferojn, malĝuste deciditajn favore al Paran. Kargantoj, bezonantaj havenan teron por tenejoj, ekmalamis la defendantojn de la monumento, ĉar Paran deklaris sian decidon: ne doni areon, dum sur la placo staras, etendinte la manojn, la «Kuranta sur ondoj».

Kiel mi vidis laŭ la incidento kun la aŭto, tiu statuo, havanta nun por mi tute specialan signifon, vere estis en danĝero. Respondante al la demando de Baws, ĉu mi konsentas subteni la flankon de liaj amikoj, alivorte aliĝi al la gardistaro, mi, sen cerbumoj, diris: «Jes». Min ekinteresis krome la rilato al tiu rolo de Baws kaj de ĉiuj ceteraj. Kiel evidentiĝis, tio estis domposedantoj, doganaj oficistoj, komercistoj, unu oficiro; mi atendis nek himnojn al arto, nek dolĉajn aŭ admirajn rimarkojn pri profundeco de la gardataj impresoj. Sed min mirigis vortoj de Baws, kiu diris tiurilate: «Ni ĉiuj devis tiom multe pensi pri la marmora Frezi Grant, ke ŝi kvazaŭ iĝis nia konatino. Sed ankaŭ necesas diri, tio estas perfektaĵo de skulptarto. Al la urbo mankis punkto, kaj nun la punkto estas metita. Tiel multaj pensas, kredu min».

Ĉar konfirmiĝis, ke gastejoj estas troplenigitaj, mi volonte akceptis proponon de unu ekstreme brua homo sen masko, vestita kiel ĵokeo, dika, nervoza, kun ŝvela ruĝa vizaĝo. Liaj okuloj ruliĝadis en la orbitoj kun mirinda rapideco, vidante kaj rimarkante ĉion. Li kantetadis, grumbladis, tamburadis per la fingroj, brue turniĝadis sur seĝo, fojfoje enrompiĝadis en konversacion, al neniu permesante malfermi la buŝon, sed same subite eksilentadis, komencante kun malfermita buŝo pririgardi la fruntojn kaj la brovojn de la parolemuloj. Dirinte sian nomon — «Arinogelo Cook» — kaj sciiginte, ke li loĝas ekster la urbo, kaj nun anticipe ricevis ĉambron en gastejo, Cook invitis min dividi kun li lian ejon.

— Tute elkore, — diris li. — Mi vidas ĝentlemanon kaj ĝojas helpi. Vi min ne ĝenos. Mi vin ĝenos. Mi avertas anticipe. Mi senhonte sciigas vin, ke mi estas klaĉulo; klaĉo estas mia malsano, mi ŝatas klaĉi kaj, oni diras, atingis en tiu afero certan perfektecon. Kiel vi vidas, ĉirkaŭe estas riĉega materialo. Mi estas sciavida kaj povas turmenti vin per demandoj. Speciale mi atakas silentemajn homojn, kiel vi. Sed mi ne ofendiĝos, se vi rememorigos al mi tiun ĉi konfeson kun ioma aludo, se mi tedos al vi.

Mi skribis la adreson de la gastejo kaj kun peno liberiĝis de Cook, kiu deziris senprokraste montri al mi, kiel mi loĝos kun li. Dum ankoraŭ ioma tempo mi ne povis ekstari de la tablo, aŭskultante iun pri la sama temo, sed, finfine, ekstaris kaj ĉirkaŭiris la monumenton. Mi deziris rigardi al tiu loko, kien batis la dumduma kuglo.

#### Ĉapitro XXIII

Dekstre de la tablo kaj de la monumento la trafiko estis malpli granda, ĉar sur tiu flanko du stratoj estis baritaj por unueco de direkto de veturiloj, pro kio veturado povis okazi tra unu flanko de la placo, rompiĝante sur ĝi per orta angulo, sed ne kruciĝante, por eviti kunpuŝiĝojn. Ĝuste laŭ tiu flanko mi ĉirkaŭiris la statuon. Unu angulo de la marmora piedestalo estis vere debatita, sed, feliĉe, tiu damaĝo estis malmulte rimarkebla por tiu, kiu ne sciis pri la pafo. Ĉe la sama flanko, malsupre de la monumento, estis dua subskribo: «Georgo Gerd, la 5-an de decembro 1909». En nokto post spuro de la etaj piedoj akraj naĝiloj estis eltranĉantaj mornan zigzagon sur ondo. «Ĉu ne enuas vi sur malhela vojo?» — rememoris mi la afablajn vortojn. Du sinjorinoj en nigraj puntaĵoj, kun fermitaj vizaĝoj, tenante sin reciproke je la brakoj, trakuris preter mi kaj, rimarkinte, ke mi pririgardas la konsekvencojn de la pafo, ekkriis:

— Pafi al virino! — Tion diris unu el ili; la alia respondis:

— Verŝajne, la homo estis freneza!

— Simple stultulo, — kontraŭdiris la unua. — Tamen ni iru.

Ŝi komencis flustri, sed mi aŭdis:

— Ĉu vi scias, ekzistas kredo. Oni ŝin petu... — la cetero sonis, kiel «...ha?! ho?! Ĉu vere!»

La maskoj ekridis per mallonga, elbrusta subrido de sekreto kaj amo, poste ekiris por siaj aferoj.

Mi intencis reveni al la tablo, kiam, retrorigardante al iu en la homamaso, al mi rapide aliris virino en bunta pasamentita robo kaj en duonmasko.

— Ĉu vi ĉi tie estis sola? — haste diris ŝi, umante per unu mano ĉe la orelo, por fiksi sian duonmaskon, kaj la alian etendinte al mi, por ke mi ne foriru. — Atendu, mi plenumas komision. Vin per mi unu persono deziras sciigi... (Mi iras! — kriis ŝi al voko el la homamaso.) Sciigi, ke ŝi direktis sin en la teatron. Tie vi trovos ŝin laŭ flava robo kun bruna franĝo. Tio estas ŝiaj aŭtentikaj vortoj. Mi esperas, — vi ne konfuzos? — kaj la virino moviĝis por dekuri, sed mi ŝin haltigis. Karnavalo plenas de mistifikoj. Mi mem iam sendadis multajn simplulojn serĉi neekzistantan personon, sed tiu ĉi okazo ŝajnis al mi serioza. Mi kaptis la finon de la stamina skarpo, tenante la tutkorpe streĉintan ĝin virinon, kiel fiŝon, kaptitan per fiŝfadeno.

— Kiu vin sendis?

— Ne disŝiru! — diris la virino, turnante sin tiel, ke la skarpo defalis kaj restis en mia mano, kaj ŝi alkuris por preni ĝin. — Redonu la skarpon! Ĝuste tiu virino mem sendis: diris kaj foriris; aĥ, mi perdos la miajn! Mi iras! — kriis ŝi al malproksimiĝinta virina krio, vokanta ŝin. — Mi vin ne trompas. Ĉiam oni haltigas anstataŭ danko! Nu?! — ŝi elkaptis la skarpon, kapbalancis kaj forkuris.

Ĉu povas esti, ke sekrete disde mi iu pensis pri mi? Pri la homo, perdita nokte en homamaso de la fremda urbo, kaptita de stultumado kaj dancoj? En mia emocio estis malklara desegno de intrigo, fariĝanta post mia dorso. Kiu interflustradis, kiu almontradis min? Kiu preparadis renkontiĝon? Ridetadis en ombro? Nerekonata, fermite pasadis en lumo? «Jes, tio estas Biĉe Seniel, — diris mi, — kaj neniu krome». Ĉi-nokte mi pensis pri ŝi, mi ŝin serĉis, rigardante al preterpasantoj. «Ekzistas ligo, pri kiu mi ne scias, sed mi estas ĉi tie, mi aŭdis, kaj mi devas iri!» Mi estis en tiu senprudenta stato, kaptinta en nekompreneblaĵo unuan renkontitan sencon, kiam homo pensas pri si kvazaŭ ekster si, kun sento de anima palpado. Ĉio iĝas fermita kaj neatingebla; estas montrita nur la sola intrigo. Ĉirkaŭrigardinte kaj demandinte preterpasantojn, kie estas la teatro, mi ekvidis ĝin proksime, sur angulo de la placo kaj de malvasta strateto. En la domo estis bruo. Ĉiuj fenestroj estis malfermitaj kaj prilumitaj. Tie furiozis orkestro, altirante nervan streĉon per motivo, disfluganta, kiel vosto. En la vestiblo estis infero; mi trabatiĝadis inter ŝultroj, dorsoj kaj kubutoj, en sufoka aero, en odoro de pudro kaj tabako, al la ŝtuparo, laŭ kiu dekuradis kaj surkuradis ornamitaj maskoj. Glitadis ventumiloj, floroj, ŝuoj kaj silko. Mi leviĝadis, kunpremita ĉe la ŝultroj, kaj ricevis ioman liberon nur supre, kie maldekstre ekvidis ĉirkaŭvolvitan per floroj arkon de granda promenejo. Tie oni dancis. Mi ĉirkaŭrigardis kaj rimarkis flavan silkan robon kun bruna franĝo.

Tiu figuro de senkonscie plaĉanta al mi kompleksio leviĝis ĉe mia apero de sur divano, kiu staris en la maldekstra de la enirejo angulo de la halo; preterante ovalan tablon, ŝi puŝis ĝin, pro kio ŝi retrorigardis al la obstaklo kaj, rapide alkurinte al mi, haltis, tenere balancante la kapeton. La nigra duonmasko kun akre tratranĉitaj okuloj, brilantaj mute kaj esprime, kaj ĝenita rideto de la duonmalfermita buŝo havis ruzan sencon de bizara sekreto. Ŝia kostumo estis io meza inter matenrobo kaj maskerada fantazio. Ĝiaj konturoj, larĝaj manikoj kaj la malsupro de la mallonga jupo estis ornamitaj per longa bruna franĝo. La masko almetis la fingron al la lipoj; la alian manon, dismetinte ties fingrojn, ŝi turnis en la aero tiel kaj ĉi tiel, ŝajnigis, ke buklas lipharojn, tuŝis mian manikon, poste montris, ke ŝi konas min, desegninte en la aero vorton «Harvey». Dum tio estis okazanta, mi penis kompreni, kiamaniere ŝi scias entute, ke mi, Tomaso Harvey, — estas mi mem, veninta laŭ ŝia indiko. Mi jam estis preta agnoski, ke ŝiaj agoj postulas tujan kaj seriozan klarigon. Tiutempe la masko ree balancis la kapon, ĉi-foje riproĉe, kaj, almontrinte sian bruston, komencis frapadi la lipojn per la fingro, dezirante komprenigi min per tio, ke ŝi deziras aŭdi de mi, kiu ŝi estas.

— Mi vin konas, sed mi ne aŭdis vian voĉon, — diris mi. — Mi vidis vin, sed neniam parolis kun vi.

Ŝi por momento iĝis senmova; nur ŝia rigardo en la nigraj tranĉaĵoj de la masko esprimis profundan, amaran miron. Subite ŝi prononcis per ege ridinda, altega, distordita voĉo:

— Diru, kia estas mia nomo?

— Ĉu estis vi, kiu sendis por mi?

Multaj fervoraj kapjesoj estis la respondo. Mi ne plu demandis, sed prokrastis. Al mi ŝajnis, ke, prononcinte ŝian nomon, mi kvazaŭ tuŝos spegule glatan akvon, malklariginte la reflektaĵon kaj timiginte la imagon. Al mi estis bone scii kaj ne nomi. Sed jam la malgranda mano kaptis min je la maniko, skuante kaj postulante, ke mi diru la nomon.

— Biĉe Seniel! — mallaŭte diris mi, unuafoje prononcinte tiujn vortojn. — Liss, gastejo «Dovero». Tie vi loĝis antaŭ proksimume ok tagoj. Mi estas en stranga stato rilate vin, sed mi kredas, ke vi akceptos miajn klarigojn simple, kiel ĉio estas simpla en mi. Mi ne scias, — aldonis mi, vidante, ke ŝi depaŝis, faligis la manojn kaj silentas, silentas per tuta sia estaĵo, — ĉu rajtis mi ekscii vian nomon en la gastejo.

Ŝia buŝo tremeris, duonmalfermiĝis kun intenco ion diri. Dum ioma tempo ŝi rigardis al mi rekte kaj kviete, mordante la lipon, poste per rapida movo deĵetis la duonmaskon, kaj mi ekvidis Dezi-n. Tra ŝia rimarkebla ĉagreno glitis rideto de plezuro aperi anstataŭ aliulo.

— Mi ne deziras plu kaŝiĝi, — diris ŝi, etendante al mi la manon. — Ĉu vi ne koleras kontraŭ mi? Tamen adiaŭ, mi hastas.

Ŝi komencis tiri la manon, kiun mi senkonscie retenis, kaj forturnis la vizaĝon. Kiam ŝia mano liberiĝis, ŝi deiris, kaj, starante duonturnite al mi, komencis surmeti la maskon.

Ne komprenante ŝian aperon, mi vidis tamen, ke la junulino intencis surprizi min per la kostumo kaj la neatenditeco. Mi eksentis abomenan prematecon.

— Mi estis certa, — diris mi, sekvante ŝin, — ke vi jam dormas sur «Merganaso». Kial vi ne aliris, kiam mi staris ĉe la monumento?

Dezi turniĝis. Ŝia vizaĝo ree estis kaŝita. Tiu robo tre konvenis al ŝi: preterpasantaj viroj retrorigardadis al ŝi, ĵetante poste rigardon ankaŭ al mi, — sed mi sentis ŝian amaran konsterniĝon. Dezi diris, haltante inter vortoj:

— Tio estas vera, sed mi tiel intencis. Nu, kial vi konfuziĝis? Mi ne deziras al vi malhelpi kaj ne malhelpos. Mi venis simple tial, ke hazarde troviĝis malaltpreze tiu vesto, kaj mi deziris vin gajigi. Tiel okazis, ke Tobbogan restis en unu loko, kaj mi iomete freneziĝis inter ĉia abundo. Vin mi ekvidis hazarde. Vi staris ĉe la monumento, sola. Ĉu vere tion faris Frezi Grant? Kiel strange! Oni min tutan pripinĉis, dum mi iris. Ho, Tobbogan min skoldos! Mi kuru por trankviligi lin. Iru, iru, se vi bezonas, — aldonis ŝi, direktante sin al la ŝtuparo kaj vidante, ke mi ekiris post ŝin. — Mi nun konas la vojon kaj mem trovos la niajn. Ĉion bonan!

Mi havis nenian kaŭzon kaj ne devis iri kune, sed, perpleksiĝinte mem, mi haltis ĉe la ŝtuparo, rigardante, kiel ŝi malrapide malleviĝas, facile klininte la kapon kaj taŭzante la franĝon sur la brusto. En ŝiaj subite perdintaj elastecon dorso kaj ŝultroj sentiĝis kortuŝa ĝeno. Ŝi ne retrorigardis. Mi staris, ĝis Dezi perdiĝis meze de la homamaso; poste mi revenis en la promenejon, suspirinte kaj senfine bedaŭrante, ke mi respondis al la afabla petolo de la junulino per nevola ofendo. Tio okazis tiel rapide, ke mi sukcesis nek ŝerci, nek esprimi plezuron. Mi insultis min «kruda bruto», kaj kvankam tio estis maljusta, mi trapuŝiĝadis en la homamaso kun senutila pento, peze riproĉante min.

En tiu minuto la dancoj ĉesis, eksilentis ankaŭ la muziko. El la kontraŭa pordo renkonten al mi iris duopo: alta mara oficiro kun kompleza granda vizaĝo, kiun estis tenanta je la brako ĵus foririnta Dezi. Almenaŭ tio estis ŝia figuro, ŝia flava franĝa robo. Min kvazaŭ kaptis vento, kaj subite renversitaj emocioj haltis. Tremerinte, mi ekiris renkonten al ili. Ne estis dubo: la maskerada sozio de Dezi estis Biĉe Seniel, kaj mi tion sciis nun same ĝuste, kiel se mi rekte vidus ŝian vizaĝon. Ankoraŭ alproksimiĝante, mi jam distingis tutan ŝian kaŝitan internon disde la kaŝita interno de Dezi, laŭ impreso de la ĉefa trajto de tiu nova kaj jam konata figuro. Sed mi notis tamen miregindan similecon de la alto, de la koloro de la haroj, de la staturo, de korpaj moviĝoj kaj, dum ĉio ĉi glitis en mia menso, mi diris, riverencante:

— Biĉe Seniel, tio estas vi. Mi vin rekonis.

Ŝi tremeris.

La oficiro ĵetis al mi rigardon kun mira rideto. Mi jam estis firme reganta min kaj atendis respondon kun plena certeco. La vizaĝo de la junulino facile ruĝiĝis, kaj ŝi movis supren la malsupran lipon, kvazaŭ la duonmasko malhelpis al ŝi vidi, kaj ekridis, sed malvolonte.

— Ĉu Biĉe Seniel? — diris ŝi per artefarite indiferenta voĉo, pura kaj tirata. — Aĥ, pardonu, mi ne konas ŝin. Mi ne estas ŝi.

Strebante eliri el la tono de karnavala amuziĝo, mi daŭrigis:

— Mi petas pardoni min. Mi ne nur konas vin, sed ni havas komunajn konatojn. Ŝipestro Guez, kun kiu mi estis naviganta ĉi tien, probable venis antaŭ kelkaj tagoj; eble, eĉ hieraŭ.

— Ho! Ha! — ekkriis ŝi kun serioza nekompreno. — Mi ne estas tiom memfida, por negi plu. Ve, la masko ne estas defendo. Mi estas ŝokita, ĉar mi vidas vin unuafoje en la vivo. Kaj mi devas kroni vian triumfon.

Ŝirminte per tiuj vortoj maltrankvilon, ŝi demetis la duonmaskon, kaj mi ekvidis Biĉe-n Seniel. Dum momento ŝi pririgardis min. Mi riverencis kaj nomis min.

— Al mi ŝajnas, ke ankaŭ vi estas ŝokita de rezultoj de via sagaco, — rimarkis ŝi. — Mi konfesas, ke mi nenion komprenas.

Mi staris, montrante per silento kaj rigardo, ke interkompreniĝo estas preferinda sen tria persono. Ŝi tuj komprenis tion kaj, ĵetinte rigardon al la oficiro, diris:

— Mia nevo, Bothwell. Jes, tiel: mi vidas, ke necesas interparoli.

Bothwell, starinta, kunmetinte la manojn, rimarkis, movante la rigardon disde Biĉe al mi:

— Kara onjo, vi estas punita per maniero, nekomprenebla por la racio. Vi asertis, ke eĉ mi ne rekonus vin. Mi iros al Nouvel por trakti pri la veturo al Latorn.

Interkonsentinte, kie li trovos nin, li kapadiaŭis kaj, abrupte turniĝinte, pririgardis la halon; poste li klakis per la fingroj, direktante sin per peza, elasta irmaniero al grupo de virinoj, starantaj, tenante sin reciproke je la brakoj. Alirante, li levis la manon, svingante ĝin, kaj malaperis en la bunta homamaso.

Biĉe rigardis al mi kun peno de maltrankviligita penso. Mi konsciis tutan malfacilecon de la estonta interparolo, tial mi prokrastis, sed ŝi la unua demandis, kiam ni eksidis en profundo de flora pavilono:

— Ĉu vi navigis sur la «Kuranta»? — Dirinte tion, ŝi enŝovis la etfingron en la tranĉaĵon de la duonmasko kaj komencis balanci ĝin. Ĉiu ŝia moviĝo malhelpis al mi pensi, pro kio mi komencis paroli konfuze. Mi konfuziĝis tial, ke ne deziris komence paroli pri ŝi, sed kiam mi komprenis, ke alie ne eblas, ordo kaj simpleco de esprimoj revenis.

Mi estis tre danka al Biĉe pro atento kaj trankvilo, kun kiu ŝi aŭskultis la rakonton pri la sceno sur la kajo, do pri si mem. Ŝi ridetis, nur kiam mi aldonis, ke, telefonante al «Dovero», mi vokis Anna-n Macpherson.

— Mi aŭskultas, aŭskultas, — diris ŝi; poste — tre serioze: — Mi komprenis, kiel vi priskribis min, mi imagas tion.

Baldaŭ post tio Biĉe ree surmetis la duonmaskon, pro kio mi eksentis min pli trankvila kaj certa. Nun nur laŭ moviĝo de la lipoj de Biĉe mi povis juĝi pri ŝia rilato al mia rakonto.

Tuj kiam mi rakontis pri la kajo, iĝis eble paroli pri la hodiaŭa vespero.

— Nun vi devos kredi al mi, ĉar mi mem ne komprenas multon; mi opinias multon senmerita fortuno.

Mi ne deziris mencii pri Dezi, sed alie ne eblis. Mi rakontis pri ŝia ŝerco kaj pri la dua renkontiĝo kun la tute sama flava brunfranĝa robo, tio estas kun Biĉe mem. Mi diris ankoraŭ, ke nur danke al tia insista ripeto de unu kaj sama kostumo mi aliris al ŝi kun plena certeco.

— Sekve, vi kalkulis renkonti min? — demandis ŝi. — Ho, vere tio estas komplika! Jes, sed ankoraŭ — Guez. Certe, li diris al vi pri mi?

— Ne.

— La robon, tiun kostumon, — ni, eble, komprenos. Estis du tiaj roboj. Mi aĉetis ĝin hodiaŭ en unu kudrejo. — Ŝi tuŝis la franĝon sur la brusto kaj daŭrigis: — Enirinte tien, mi ekvidis mian kostumon inter kelkaj aliaj; entute restis jam ne multe. Mi almontris tiun ĉi. La mastrino klarigis al mi, ke al ŝi faris mendon pri du tiaj roboj nekonata sinjorino, sed ke eblas vendi ilin, ĉar la mendintino ne venis. Tiam mi prenis unu. La dua, sekve, trafis al via konatino tute hazarde. Kio do ankoraŭ povus esti?

— Probable, tiel, — respondis mi, penante ne komplikigi la klarigon, kiu, supozante trioblan miregindan hazardon, tamen povis lokiĝi en la cerbo. — Mi deziras diri nun pri Guez kaj la ŝipo.

— En tio ne estas sekreto, — respondis Biĉe, pensinte iom. — Ni embarasiĝas, sed interkompreniĝos. Tiu ŝipo estas nia, ĝi apartenis al mia patro. Guez alproprigis ĝin per fripona truko. Jes, estas io en nia renkontiĝo, kiel en sonĝo, kvankam mi ne povas kompreni! La afero estas en tio, ke mi en Gel-Gju estas nur por devigi Guez-on redoni al ni la «Kurantan». Jen kial mi tuj nomis min, kiam vi menciis pri Guez. Mi lin atendas kaj pensis, ke mi ricevos informojn.

Ree komenciĝis muziko, dancoj; la planko tremis. La vortoj de Biĉe pri «fripona truko» de Guez montris ŝian rilaton al tiu homo tiom klare, ke la ĉeesto en la ŝipestra kajuto de la portreto de la junulino perdis por mi sian malhelan flankon. En ŝia maniero paroli kaj rigardi estis saĝa simpleco kaj fajna atentemo, farinta mian rakonton neplena; mi sentis neeblon ne nur diri, sed eĉ aludi pri ligo de specialaj kaŭzoj kun miaj agoj. Mi prisilentis tial la okazintaĵon en la domo de Sters.

— Kontraŭ granda monsumo, — diris mi, — Guez konsentis disponigi al mi kajuton sur «Kuranta sur ondoj», kaj ni eknavigis, sed post skandalo, okazinta en maldecaj cirkonstancoj kun ebriaj virinoj, kiam mi devis ĉesigi la diboĉon, Guez elĵetis min dum veturado en la maron. Li estis tiel kolera, ke oferis savboaton, nur por liberiĝi de mi. Por mia feliĉo matene min prenis negranda skuno, kiu iris al Gel-Gju. Mi venis ĉi tien hodiaŭ vespere.

Efiko de tiu rakonto estis tia, ke Biĉe tuj demetis la duonmaskon kaj ne plu surmetadis ĝin, kvazaŭ ŝi ne plu bezonis dividi nin. Sed ŝi ne ekkriis kaj ne indignis brue, kiel farus sur ŝia loko aliuloj; nur, kuntirinte la brovojn, ŝi ĝenite suspiris.

— Nemalbone! — diris ŝi kun esprimo, kiu valoris multajn krisignojn. — Sekve, Guez... Mi sciis, ke li estas sentaŭgulo. Sed mi ne sciis, ke li povas esti tiel timiga.

En absorbiteco mi deziris ekparoli pri Frezi Grant, kaj al mi ŝajnis, ke en malglata brilo de la celitaj al mi okuloj kaj en senkonscia moviĝo de la mano, ekkuŝinta sur la tablan randon per la fingropintoj, estas interna favora indiko, ke la rakonto pri la nokto sur la boato estos nun konvena. Mi rememoris, ke mi ne diru, kun doloro pensinte: «Kial?» Samtempe mi estis komprenanta — kial, sed forpelanta la komprenon. Ĝi ankoraŭ, dume, ne havis vortojn.

Ne menciante, certe, pri la portreto, aldoninte, kiom mi povis, detalojn, rekte konvenajn al la rakonto, mi disvolvis pli detale mian historion kun Guez, post kio Biĉe, evidente, fidante al mi, konfidencis al mi la historion de la ŝipo kaj de sia veno.

«Kuranta sur ondoj» estis konstruita de ŝia patro por la patrino de Biĉe, impresema, kapricema virino, mortinta antaŭ ok jaroj. Kiel ŝipestro enposteniĝis Guez; Butler kaj Sinkwright ne estis konataj de Biĉe; ili komencis servi, kiam la ŝipo jam ekapartenis al Guez. Post kiam Seniel bankrotis kaj restis nur unu kambio, por kies pripago li ne havis monon, Guez proponis al Seniel savi la zorgeme konservatan memore al la edzino ŝipon, kiun ŝi tre ŝatis kaj plurfoje vojaĝis sur ĝi, — per fikcia transdono de ĝi en posedon de la ŝipestro. Guez plenumis ĉiujn formalaĵojn; krome, li pagis duonon de la restinta ŝuldo de Seniel.

Poste, kvankam al li estis malpermesite uzi la ŝipon por siaj celoj, Guez malkaŝe deklaris posedrajton kaj kondukis la «Kurantan» en alian havenon. La cirkonstancoj de la afero ne permesis turniĝi al tribunalo. Tiutempe Seniel esperis, ke li ricevos grandan monsumon post likvido de unu fremda entrepreno, kiu estis kun li en aferaj rilatoj, sed la ricevo de mono prokrastiĝis, kaj li ne povis aĉeti de Guez sian propran ŝipon, kiel deziris. Li pensis, ke Guez deziras monon.

— Sed li ne monon deziris, — diris Biĉe, penseme pririgardante min. — En tio estis enmiksita mi. Tio daŭris longe kaj ekstreme tedis... — Ŝi degne ridetis, komprenigante min per penso, transdoniĝinta al mi, kio okazis. — Do, jene. Li ne persekutis min en tiu senco, ke mi devus uzi defendon; li nur skribadis longajn leterojn, kaj en liaj lastaj leteroj (mi ĉiujn legis) estis rekte dirite, ke li retenas la ŝipon pro obseda penso kaj antaŭsento. La antaŭsento estas en tio, ke se li ne redonos la «Kurantan» — mia sorto estos... fariĝi, — jes, jes! — lia, vidu, edzino. Jes, li estas tia. Tio estas stranga homo, kaj tio, kion vi diris pri malsamaj opinioj pri li, estas tute ebla. Lin povas ŝanĝi por du-tri tagoj iu libro. Li subiĝas al sugesto kaj mem kaŭzas ĝin, tentiĝinte de, ekzemple, virta heroo aŭ de melodrama kanajlo kun «fajrero en la animo». Kiele? — Ŝi ekridis. — Nu, vi vidas nun mem. Sed lia fundamento, — diris ŝi kun konvinko, — tio estas diablo scias kio! Komence li, — almenaŭ, ĉe ni, — estis alia. Nur malofte oni aŭdis pri liaj diversaj heroaĵoj, kion oni ne atentis.

Mi silentis, ŝi ridetis al sia penso.

— «Kuranta sur ondoj»! — diris Biĉe, malfleksiĝante al la dorsapogilo kaj tuŝante la duonmaskon, kuŝantan sur ŝiaj genuoj. — La patro estas tre maljuna. Mi ne scias, kiu estas pli maljuna — ĉu li aŭ lia apogbastono; li jam ne paŝas sen la bastono. Sed la monon ni ricevis. Nun, en distanco de tuta lia granda, longe, impete, feliĉe kaj sence travivita vivo, — la imago de mia patrino estas ĉiam pli klara, pli distingebla por li, kaj la memoro pri tio, kio estas ligita kun ŝi, estas akra. Mi vidas, kiel li suferas, ke «Kuranta sur ondoj» iradas tien-reen kun sakoj, trenata de la ŝtelista mano. Mi prenis ĉekon je sep mil... Jen, jen, mi legas en viaj okuloj: «Kuraĝa, brava»... La afero estas en tio, ke en Guez estas, — tiel al mi ŝajnas, certe, — ioma estimo al mi. Tio ne malhelpos al li preni la monon. Tia kuniĝo de emocioj nomiĝas «psiĥologio». Mi enketis kaj decidis fari por mia maljunulo surprizon. En Liss, kien indikis mia enketo, mi malatingis Guez-on nur je unu tago; ne sciante, ĉu li venos en Liss-on aŭ direktos sin rekte al Gel-Gju, — mi alveturis ĉi tien en trajno, ĉar tutegale li devas esti ĉi tie, tion oni al mi certe sciigis. Skribi al li estas sensence kaj riske, mia letero ne devas esti en tiuj manoj. Nun mi pretas miri plu kaj plu, de la komenco, al ĉio, kio renkontigis min kun vi. Mi miras ankaŭ pri mia malkaŝemo — ne tial, ke mi ne vidus, ke mi parolas kun ĝentlemano, sed... tio ne estas karaktera por mi. Mi, ŝajne, emociiĝis. Ĉu vi konas la legendon pri Frezi Grant?

— Konas.

— Ja tio estas la «Kuranta». Gel-Gju estas originala urbo. Mi ĝin tre ŝatas. Strikte dirante, ni, Seniel-oj, estas herooj de la festo: ni havas ŝipon kun tiu nomo «Kuranta sur ondoj»; krome, mia patrino devenas el Gel-Gju; ŝi estas rekta ido de Vilhelmo Hobs, unu el la fondintoj de la urbo.

— Ĉu vi scias, — diris mi, — ke la ŝipo estas revendita al Brown same fikcie, kiel via patro vendis ĝin al Guez?

— Ho jes! Sed Brown ne estas enmiksita en tiu ĉi afero. Guez devas fari ĉion. Kaj jen Bothwell.

Alproksimiĝante, Bothwell rigardis al ni inter figuroj de la homamaso kaj, vidante, ke ni, eksilentinte, atende rigardas lin, hastis aliri.

— Imagu, kio okazis, — diris al li Biĉe. — Nia nova konato, Tomaso Harvey, navigis sur la «Kuranta» kun Guez. Guez estas ĉi tie aŭ baldaŭ estos ĉi tie.

Ŝi aldonis nenion pli pri tiu historio, permesante al mi, se mi deziras mem, sciigi pri la skandalo kaj la krimo de Guez. Min kortuŝis ŝia takto; mallonge konfirminte la vortojn de Biĉe, mi prisilentis al Bothwell la detalojn de mia vojaĝo.

Biĉe diris:

— Mi estis rekonita hazarde, sed per tre, tre komplika maniero. Mi al vi rakontos. Ni ĉi tie iomete interparolis malkaŝe.

Ŝi klarigis, ke mi scias ŝian taskon en la veraj cirkonstancoj.

— Jes, — diris Bothwell, — la morna pirato persekutas nian Biĉe-n kun ponardo en la dentoj. Tion jam ĉiuj scias; tiom, ke fojfoje eĉ parolas, se ne estas alia temo.

— Ridu! — ekkriis Biĉe. — Sed min, sen rido, atendas turmenta interparolo!

— Mi kune kun Harvey eniros al Guez, — diris Bothwell, — kaj ĉeestos dum la interparolo.

— Tiam nenio rezultos. — Biĉe suspiris. — Guez venĝos al ni ĉiuj per glacia ĝentileco, kaj mi restos kun nenio.

— Ĉu vin ne maltrankviligas... — Mi ne sukcesis fini la demandon, sed la junulino bonege komprenis, kion mi intencas diri.

— Ho-o! — rimarkis ŝi, mezurinte min per klara puŝo de la rigardo. — Tamen la nokto de mirakloj tro longas. Ni devas iri, Bothwell. — Subite vigliĝinte, ekridinte tiel, ke ŝi iĝis tute alia, ŝi skribis en malgranda notlibreto kelkajn vortojn kaj donis al mi.

— Ĉu vi vizitos nin? — diris Biĉe. — Mi donas al vi mian adreson. Malnova bela strato, malnova domo, du maljunaj homoj kaj mi. Kiel ni agu? Mi vin invitas al tagmanĝo morgaŭ.

Mi dankis, post kio Biĉe kaj Bothwell ekstaris. Mi trairis kun ili ĝis la elira pordo de la halo, puŝiĝante en la maskerada homamaso. Biĉe donis la manon.

— Do, ĉu vi ĉion memorfiksas? — diris ŝi, tenere malfermetinte la buŝon kaj rigardante kun ruzo. — Eĉ tion, kio okazas sur kajo? (Bothwell ridetis, ne komprenante.) Ĉu vere, memoro estas terura afero! Ĉu vi konsentas?

— Sed ne en tiu ĉi okazo.

— Do en kiu? Nu, Bothwell, ĉion ĉi indas rakonti al Gerda Tornston. Ŝin tio por longe okupos. Ne koleru, — turnis sin al mi la junulino, — mi devas ŝerci, por ne ekmalgaji. Ĉio estas komplika! Tiel komplika. La tuta vivo! Min forte tuŝis tio, kion mi ne komprenas, sed tre deziras kompreni. Ĉu vi helpos al mi morgaŭ? Ekzemple, — tiuj du roboj. En tio estas demando! Ĝis revido.

Kiam ŝi forturniĝis, forirante kun Bothwell, ŝia vizaĝo, — kiel mi vidis ĝin profile, — iĝis zorgema kaj perpleksa. Ili pasis, mallaŭte parolante inter si, en la pordon, kie ili ambaŭ samtempe turnis sin por rigardi al mi; diveninte tiun moviĝon, mi mem turnis min por foriri. Mi komprenis, kiom kara estas por mi tiu, nur nun konata junulino. Ŝi foriris, sed plu kvazaŭ estis ĉi tie.

Ricevinte hajlon da puŝoj, ĉar mi iris tute enprofundiĝinta en miajn pensojn, mi, finfine, rekonsciiĝis kaj eliris el la halo laŭ la ŝtuparo al la flanka elirejo sur straton. Malleviĝante laŭ ĝi, mi rememoris, kiel nur antaŭ horo laŭ tiu ĉi ŝtuparo estis malleviĝanta Dezi, penseme taŭzante la franĝon de la robo, kaj humile, tutkore deziris al ŝi bonan nokton.

#### Ĉapitro XXIV

Ekdezirinte manĝi, mi trovis apude negrandan restoracion, kaj kvankam estis malfacile trapuŝiĝi en ebria tumulto de la enirejo, mi iel traŝiriĝis internen. Ĉiuj tabloj, pasejoj, lokoj ĉe la bufedo estis okupitaj; hela lumo, tabaka fumo, kantoj en bruo kaj krioj tute distris mian atenton. Trovi lokon por eksidi estis same facile, kiel traigi haŭseron en kudriltruon. Baldaŭ mi perdis la esperon eksidi, sed estis espero, ke liberiĝos futo da spaco apud la bufedo, kien mi tuj direktis min, kiam tio okazis, kaj komencis manĝi starante, mem verŝante al mi el haste malkorkita botelo. La cirkonstancoj ne inklinigis min longe resti. Tiutempe malantaŭ la dorso aŭdiĝis bruo de disputo. Nekonata homo estis dispuŝanta la homamason, traŝoviĝante al la bufedo kaj respondante per aroganta rido al indigno de vizitantoj. Kiam mi distingis lin, mi tuj, ĉesinte manĝi, eliris el la homamaso, estante kaptita de subita kolero: tiu homo estis Sinkwright.

Penante forpuŝi min, Sinkwright pretere turnis sin al mi; tiam, reteninte lian rigardon per la mia, mi diris:

— Bonan vesperon! Mi ankoraŭfoje renkontis vin!

Ekvidinte min, Sinkwright iĝis tiom timigita, ke retropaŝis al la homamaso. Dum unu momento tuta lia aspekto estis esprimanta pasian, suferan triston, deziron kuri, kaŝiĝi, — kvankam en tiu tumulto kuri povus eble nur kato.

— Fu, fu! — diris li finfine, viŝante sub la viziero la frunton per la mandorso. — Mi tuta tremas! Kiel mi ĝojas, kiel mi feliĉas, ke vi estas viva! Mi ne kulpas, mi ĵuras! Tion faris Guez. Pro Dio, aŭskultu, kaj vi ĉion ekscios! Kia freneza estis la nokto! Estu damnita Guez; mi la unua estos via atestanto, ĉar mi tute ne kulpas!

Mi ankoraŭ nenion diris al li. Mi nur rigardis, sed Sinkwright, kaptinte mian manon, paroladis ĉiam pli time, ĉiam pli laŭte. Mi deprenis la manon kaj diris:

— Ni eliru el ĉi tie.

— Certe... Mi ĉiam...

Li impetis post min, kiel hundo. Al lia ŝoko eblis kredi des pli, ke sur la «Kuranta», kiel mi eksciis de li, oni atendis kaj timis mian revenon en Dagonon. Tiam ni estis de Dagono en distanco je nur kvindek mejloj kaj iomete. Sola Butler pensis, ke povas okazi io pli malbona.

Mi kondukis lin trans angulon en interstrateton, kie, eksidinte sur ŝtupoj de fermita perono, mi elskuis el Sinkwright tutan mensan kaj vortan polvon — rilate de mia afero. Kiel mi prave atendis, Sinkwright, vidante, ke oni lin ne batis, baldaŭ rekonsciiĝis, sed parolis tiom respekte, tiom servile kaj atente aŭskultadis miajn plej etajn rimarkojn, ke tiu fervora vigleco multon kostis al li.

Okazis jeno.

Ekde la komenco mem, kiam mi surŝipiĝis, Guez komencis cerbumi, kiamaniere li liberigu sin disde mi, reteninte la monon. Li konstruadis diversajn planojn. Ekzemple, tian: deklari, ke «Kuranta sur ondoj» iros el Dagono en Sumaton. Guez pensis, ke mi ne deziros malproksiman vojaĝon kaj elŝipiĝos en unua haveno. Tamen tia plano povis fari lin ridinda. Lia humoro, post la eknavigo el Liss, iĝis tre aĉa, incitiĝema. Li konstante ripetadis: «Estos malfortuno kun tiu damnita Harvey».

— Mi sentis lian karesan amon, — diris mi, — sed ĉu vi povas al mi klarigi, pro kio li min tiel malamas?

— Mi ĵuras al vi, mi ne scias! — ekkriis Sinkwright. — Eble... estas malfacile diri. Li, vidu, estas superstiĉa.

Kvankam mi nenion sukcesis ekscii, sed mi sentis, ke li ion prisilentas. Poste Sinkwright transiris al la skandalo. Guez ĵuris al la virinoj, ke mi venos al la tablo, ĉar ĉiuj sinjorinoj nepre deziris vidi la «misteran», laŭ iliaj vortoj, pasaĝeron kaj mokadis Guez-on, ke mi malestimas lian kompanion. Tiu virino, kiun batis Guez, vetis, ke mi venos al la voko de Sinkwright. Kiam tio ne okazis, Guez furioziĝis kontraŭ ĉiuj kaj ĉio. La virinoj vojaĝis al Gel-Gju; nun ili forlasis la ŝipon. La «Kuranta» venis hieraŭ vespere. Laŭ vortoj de Sinkwright, li vidis ilin unuafoje kaj ne konas ilin. Post la batalo Guez komence deziris ĵeti min trans la ŝiprandon, kaj deteni lin kostis grandajn penojn. Sed en la demando pri la savboato la ŝipestro estis furioze senceda. Li freneziĝis pro kolero. Por sukceso de tiu ideo li pretis mortigi sin mem.

— Tiam, — diris Sinkwright, — do kiam vi jam eksidis en la boaton, Butler kaptis Guezon je la ŝultroj kaj komencis skui, dirante: «Rekonsciiĝu! Ankoraŭ ne estas malfrue. Revenigu lin!» Guez komencis kvazaŭ trankviliĝi. Li ankoraŭ nenion parolis, sed jam komencis aŭskulti. Eble, li ĝuste tion farus, se li estus pli forte premata. Sed tiam aperis la sinjorino, — vi scias...

Sinkwright haltis, ne sciante, ĉu estas permesite al li tuŝi tiun ĉi demandon. Mi kapjesis. Mi havis elekton demandi: «De kie aperis ŝi?» — kaj per tio, certe, doni pretekston opinii min mensogulo — aŭ subteni la oportunan simplecon de divenoj de Sinkwright. Por firmiĝi sur la dua, mi deklaris:

— Jes. Kaj vi ne povis kompreni?!

— Klare, — diris Sinkwright, — ŝi estis kun vi, sed kiel? Tio nin ĉiujn ŝokis. Nur dum minuto ŝi estis sur la ferdeko. Kiam ni ĉiuj stuporiĝis pro timo, — kion ni povus pensi pri ĉio ĉi? Guez ree freneziĝis. Li deziris haltigi ŝin, sed iel okazis tiel, ke ŝi preteris lin kaj ekstaris ĉe la pasponteto. Ni ŝtoniĝis. Guez ordonis mallevi la pasponteton. Vi deveturis kun ŝi. Tiam ni ĵetis nin en vian kajuton, kaj Guez ĵuris, ke ŝi venis al vi nokte en Liss. Alie ne estis klarigo. Sed post ĉio okazinta li komencis tiel drinki, kiel mi ankoraŭ ne vidis, kaj ripetadis, ke vi ĉion okazigis kun celo, kiun li iam ekscios. En la sekva tago ne estis pli mizera malkuraĝulo sub la mastoj de tiu ĉi mondo, ol Guez. Li nur ripetadis pri prizono, punlaboroj kaj dudek fojojn dum diurno instruadis ĉiujn, kion kaj kiel diri, kiam vi denuncos lin. Al la matrosoj li disdonadis monon, drinkigadis ilin, promesadis duoblan salajron, nur ili atestu, ke vi mem aĉetis de li la boaton.

— Sinkwright, — diris mi post silento, en kiu al mi aperis nemalbona plano, utila por Biĉe, — vi forte kaptis la pordon, kiam mi ĝin malfermis...

— Mi ĵuras!.. — komencis Sinkwright kaj eksilentis ĉe mia unua moviĝo. Mi daŭrigis:

— Tio estis, kaj tial estas senutile pardonpeti. La konsekvencoj ne postulas komentojn. Mi ne mencios vin en juĝo ĉe unu kondiĉo.

— Parolu, pro Dio; mi faros ĉion!

— La kondiĉo estas tute ne malfacila. Vi eĉ vorton ne diros al Guez pri tio, ke vi vidis min ĉi tie.

— Mi pretas silenti cent jarojn: pardonu min!

— Bone. Kie estas Guez — ĉu sur la ŝipo aŭ sur la bordo?

— Li loĝiĝis en malgrandan gastejon sur la kajo. Ĝi nomiĝas «Velo kaj Vaporo». Se vi deziras, mi kondukos vin al li.

— Mi pensas, ke mi trovos mem. Nu, Sinkwright, dume nia konversacio estas finita.

— Eble, vi ankoraŭ ion deziras de mi?

— Malpli drinku, — diris mi, iomete mildigita de lia timo kaj sklaveco. — Kaj krome forlasu Guez-on.

— Mi ĵuras... — komencis li, sed mi jam ekstaris. Mi ne scias, ĉu li plu sidis sur la ŝtupoj aŭ foriris en la drinkejon. Mi lasis lin en la interstrateto kaj eliris sur la placon, kie ĉe la tablo apud la monumento mi trovis neniun el la antaŭa kompanio. Mi demandis pri Cook, al kio mi ricevis indikon, ke Cook petis min iri al li en la gastejon.

La trafiko estis malpligrandiĝanta. La homamaso estis disiranta; la pordoj estis ŝlosataj. El krepusko de alto rigardis al la ekdormanta urbo «Kuranta sur ondoj», kaj mi adiaŭis ŝin, kiel vivan.

Mi trovis la gastejon, kien invitis min Cook, kaj kiam oni kondukis min al li, mi trovis lin en lito. Ĉe la bruo Cook malfermis la okulojn, sed ili ree fermiĝis. Li ree malfermis ilin. Sed tutegale dormis. Laŭ la ekstrema peno de tiuj dormantaj, senkomprene malfermitaj okuloj mi vidis, ke li strebas diri ion afablan. La laco, evidente, estis granda. Senfortiĝinte, Cook suspiris, balbutis, rekoninte min: «Instalu vin», — kaj kun krako falis en la liton sur la alian flankon.

Mi ekkuŝis sur starigitan duan liton kaj tuj fermis la okulojn. Obskuro ekfalis malsupren; la ĉambro renversiĝis, kaj mi preskaŭ tuj ekdormis.

#### Ĉapitro XXV

Ekkuŝante, mi sciis, ke mi ekdormos firme, sed ellitiĝi mi deziris frue, kaj tiu deziro — ellitiĝi frue — senkonscie vekis min. Kiam mi malfermis la okulojn, la memoro estis malplena, kiel post sveno. Mi ne povis kapti eĉ unu penson, ĝis ekvidis la elŝovitan malsupran lipon de dormanta Cook. Tiam la malklaraĵo klariĝis, kaj, momente restariginte la okazintaĵojn, mi prenis de sur la seĝo la horloĝon. Por mia feliĉo, estis nur la naŭa kaj duono de mateno.

Mi mallaŭte vestis min kaj, penante ne veki mian gastiganton, malleviĝis en la komunan halon, kie mi postulis fortan teon kaj skribilaron. Ĉi tie mi skribis du leteretojn: unu — al Biĉe Seniel, sciigante ŝin, ke Guez troviĝas en Gel-Gju, kun indiko de la adreso; la duan — al Proctor kun peto enmanigi miajn aĵojn al komisiito. Ne sciante, ĉu estus dece rememorigi Dezi-n pri ŝia renkontiĝo kun mi, mi limigis min por ŝi en tiu ĉi letero per simpla saluto. Sendinte la leteretojn per du komisiitoj, mi eliris el la gastejo en frizejon, kie mi estis dum ĉirkaŭ duonhoro.

La tempo iris ege rapide. Kiam mi direktis min serĉi Guez-on, estis jam la dek unua kaj kvarono. Estis arda tago. Ne konante stratojn, mi perdis ankoraŭ dudek minutojn, ĉar erare eliris sur la kajon en ties malproksima fino kaj turnis min malantaŭen. Timante, ke Guez foriros por siaj aferoj aŭ kaŝiĝos, se Sinkwright ne plenumis la ĵuron, kaj pleje dezirante antaŭi Biĉe-n, pro la elpensita de mi plano premi Guez-on, farinte lin cedema en la afero de la ŝipo de Seniel-oj, — mi luis fiakron. Baldaŭ mi estis ĉe la gastejo «Velo kaj Vaporo», blanka malpura domo, kun vitra galerio de la dua etaĝo, kun vendejoj kaj taverno malsupre. La enirejo kondukis tra pordego, maldekstren, laŭ malhela kaj kruta ŝtuparo. Mi haltis por minuto por ordigi la pensojn kaj aŭdis hastajn, atingantajn min paŝojn. «Haltu!» — diris la anhelanta homo. Mi retroturniĝis.

Tio estis Butler kun lia peza rideto.

— Ni leviĝu sur la ŝtuparon, — diris li. — Mi same iras al Guez. Mi vidis, kiel vi veturis, kaj faciligite suspiris. Vi povas ne kredi al mi, se vi deziras. Mi ekkuris por atingi vin. Terura, fia afero, kion mi povas diri! Sed ne eblis malhelpi al li. Se mi pri io kulpas, do pri tio, kial ne eblis malhelpi. Ĉu vi komprenas? Nu, tutegale. Sed mi estis sur via flanko; estas tiel. Tamen, de vi dependas — ĉu akcepti min aŭ rigardi kiel malamikon.

Mi ne scias, ĉu mi ĝojis renkonti lin aŭ ne. Indigna dubo luktis en mi kun senkonscia fido al liaj vortoj. Mi diris: «Estas tro frue juĝi lin». La vortoj de Butler sonis ĝuste; en ili estis kaj amara riproĉo al si mem kaj sincera ĝojo vidi min viva. Krome, Butler estis absolute sobra. Dum mi silentis, trans la fasado, en profundo de la granda korto, aŭdiĝis bruo, krioj, insistaj ordonoj. Tie io estis okazanta. Ne doninte al tio specialan atenton, mi komencis leviĝi laŭ la ŝtuparo, dirinte al Butler:

— Mi emas kredi al vi; sed ni nun ne parolu pri tio. Mi bezonas Guez-on. Bonvolu indiki, kie estas lia ĉambro, kaj foriru, ĉar min atendas tre serioza interparolo.

— Bone, — diris li. — Jen iras virino. Ni eksciu, ĉu la ŝipestro vekiĝis. Mi devas diri al li nur du vortojn; poste mi foriros.

Tiutempe ni leviĝis sur la duan etaĝon kaj estis irantaj laŭ malvasta koridoro kun eliro al la vitra galerio maldekstre. Dekstre mi ekvidis vicon da pordoj, — kvar aŭ kvin, — disigitaj per malregulaj interspacoj. Mi haltigis la virinon. La dika kriema persono de ĉirkaŭ kvardekjara aĝo kun la kapo, ĉirkaŭvolvita per kaptuko, kaj kun broso en la manoj, eksciinte, ke ni deziras scii, ĉu Guez estas hejme, furioze almontris la kontraŭan pordon en la malproksima fino.

— Ĉu li estas hejme — mi ne deziras kaj ne deziras scii! — deklaris ŝi, rapide enpuŝante per la fingroj sub la kaptukon elŝoviĝintajn malpurajn harojn kaj ekscitiĝante. — Iru vi mem kaj eksciu, sed mi al tiu kanajlo ne plu faros eĉ paŝon. Kiel li kriis al mi hieraŭ! Porko kaj kanajlo estas via Guez! Mi pensis, li min batos. «Iru for!» Tion li diris al mi! Hejme li estas, — finis ŝi, feroce suspirinte, — jam pafis. Mi al sonorilaj vokoj ne venas; diablo lin prenu; do li nun pafas en la plafonon. Tiel li postulas, ke oni venu. Antaŭnelonge li ankoraŭfoje pafis. Iru, kaj se li demandos, ĉu vi vidis min, vi povas diri, ke mi al li ne servas. Tie estas virino, — aldonis la dikulino. — Malĉastulo!

Ŝi malaperis, svingante la broson. Mi ĵetis rigardon al Butler. Li staris, penseme pririgardante la pordon. Trans ĝi estis silento.

Mi komencis frapi, unue frapinte nelaŭte, poste kun forto. La pordo movetiĝis, sekve, ĝi ne estis ŝlosita, sed al ni neniu respondis.

— Frapu pli laŭte, — diris Butler, — li, probable, ree ekdormis.

Rememorinte la vortojn de la servistino pri la virino, mi levis la ŝultrojn kaj frapis ankoraŭfoje. La pordo malfermiĝis pli larĝe; nun inter ĝi kaj la pordokadro eblis traŝovi la manon. Mi subite eksentis, ke tie estas neniu, kaj sciigis tion al Butler.

— Tie estas neniu, — konfirmis li. — Strange, sed vere. Do kio, ni malfermu.

Tiam mi, decidiĝinte, puŝis la pordon, kiu, deirinte, batiĝis kontraŭ grandan ŝrankon, kaj eniris, ekstreme ŝokita de tio, ke Guez kuŝas sur la planko.

#### Ĉapitro XXVI

— Jes, — diris Butler post silento, konstatinta la morton, — eblis frapi laŭte aŭ mallaŭte — tutegale. Kuglo en la frunton, ĝuste tiel, kiel vi deziris.

Mi aliris la kadavron, ĉirkaŭirinte ĝin malproksime, por ne paŝi en sangon, alfluantan al la sojlo el la trapafita kapo de Guez.

Li kuŝis sur la dorso, ĉe la tablo, meze de la ĉambro, oblikve al la enirejo. Sur li estis blanka vestokompleto. La fleksita dekstra kruro defalis per la genuo al la pordo; la disstarigitaj kaj same fleksitaj brakoj havis aspekton de peno leviĝi. Unu okulo estis duone malfermita, la alia, ŝajnis, atente rigardas el sub la senmovaj okulharoj. La sango, disfluanta sur la vizaĝo kaj la planko, estis senmova, spegulante, kiel flako, apudan seĝon; la vundo super la nazradiko iomete ŝvelis. Guez mortis ne pli malfrue, ol antaŭ duonhoro, eble antaŭ horo. La granda ĉambro havis neordigitan aspekton. Sur la planko brilis revolveraj kuglingoj. Sofo kun ĵurnaloj, kuŝaĉantaj sur ĝi, malplenaj boteloj en la anguloj, glasoj kaj nefintrinkita botelo sur la tablo, inter cigaroj, kravatoj kaj gantoj; ĉe la pordo — la malhela antikva ŝranko, al kies flanko alpremiĝis fera lito kun haste surĵetita kovrilo, — jen ĉio, kion mi sukcesis distingi, ĉirkaŭrigardinte kelkfoje. Post la kapo de Guez kuŝis revolvero. En la malantaŭa muro, trans la tablo, estis malfermita fenestro.

La pordo, frapiĝinte je la ŝranko, desaltis, komencinte malrapide fermiĝi mem. Butler, rimarkinte tion, malfermis ĝin plene kaj fiksis.

— Ni ne devas fermiĝi, — racie rimarkis li. — Do kio, ni devas iri voki, deklari, ke ŝipestro Guez estas murdita, — murdita aŭ mortpafis sin. Li estas mortinta.

Nek li, nek mi sukcesis eliri. El du finoj de la koridoro aŭdiĝis bruo; dekstre iu kuris, maldekstre haste iris kelkaj homoj. La kurinto dekstre, korpulenta viro kun duobla mentono kaj malserena vizaĝo, ĵetis rigardon en la pordon; lia vizaĝo sovaĝe saltis, kaj li trakuris pretere, svingante la manon al si; preskaŭ tuj li revenis kaj eniris antaŭ la aliaj. La prudento postulis ne montri agitiĝon, tial mi restis, kiel staris, ĉe la tablo. Butler, paŝinte iom, eksidis; li estis severe pala kaj nervoze frotanta la manojn. Poste li ekstaris ree.

Antaŭ ĉiuj, kiel mi menciis, enkuris la korpulenta homo. Li embarasiĝis. Poste, en tuj enverŝiĝinta homamaso, — ĉirkaŭ dek kvin homoj, — aperis juna virino aŭ fraŭlino en hela striita kostumo kaj ĉapelo kun floroj. Ŝi estis dense ĉirkaŭita kaj atente, singarde trankvila. Mi devigis min rekoni ŝin. Tio estis Biĉe Seniel, dirinta, tuj kiam ŝi eniris kaj rimarkis, ke mi estas ĉi tie: «Tiujn homojn mi ne konas».

Mi komprenis. Verŝajne, tion komprenis ankaŭ Butler, vidinta ĉe Guez la tute similan portreton, ĉar li time ĵetis al mi rigardon. Do, ŝokiĝinte, ni plu ŝin ne konis. Ŝi tion deziris, sekve, ŝi havis kaŭzojn por tio. Dume, inter bruo kaj ekkrioj, per kiuj eĉ pli teruradis sin ĉiuj tiuj enrompiĝintaj kaj ektremintaj homoj, mi demandis Biĉe-n per rigardo. «Ne», — diris ŝiaj klaraj, severe trankvilaj okuloj, kaj mi komprenis, ke mia demando estas simple absurda.

Dum la enŝtopiĝinta amaso da virinoj kaj viroj, kies parto staris ĉe la pordo, ĥore ekkriadis ĉirkaŭ la kadavro, — Biĉe, deĵetinte de sur la sofo la ĵurnalojn, eksidis kaj neforte, ĝene suspiris. Ŝi tenis sin rekte kaj fermite. Ŝi frapadis per la fingroj la brakon de la sofo, poste, kun esprimo de homo, singarde transiranta kotan straton, ŝi ĵetis rigardon al Guez kaj, sulkiĝinte, formovis la rigardon.

— Ni haltigis ŝin, kiam ŝi estis malsupren iranta laŭ la ŝtuparo, — deklaris alta homo en veŝto, sen ĉapelo, kun maldika, avida vizaĝo. Li puŝis sian edzinon, ruĝan pro timo. — Jen la samon diros la edzino. He, mastro! Garden! Ni ambaŭ haltigis ŝin sur la ŝtuparo!

— Kaj vi kiu estas? — demandis Garden, pririgardante min. Tio estis la korpulenta homo, enkurinta antaŭ ĉiuj.

La virino, renkontinta nin en la koridoro, plu estis kun la broso. Ŝi elpaŝis kaj almontris Butler-on, poste min.

— Butler kaj tiu ĝentlemano venis ĵus, ili demandis — ĉu hejme estas Guez. Nu, jen — nur por eniri ĉi tien.

— Mi estas asistanto de la murdito, — diris Butler. — Ni venis kune; frapis, eniris kaj ekvidis.

Nun ĉies atento estis celita al Biĉe. La enirintoj deklaris al Garden, ke knabo, kurinta en la korto, rimarkis junan sinjorinon, kiu elsaltis el la fenestro sur la ŝtuparon. Tiu ŝtuparo, kiun mi ekvidis, elrigardinte en la fenestron, kondukis sub la tegmenton de la domo, irante oblikve al la supro de la muro, kaj en negranda distanco sub la fenestro havis placeton. Biĉe faris moviĝon por ekiri malsupren, poste leviĝis supren kaj haltis post elstaraĵo de la fasado. La knabo diris pri tio al virino, elirinta en la korton, ŝi vokis la edzon, laborintan en ŝedo, kaj kiam ili ambaŭ direktis sin al la ŝtuparo, aŭdiĝis pafo. Ĝi sonis en la domo, sed kie, — la atestantoj ne povis scii. Biĉe jam estis iranta malsupre, preter la muro, direktante sin al la pordego. Ŝin oni haltigis. Ankoraŭ kelkaj homoj elkuris al la bruo. Biĉe penis foriri. Kaptita, ŝi nenion deziris paroli. Kiam iu viro intencis kapti ŝian manon, ŝi ĉesis rezisti kaj deklaris, ke ŝi eliris de ŝipestro Guez tial, ke ŝi estis ŝlosita en la ĉambro. Poste ĉiuj leviĝis en la koridoron kaj nun ne dubis, ke kaptis la murdinton.

Dum estis okazantaj ĉiuj ĉi klarigoj, mi estis tiel konfuzita, konsternita kaj kontraŭdira en la pensoj, ke, kvankam mi evitadis rigardi longe al Biĉe, tamen ankoraŭ foje demandis ŝin per rigardo, nerimarkeble por la aliuloj, kaj tuj ŝia rigardo al mi certe diris: «ne». Tamen, sufiĉis vidi ŝian senartifikan fremdecon al la okazantaĵo. Mi miris pri tiu alta memregado en tia loko kaj en la premaj cirkonstancoj. Ĉion, kio estis parolata ĉirkaŭe, ŝi aŭskultadis kun atento, verŝajne, pleje penante kompreni, kiel okazis la neatendita tragedio. Mi rimarkis kelkajn rigardojn, kiuj kvazaŭ hontis halti sur ŝia vizaĝo, tiel ĝi estis malsimila al tio, ke ŝi estas ĉi tie.

En ĉies tumulto trans la muro aŭdiĝis paŝoj; la homoj, starintaj en la pordo, depaŝis, tralasinte reprezentantojn de la potenco. Eniris komisaro, alta homo en okulvitroj, kun longa aferema vizaĝo; post li eniris kuracisto kaj du policanoj.

— Kiu trovis la kadavron? — demandis la komisaro, ĉirkaŭrigardante la homamason.

Mi, kaj poste Butler sciigis lin pri nia morna vizito.

— Vi restos. Kiu estas la mastro?

— Mi. — Garden alportis al la tablo seĝon, kaj la komisaro eksidis; disstariginte la genuojn kaj mallevinte inter ilin la kunpremintajn manojn, li dum ioma tempo rigardis al Guez, dum la kuracisto, levinte la pezan manon kaj preminte per la fingroj la haŭton de la frunto de la murdito, konstatis la morton, okazintan, laŭ lia opinio, ne pli malfrue ol antaŭ duonhoro.

La maldika homo en la veŝto ree elpaŝis antaŭen kaj, almontrante al Biĉe Seniel, klarigis, kiel kaj kial ŝi estis haltigita en la korto.

Ĉe la apero de la polico Biĉe ne ŝanĝis la pozon, nur per rigardo rememorigis al mi, ke mi ne konas ŝin. Nun ŝi ekstaris, atendante demandojn; la komisaro same ekstaris, kaj laŭ esprimo de lia vizaĝo estis videble, ke li agnoskas rarecon de tia okazo en sia praktiko.

— Mi petas vin eksidi, — diris la komisaro. — Mi devas fari malnetan protokolon. Diru vian nomon.

— Ĝi restos nekonata, — respondis Biĉe, eksidante sur la saman lokon. Ŝi levis la kapon kaj, komencinte ruĝiĝi, mordis la lipon, por ĉesigi tion.

La komisaro diris:

— Mastro, forigu ĉiujn, restos — vi, la sinjorino kaj tiuj ĉi du ĝentlemanoj. Nekonatulino, klarigu vian konduton kaj vian ĉeeston en tiu ĉi domo.

— Mi nenion klarigos al vi, — diris Biĉe tiel decide, kvankam per milda tono, ke la komisaro kun speciala atento ekrigardis al ŝi.

Tiutempe ĉiuj, krom Biĉe, Garden, mi kaj Butler, forlasis la ĉambron. La pordo fermiĝis. Trans ĝi estis aŭdeblaj flustrado kaj singardaj paŝoj de sciaviduloj.

— Ĉu vi rifuzas respondi la demandon? — demandis la komisaro kun tioma dozo da oficiala kompato al juneco kaj belo de la ĉefa persono de la sceno, kioman donis al li la karaktero de lia servo.

— Jes. — Biĉe kapjesis. — Mi rifuzas respondi. Sed mi deziras fari deklaron. Mi opinias tion nepra. Post tio vi aŭ ĉesigos la pridemandadon, aŭ ĝi daŭros ĉe enketisto.

— Mi aŭskultas vin.

— Certe, mi ne estas komplica en tiu malfeliĉo aŭ krimo. Kaj ĉi tie, kaj en la urbo estas neniu homo, kiu konus min.

— Ĉu tio estas ĉio? — diris la komisaro, skribante ŝiajn vortojn. — Aŭ, eble, pensinte, vi deziros ion aldoni? Kiel vi vidas, okazis murdo aŭ sinmortigo; ni, dume, ne scias. Vin oni vidis salti el la fenestro de la ĉambro sur la placeton de la ekstera ŝtuparo. Metu vin sur mian lokon en la senco de rilato al viaj agoj.

— Ili estas suspektindaj, — diris la junulino kun aspekto de homo, skrupule pripensanta ĉiun vorton. — Kun tio nenion eblas fari. Sed mi havas miajn rezonojn, mi havas kaŭzojn, sufiĉajn por kaŝi la nomon kaj silenti pri tio, kio okazis al mi. Se ne estos trovita la murdinto, mi, certe, estos devigita doni mian — ho! — tre malkomplikan depozicion, sed deklari — kiu mi estas, nun, kun ĉio, kio devigis min veni ĉi tien, — mi ne povas. Mi havas patron, okdekjaran maljunulon. Li jam havis apopleksion. Se li legos en ĵurnaloj mian familinomon, tio povas lin mortigi.

— Ĉu vi timas publikigon?

— Sole. Krom tio, la depozicio estas esence ligita kun mia nomo, kaj, deklarinte, en kio estis la afero, mi, tiamaniere, egale kvazaŭ nomos min.

— Tiel, — diris la komisaro, cedante al ŝia racia tono, iĝinta centro de humoro de la tuta sceno. — Sed ĉu ne ŝajnas al vi, ke, rifuzante doni klarigon, vi neniigas gravan parton de la anticipa enketado, kiu, certe, konformas al via intereso?

— Mi ne scias. Eble, eĉ ne. Ĝuste en tio estas la malfeliĉo. Mi devas atendi. Por mi sufiĉas la konscio de nekompliceco, se mi jam ne povas alie helpi min.

— Tamen, — kontraŭdiris la komisaro, — vi ja ne atendas, ke la kulpulo venos kaj mem nomos sin, ĉu?

— Ĝuste tio estas la sola, kion mi esperas dume. Ke li aŭ malkaŝos sin aŭ oni malkaŝos lin.

— Ĉu vi ne havas armilon?

— Mi ne portas armilojn.

— Ni komencu laŭ ordo, — diris la komisaro, skribante, kion li aŭdis.

#### Ĉapitro XXVII

Dum okazis la konversacio, mi, aŭskultante ĝin, estis pripensanta, kiel forigi tiun, — malgraŭ la aspekto kaj la maniero de Biĉe, negantaj la krimon, — intensan kaj fortan suspekton, plenan de kontraŭdiroj. Mi sidis inter la fenestro kaj la tablo, penseme turnante en la manoj kanelitan bolton kun senkanela kapeto. Mi meĥanike prenis ĝin de sur malgranda tableto ĉe la muro kaj, premante la kapeton, rimarkis, ke ĝi deŝraŭbiĝas. Butler sidis apude. Distrita intereso al tia stranga konstruo de bolta ekstremaĵo instigis min demeti la kapeton. Tiam mi ekvidis, ke tiu bolto estas elborita kaj plenŝtopita ĝis la randoj per densa malhela maso, simila al sekiĝinta farbo. Mi ne sukcesis fingrumi la strangan internaĵon, kiam, rapide alŝoviĝinte al mi, Butler movis la maldekstran manon malantaŭ mia dorso al tiu aĵo, kiun mi plu estis pririgardanta, kaj, kompreniginte min per rigardo, ke la bolto estas kaŝenda, prenis ĝin de mi, lerte ŝovinte en la poŝon. Farante tion, li balancis la kapon. Neniu rimarkis liajn movojn. Sed mi sukcesis senti facilan odoron de opio, kiu tuj disiĝis. Tio sufiĉis, por ke mi spertu trompan puŝon de pensoj, kvazaŭ subite ĵetintaj lumon al la eventoj de la mateno, kaj la duan, pli sencohavan, tio estas la konscion, ke la deziro de Butler kaŝi sekretan veturigon de la veneno nenion klarigas en la senco de la murdo kaj per nenio savas Biĉe-n. Eĉ pli, laŭ la silento de Butler rilate de ŝia nomo, — kaj kiel mi jam diris, la portreto en la kajuto de Guez ne lasis por li dubojn, — mi pensis, ke kvankam mi komprenas nenion, sed estos pli bone, se la bolto malaperos.

Lasinte Biĉe-n, la komisaro ekokupiĝis pri la revolvero, kiu kuŝis sur la planko, kiam ni eniris. En ĝi estis sep nestoj, iliaj kugloj evidentiĝis sur siaj lokoj.

— Ĉu vi povas diri, kies revolvero estas tio? — demandis Butler-on la komisaro.

— Tio estas lia revolvero, de la ŝipestro, — respondis la maristo. — Guez neniam forlasadis la revolveron.

— Ĉu ĝuste tio estas lia revolvero?

— Tio estas lia revolvero, — diris Butler. — Mi ĝin konas, kiel kuiristo kafkruĉon.

La kuracisto estis pririgardanta la vundon. La kuglo iris tra la kapo kaj restis en la muro. Ne estis pene eltiri ĝin el la stukaĵo, kion la komisaro faris per najlo. La kuglo estis deformita, de malpli granda kalibro kaj de pli granda longo, ol kuglo en la revolvero de Guez; krom tio, ĝi estis nikelita.

— Rivers-buldogo, — diris la komisaro, subĵetante ĝin sur la manplato. Li mallevis la kuglon en poŝon de la teko. — La murdito ne uzis sian Colt-on[12].

Priserĉo de la aĵoj donis neniajn indikojn. El la poŝoj de Guez la policanoj elprenis naztukon, cigaredujon, horloĝon, kelkajn leterojn kaj dikan staplon da papermono, envolvitan en ĵurnalon. Kalkulinte la monon, la komisaro deklaris grandan sumon: kvin mil pundojn.

— Li ne estis priŝtelita, — diris mi, emociita de tiu cirkonstanco, ĉar la kreskanta komplikeco de la evento iĝadis pli kaj pli minaca por Biĉe.

La komisaro ĵetis al mi rigardon, kiel en fenestron. Li nenion diris, sed estis forte konsternita. Post tio komenciĝis pridemandado de la mastro, Garden.

Rakontinte, ke Guez gastas ĉe li kvaran fojon, pagadis bone, malavare donadis trinkmonon al servistaro, fojfoje ne tranoktadis hejme kaj estis, ĝenerale, maltrankviliga gasto, Garden ricevis proponon transiri al la esenco de la afero.

— Je la naŭa horo mia servistino Peggy venis en la bufedon kaj diris, ke ŝi ne iros al sonorilvokoj de Guez, ĉar li hieraŭ traktis ŝin malĝentile. Baldaŭ malleviĝis la ŝipestro, insultis min, Peggy-n kaj drinkis viskion. Ne dezirante malpaci kun li, mi promesis, ke Peggy servos al li. Li trankviliĝis kaj ekiris supren. Mi estis okupita pri pagado al liveranto kaj, ĉirkaŭ la deka, aŭdis pafojn, mi ne memoras — kiom. Guez minacis, forirante, ke li ne plu intencas sonorigi, — li pafos. Mi ne scias, kio estis inter li kaj Peggy, — ĉu ŝi iris al li aŭ ne. Baldaŭ ree venis Peggy kaj komencis ploregi. Mi demandis, kio okazis. Evidentiĝis, ke al Guez venis sinjorino, ke ŝi timas ne iri kaj timas iri, se Guez sonorigos. Mi eksciis tamen, ke ŝi ne intencas iri, kaj, nu vi scias, iom minacis al ŝi. Tiam min ankoraŭ kolerigis meĥanikistoj el «Spring»: ili komencis demandi, kiom da kadavroj kolektiĝas vespere en mia gastejo. Mi ekiris mem kaj ekvidis la ŝipestron stari en la galerio kun tiu ĉi fraŭlino. Mi atendis kriojn, sed li turniĝis kaj longe rigardis al mi kun rideto. Mi komprenis, ke li min simple ne vidas.

Mi ekparolis pri la pafado kaj riproĉis lin. Li diris: «Pro kia diablo vi estas ĉi tie?» Mi demandis, kion li deziras. Guez diris: «Dume nenion». Kaj ili ambaŭ eniris ĉi tien. La liveranto atendis; mi revenis al li. Poste pasis, probable, ĉirkaŭ duonhoro, kiam ree aŭdiĝis pafo. Min tio komencis maltrankviligi, ĉar Guez estis nun ne sola. Mi ekkuris supren kaj, imagu, ekvidis, ke loĝantoj de la najbara domo (ni havas komunan korton) hastas renkonten al mi, kaj inter ili estas tiu ĉi nekonata fraŭlino. La pordo de Guez estis plene malfermita. Tie staris du homoj: Butler, — mi konas Butler-on, — kaj kun li tiu ĉi sinjoro. Mi rigardis, ekvidis, ke Guez kuŝas sur la planko, poste eniris kune kun la aliaj.

— Voku la virinon, Peggy-n, — diris la komisaro. Ne necesis malproksime iri por ŝi, ĉar ŝi estis cirkulanta apud la ĉambro; kiam Garden malfermis la pordon, Peggy hastis viŝi per la antaŭtuko la nazon kaj decideme aliris la tablon.

— Rakontu, kion vi scias, — proponis la komisaro post ordinaraj demandoj pri nomo kaj aĝo.

— Li mortis, kaj mi ne deziras diri malbonaĵojn, — solene prononcis Peggy, metante la manon sub la mamon. — Sed hieraŭ mi estis tiel ofendita, kiel neniam. De tio ĉio komenciĝis.

— Kio komenciĝis?

— Mi malĝuste rakontas. Li venis hieraŭ malfrue; jes, — Guez. La ĉambron li, forirante, ŝlosis, kaj la ŝlosilon prenis kun si, tial mi ne povis purigi. Mi ankoraŭ ne dormis; mi aŭdis, kiel li frapas supre: do, iras hejmen. Mi leviĝis prepari por li la liton kaj komencis fari tie, ĉi tie — nu, kion necesas. Li staris ĉiam kun la dorso al mi, ebria, kaj la manon tenis en la poŝo, ĉe la sino. Li dum la tuta tempo rigardadis, kiam mi foriros, kaj subite ekkriegis: «Iru for el ĉi tie!» Mi kontraŭdiris, certe (Peggy kun digno kuntiris la lipojn, tiel ke mi imagis ŝian vizaĝon dum la krio), mi kontraŭdiris pri miaj devoj. «Kaj ĉu tion ci vidas?» — kriis li. Do ĉu mi vidas seĝon. Ĉar li komencis svingi la seĝon super mia kapo. Kion mi povis fari? Li estas viro kaj certe pli forta, ol mi. Mi kraĉis kaj foriris. Jen matene li sonorigas...

— Kiam tio estis?

— Ĉirkaŭ la oka. Mi ankaŭ minutojn notus, se iu scius, ke tiel okazos. Mi jam decidis, ke mi ne iros. Prefere oni min elpelu. Mi scias mian laboron. Min oni ne kulpigu kaj ne kulpigu.

— Vi estas senkulpa, Peggy, — diris la komisaro. — Kio do estis post la sonoro?

— Ankoraŭ sonoro. Sed ĉar ĉiuj supraj loĝantoj foriris frue, do mi sciis, kiu min postulas.

Biĉe, atente aŭskultanta la rakonton de la arda kvinpuda virina koro, ridetis. Mi ĝojis vidi tiun pruvon de ŝia nerva forto.

Peggy daŭrigis:

— ... komencis sonorigi en diversaj manieroj kaj ĉiam laŭ maniero de aliulo; li mem ja sonorigas mallonge: unu, du. Li trilis, poste komencis tintadi bonanime kaj — ree per la sia, mallonga. Mi foriris en la bufedon, kien li baldaŭ venis kaj drinkis, sed min ne rimarkis. Li forte sakris. Kiam li foriris, la mastro komencis riproĉi min: «Iru al li, Peggy; li minacas truigi la plafonon», — tio estas, pafos. Mi, vidu, per tio ne timigeblas. Ĉe ni okazas eĉ pli malbonaj aferoj. Sinjoro komisaro memoras, kiel en la pasinta jaro meksikanoj blokis pordon per barikado kaj batalis: kontraŭ ses — tri...

— Vi estas kuraĝa virino, Peggy, — interrompis la komisaro, — sed tio estas pasinta afero. Parolu pri la nuna.

— Jes, mi ne estas timemulo, tion ĉiuj diros. Se mian vivon rakonti, — estos romano. Do jen, komenciĝis frapado tie, ĉe Guez. Sekve, li enbatas en la plafonon kuglojn. Kaj jen, rigardu...

Vere, la transversa dika trabo de la plafono havis tian aspekton, kvazaŭ en ĝin oni salvopafis. La komisaro nombris la truojn kaj komparis kun la nombro de la kuglingoj, trovitaj sur la planko; tiuj nombroj egalis. Peggy daŭrigis:

— Mi iris al li; iris ne pro timo, iris mi sole pro kompato. Ja la homo, mi diru, ne regas sin mem. Tiutempe mi estis en la korto, kaj tial mi leviĝis laŭ la ŝtuparo ekde la pordego. Kiam mi leviĝis, mi aŭdas — oni min vokas. Jen tiu ĉi fraŭlino; pardonu, mi ne scias vian nomon. Kaj ŝi tuj al mi ekplaĉis. Post ĉiuj malagrablaĵoj mi vidas homan vizaĝon. «Ĉu ĉe vi gastas ŝipestro Vilhelmo Guez? — tiel ŝi min demandis. — En kiu numero li loĝas?» Do, ree li, neniel li eliras el mia kapo kaj, des pli, de tia vizaĝo. Eĉ estis strange aŭdi por mi. Kio do! Ĉiu iras, kien deziras. Sur sama ŝnuro pendas malsamaj tolaĵoj. Mi ŝin kondukis, frapis al la pordo kaj deiris. Guez eliris. Subite li iĝis pala, eĉ ektremis tuta; poste ruĝiĝis kaj diris: «Tio estas vi! Tio estas vi! Ĉi tie!» Mi staris. Li turnis sin al mi, kaj mi ekiris for. La piedoj ekiris mem, kaj ĉiam pli rapide. Mi pensis: nur mi ne aŭdu en ĉeesto de fremduloj, kiel li ekkriegos siajn malbenojn! Tamen sur la ŝtuparo mi haltis, — eble, li vokos por doni aŭ alporti ion, sed tio ne okazis. Mi aŭdis, ke ili, Guez kaj la fraŭlino, ekiris en la galerion, kie komencis paroli, sed kion — mi ne scias. Mi nur aŭdis: «Gu-gu, gu-gu, gu-gu». Nu, matene oni ne sidas sen laboro. Ĉiu iras, kien deziras. Mi iom restis malsupre, kaj proksimume post duonhoro oni alportis leterojn al la maklero el la unua numero, kaj mi ree ekiris supren por ĵeti ilin sub la pordon; staris iom, aŭskultis: ĉio silentas. Guez ne sonorigas. Subite — bum! Tio estis pafo ĉe li. Jen kia estis la pafo! Sed mi tiam nur ridis. Li sonorigu kiel homo. Ja li vidis, ke mi frapis; do mi venos tutegale. Des pli, en ĉeesto de fremduloj. Venis la malsupra servistino kaj diris, ke necesas balai la bufedon: ŝi ne havas tempon. Nu, Lizzy ĉiam estas malsupre, apud la mastro: tien, reen, kaj sekve, mi devas iri. Ĝuste tiam, kiam mi leviĝis por preni la broson, eniris supren Butler kun la ĝentlemano kaj ree pri Guez: «Ĉu li estas hejme?» En kolero mi parolis troe kaj petas min pardoni, se mi diris ion nekonvenan, sed mi almontris la pordon, kaj mem haste foriris, ĉar, mi pensas, se vi min sonorilvokos, do sciu, ke mi ne cirkulis ĉe la pordo, kiel hundo, sed okupiĝis pri propraj aferoj. Tamen labori en la bufedo mi ne sukcesis, ĉar renkonten kuris homamaso. Ili kondukis tiun ĉi fraŭlinon. Unue mi pensis, ke ŝi mem ilin ĉiujn kondukas. Garden same alkuris, tute perpleksa. Jam kiam ni eniris, — tiam mi ekvidis... Guez estas preta.

Enskribinte ŝiajn ceterajn, nenion aldonintajn al la jam diritaj, diversajn etajn depoziciojn, la komisaro forpermesis Peggy-n, kiu eliris, retropaŝante kaj riverencante. Venis mia vico, kaj mi firme decidis, kiom estos eble, tiri la suspekton al mi mem, kiom ajn tio estu malfacila en la cirkonstancoj, en kiuj oni retenis Biĉe-n Seniel. Mi konfesu, — mi per nenio, certe, riskis, ĉar mi venis kun Butler, antaŭ la okuloj de la servistino, kiam Guez jam estis murdita. Sed mi esperis turni la suspekton de la komisaro en nova direkto, laŭ la rondo de la aventuro, travivita de mi, kaj mi rakontis malkaŝe, kiel agis kun mi Guez en la maro. Pri mia kaŝita afero, pri tio, kio havis signifon nur por mi, la komisaro eksciis samtiom, kiom Brown kaj Guez, do nenion. Ligita nun per la promeso, kiun mi donis al Sinkwright, mi silentis pri lia aktiva partopreno. Butler konfirmis mian depozicion. Mi silentis ankaŭ pri kelkaj aferoj, ekzemple, pri la foto de Biĉe en la kajuto de Guez kaj pri implikita stato de la ŝipo en la manoj de la ŝipestro, kun la celo koncentri ĉiujn eventojn sur min. Mi parolis, skrupule pripensante la vortojn, do rimarkebla streĉiĝo de Biĉe dum mia rakonto, kaŭzita de tute kompreneblaj timoj, restis vana. Kiam mi finis, rekte deklarinte, ke mi estis iranta al Guez kun la celo postuli kontentigon, ŝi, evidente, komprenis, kiel mi timas pri ŝi, kaj en la ombro de ŝiaj okulharoj brileris esprimo de dankemo.

Kvankam flegma estis la komisaro, delonge kutimiĝinta al pridemandoj kaj kadavroj, mia sciigo pri mi, rilate al Guez, forte konsternis lin. Li plurfoje redemandis min pri gravaj cirkonstancoj, kontrolante tion kaj tion per akompanaj depozicioj de Butler. Butler, aŭdante, ke mi rakontas, silentante pri la apero de la nekonata virino, mem ĉirkaŭiris tiun demandon, evidente komprenante, ke mi havas gravajn kaŭzojn por silenti. Li iĝis tre nervoza, kaj la komisaro devis fojfoje direkti liajn respondojn aŭ eltiri ilin per pinĉilo de duoble ripetitaj demandoj. Kvankam mi ne estis komprenanta lian maltrankvilon, ĉar mi montris la rolon de Butler per favora al li mencio pri, esence, pasiva, eĉ parte retena rolo de la supera asistanto, — li, probable, maltrankviliĝis kiel kulpulo pri nedenunco. Tiel aŭ alie, Butler komencis paroli malmulte kaj malvolonte. Li paliĝis, ŝrumpis. Nur unufoje en lia vizaĝo aperis nekomprenebla vigla atento, — kia okazas ĉe subita rememoro. Sed ĝi malaperis, per nenio espriminte sin.

Laŭ la ege serioziĝinta vizaĝo de la komisaro kaj laŭ kvanto de skribitaj de li paĝoj mi komencis kompreni, ke ni ĉiuj triope ne evitos areston. Mi mem agus same sur la loko de la polico. Tiu antaŭtimo tuj konfirmiĝis.

— Mi deklaras, — diris la komisaro, ekstarinte, — ĝis klarigo de la afero arestitaj: la nekonatan junan virinon, kiu rifuzis nomi sin, Tomason Harvey-on kaj Elion Butler-on.

En tiu momento aŭdiĝis stranga voĉo. Mi ne tuj ĝin rekonis: per tia fremda, ŝanĝiĝinta voĉo ekparolis Butler. Li ekstaris, peze, brue suspiris kaj kun mallerta rideto, tuj paliĝinte, diris:

— Solan Butler-on. Elion Butler-on.

— Kion tio signifas? — demandis la komisaro.

— Mi murdis Guez-on.

#### Ĉapitro XXVIII

Tiutempe miaj sentumoj estis jam ŝokitaj kaj kaptitaj tiom forte, ke eĉ la deklaro de la aresto montriĝis evoluo de la sama malagrablaĵo; sed la neatendita konfeso de Butler frapis la rigidiĝintajn nervojn, kiel nova krimo, farita antaŭ ĉies okuloj. Biĉe Seniel estis pririgardanta la murdinton per la larĝigitaj okuloj kaj, levinte la brovojn, observis kun atento de profunda faciliĝo ĉiun lian moviĝon. La komisaro transiris el unu stato en la alian, — el la stato de implikiteco al la stato havi ĉi tie, kontraŭ si, la veran krimulon, kiun li opiniis stulteta atestanto, — kun aplombo de oficisto, atribuanta ĉiun, eĉ nevolan sukceson al influo de siaj personaj kvalitoj.

— Tio estis atendebla, — diris li tiom signife, ke, verŝajne, mem ekkredis siajn vortojn. — Elio Butler, konfesinta en ĉeesto de atestantoj, — eksidu kaj ekspliku, kiel estis farita la krimo.

— Mi decidis, — komencis Butler, kiam li mem iom kutimiĝis al la transporto de la pezo de la sceno, tute falinta sur lin kaj senrevene desegninta prizonon, — mi decidis rakonti ĉion, ĉar alie ne estos komprenebla la okazo kun la murdo de Guez. Tio estis hazardo, mi ne deziris lin murdi. Mi silentis tial, ke mi esperis por la fraŭlino pri bona rezulto de ŝia reteno. Evidentiĝis alie. Mi ekvidis, kiel plektiĝis suspekto ĉirkaŭ la senkulpa homo. Klarigojn ŝi ne donis, sekve, ŝi estas arestenda. Tiel, tio estas prava. Sed mi ne povis resti fiulo. Necesis diri. Mi aŭdis, ke ŝi esprimis esperon pri konscienco de la krimulo mem. Tiujn vortojn mi estis pripensanta, dum vi pridemandadis la aliajn, kaj trovis nenian alian eliron, krom tiun ĉi, — ekstari kaj diri: Guez-on mortpafis mi.

— Mi dankas vin, — diris Biĉe kun kompato, — vi estas honesta homo, kaj mi, se necesos, helpos al vi.

— Verŝajne, necesos, — respondis Butler, premite ridetante. — Nu, necesas diri ĉion. Do, ni venis al Gel-Gju kun kontrabando el Dagono. Kvarcent kestoj da kanelitaj boltoj. Ĉu vi deziras rigardi?

Li elprenis la objekton, kiun li kaŝe deprenis de mi, kaj transdonis ĝin al la komisaro, deŝraŭbinte la kapeton.

— Laŭmendaj formoj, — diris la komisaro, pririgardinte la internaĵon de la bolto. — Kiu do inventis tian artifikon?

— Mi devas deklari, — klarigis Butler, — ke la tutan aferon mastrumis Guez. Tio estas liaj rilatoj, kaj mi partoprenis en la operacio nur per mono. Miaj ŝparitaj dum dek jaroj tricent kvindek pundoj iĝis mia kvoto. Mi devis fidi promeson de Guez. Li promesis aĉeti malaltpreze, vendi altpreze. Mi devis ricevi, laŭ niaj kalkuloj, proksimume mil ducent pundojn. Indis riski. Sciis pri ĉio nur mi, Guez kaj Sinkwright. La virinoj, kiuj vojaĝis kun ni ĉi tien, ne havis rilaton al tiu kargo kaj nenion suspektis. Guez estis kontraŭ Harvey, ĉar pro sia ekstrema suspektemo li timis ĉion. Estis ne tre kontenta, dirante sincere, ankaŭ mi mem, ĉar, vere, oni sentas sin pli trankvile, se ne estas fremduloj. Post kiam okazis la skandalo, pri kiu vi jam scias, kaj malgraŭ miaj persvadoj la homon oni ĵetis en la boaton en ĉirkaŭ kvindek mejloj for de Dagono, kaj emiksiĝi plene — signifus perdi ĉion, ĉar Guez, furioziĝinte, kapablas al malkaŝa rabo, — mi dum la ceteraj tagoj de la navigado komencis suspekti la ŝipestron pri intenco eviti honestan repagon. Li plendis, ke la opio kostis duoble pli multe, ol li kalkulis, ke li eksciis en Dagono pri malkresko de prezoj, tiel ke la profito povas evidentiĝi multe pli malgranda.

Tiamaniere la ŝipestro preparis la grundon kaj per tio tre maltrankviligis min. Al Sinkwright simple estis promesitaj kvindek pundoj, kaj li estis trankvila, sciante, verŝajne, ke li ĉion eltrovos kaj akaparos en pli granda amplekso, ol esperas Guez. Mi nenion diradis, atendante, kio estos en Gel-Gju. Ankoraŭ pendis tiu historio kun Harvey, kiun ni pensis preteri, pasiginte ĉi tie ne pli ol du tagojn, kaj poste foriri en San-Huberton aŭ eĉ pli malproksimen, kie ni starus, ĝis kvietiĝos la afero. Tamen, estis grave antaŭ ĉio vendi la opion.

Guez asertis, ke intertraktado kun agento pri vendo al li de la kompleto da feraj boltoj okazos kun mia ĉeesto, sed kiam ni alveturis, li aranĝis, certe, ĉion memstare. Li malaperis baldaŭ post kiam ni albordiĝis, kaj venis gaja, nur penante ŝajni zorgoplena. Li montris monon. «Jen ĉio, kion mi sukcesis ricevi, — tiel li deklaris al mi. — Entute tri mil kvincent. La prezo de la varo malkreskis, niaj komizoj proponis atendi plibonigon de kondiĉoj aŭ konsenti pri tri mil kvincent pundoj kontraŭ mil cent kilogramoj».

Mi devis ricevi, laŭ la proporcio de mia kaj lia mono, — kaj li kredigis, ke la boltoj kostis al li po tri gineoj kontraŭ cento, — mizerajn restaĵojn. Mi ricevis, tiamaniere, kvincent por tricent kvindek, kaj inter ni okazis sceno. Tamen pruvi ion ajn ne eblis, tial mi jam hieraŭ direktis min al unu homo, kompetenta en tiaj aferoj, kies nomon mi ne diros, kaj mi eksciis de li, ke nia kompleto kontraŭ malpli, ol kvin mil, ne povas esti vendata, ke la prezo tenas sin firme.

Pripensinte, kiel konvinkti Guez-on, ni direktis nin en unu tenejon, kie mia konato sidigis min trans vandon, malantaŭ la kontoro, por ke mi aŭdu la interparolon. La homo, kiun mi ne vidis, ĉar lin apartigis de mi la vando, responde al falsa propono de mia konato tuj proponis al li kvar pundojn kaj duonon kontraŭ kilogramo, kaj kiam tiu komencis marĉandi, — aldonis kvin kaj eĉ kvin kaj kvaronon. Por mi estis sufiĉe. Regalinte la homon pro la servo, mi iris sur la ŝipon kaj, ĉar Guez jam transloĝiĝis ĉi tien, en la gastejon, intencante diboĉi, — iris al li, sed lin ne trovis. Estis mi ĉi tie ankoraŭ vespere, — unu, du, tri fojojn — kaj sensukcese. Finfine hodiaŭ matene, ĉirkaŭ la deka horo, mi leviĝis laŭ la ŝtuparo el la korto kaj, neniun renkontinte, frapis al Guez. Respondon mi ne ricevis, kaj tuŝinte la anson de la pordo, mi ekvidis, ke ĝi estas neŝlosita, kaj eniris. Eble, Guez tiutempe estis iranta malsupren por plendi pri Peggy.

Tiel aŭ alie, sed mi estis ĉi tie sola en la ĉambro, kun malagrabla ĝeniĝo, ne sciante, ĉu mi restu atendi aŭ eliru serĉi la ŝipestron. Subite mi aŭdis paŝojn de Guez, kiu diris al iu: «Ŝi devas veni senprokraste».

Ĉar mi streĉite pensadis dum kelkaj tagoj pri la vendo de la opio, do mi pensis, ke la vortoj de Guez rilatas al unu maljuna sinjorino, kun kiu li havis tiujn aferojn. Ne povis aperi pli bona okazo por ekscii ĉion. Kompreninte mian profiton, mi tuj penetris en la ŝrankon, kiu staras apud la pordo, kaj fermis ĝin elinterne, decidiĝinte al ĉio. Mi kompletigis mian planon, jam starante en la ŝranko. La plano estis tre simpla: aŭdi, kion parolas Guez kun la agentino, kaj, eksciinte precizajn ciferojn, se ili estos diritaj, aperi en konvena momento. Nenio alia restis. Guez eniris, frapferminte la pordon. Li ĵetadis sin tra la ĉambro, balbutante: «Mi al vi montros! Vi min malmulte konas, kanajloj».

Dum ioma tempo estis silento. Guez, kiel mi vidis lin en la fendo, staris penseme, kantetante, poste suspiris kaj diris: «Damnita vivo!»

Tiam iu frapis al la pordo, kaj, rapide ĵetinte sin por malfermi ĝin, li kriis: «Kiel?! Ĉu povas esti?! Eniru do tuj kaj pruvu al mi, ke mi ne dormas!»

Mi parolas pri la fraŭlino, kiu sidas ĉi tie. Ŝi rifuzis eniri kaj sciigis, ke ŝi venis por interkonsenti pri loko por intertraktado; kia, — mi ne rajtas diri.

Butler eksilentis, lasante al la komisaro ĉirkaŭiri tiun staton per demando pri tio, kio okazis poste, aŭ turni sin por klarigo al Biĉe, kiu deklaris:

— Mi ne plu havas kaŭzojn por kaŝi mian nomon. Mia nomo estas Biĉe Seniel. Mi venis al Guez por interkonsenti, kie mi renkontiĝu kun li rilate de elaĉeto de la ŝipo «Kuranta sur ondoj». Tiu ŝipo apartenas al mia patro. Detalojn mi rakontos poste.

— Mi vidas jam, — respondis la komisaro kun ioma hasto, permesanta fari konkludon, bonan por la junulino, — ke vi estos pridemandita kiel atestantino.

Butler daŭrigis:

— Ŝi rifuzis eniri, kaj mi aŭdis, kiel Guez parolis en la koridoro, ricevante samajn mallaŭtajn respondojn. Mi ne scias, kiom da tempo pasis. Mi estis kolerigita de tio, ke mi vane eksidis en la ŝrankon, sed eliri mi ne povis, ĝis estos neniu en la koridoro kaj en la ĉambro. Eĉ se Guez ŝlosus la ejon, la ekstera ŝtuparo, kiu troviĝas sub la fenestro mem, restus en mia dispono. Tio min iom trankviligis.

Dum mi estis cerbumanta tiel, Guez revenis kun la sinjorino, kaj la interparolo rekomenciĝis. La fraŭlino mem rakontos, kio okazis inter ili. Mi sentis tian abomenon, ke forgesis pri la mono. Dufoje mi deziris impeti el la ŝranko, por ĉesigi la fiaĵon. Guez ĵetiĝis al la pordo kaj ŝlosis ĝin. Kiam la fraŭlino saltis sur la fenestron kaj desaltis malsupren, sur tiun ŝtuparon, kiun mi vidis tra mia fendo, Guez diris: «Ho turmento! Prefere mi mortu!» Fia penso movis min malkaŝe eliri el la ŝranko. Mi kalkulis al lia konfuziteco kaj konsterniĝo. Mi decidiĝis al ĉantaĝo kaj ne timis atakon, ĉar mi kunhavis revolveron.

Guez iĝis murdita antaŭ ol mi eliris el la ŝranko. Ekvidinte min, verŝajne, emociitan kaj palan, li unue dekuris en la angulon, poste ĵetiĝis al mi, kiel pilko, reflektita de muro. Neniajn klarigojn li postulis. Larmoj fluis sur lia vizaĝo; li kriis: «Mi cin murdos, kiel hundon!» — kaj kaptis de sur la tablo la revolveron. Tiam estus fino al mi. Tuta lia sovaĝa ĝojo de senprokrasta buĉo transiris al mi. Mi ekkriis, kiel li, kaj ekvidis lian frunton. Mi ne scias, ĉu ŝajnas tio al mi aŭ mi ie aŭdis vere, — mi rememoris strangajn vortojn: «Li ricevos kuglon en la frunton», — kaj mia mano, sen celado, kune kun la moviĝo kaj la pafo, estis tirita kien necesis, kiel de magneto. La pafon mi ne aŭdis. Guez faligis la revolveron, fleksiĝis kaj ekbalancis la kapon. Poste li kroĉiĝis al la tablo, ekrampis malsupren kaj sterniĝis. Dum ioma tempo mi ne povis moviĝi; sed necesis foriri. Mi malfermis la pordon kaj sur la piedpintoj ekkuris al la ŝtuparo, ĉiam atendante, ke mi estos kaptita je la mano aŭ vokita. Sed mi ree, same, kiel kiam mi venis, tute neniun renkontis kaj baldaŭ estis sur la strato. Dum ĉirkaŭ minuto mi jen foriradis, jen turniĝadis reen, komencinte dubi, ĉu estis tio, kio estis. En la animo kaj en la kapo estis tia zumo, kvazaŭ mi kuŝus inter reloj sub kuranta trajno. Ĉiuj sonoj kriis, ĉio estis timiga kaj blindiga. Tiam mi ekvidis Harvey-on kaj tre ekĝojis, sed mi ne povis ĝoji vere. Pensoj aperadis tre rapide kaj kun forto. Tiel mi, ekzemple, eksciinte, ke Harvey iras al Guez — tuj, kun plena konvinkiĝo decidis, ke se estas kontraŭ mi iuj nekonataj de mi suspektoj, plej bone estos eniri tuj kun Harvey. Mi pensis, ke la fraŭlino jam estas malproksime. Nenio simila, tia, per kio montriĝis tuta tiu malfeliĉo, eĉ venis en mian kapon. Nur unu afero staris en la menso: «Mi eniris kaj ekvidis, kaj mi estas same ŝokita, kiel ĉiuj». Dum mi ĉi tie sidis, mi interne malstreĉiĝis, kaj tial ne povis plu silenti.

Kun tiuj vortoj la depozicio de Butler finiĝis. Li estis jen ekstaranta, jen eksidanta.

— Donu vian manon, Butler, — diris Biĉe. Ŝi prenis lian manon, etenditan malrapide kaj peze, kaj firme skuis ĝin. — Ankaŭ vi ne kulpas, kaj eĉ se vi estis kulpa, do ne kulpas nun. — Ŝi turnis sin al la komisaro. — Devas paroli mi.

— Ĉu vi deziras depozicii sola?

— Nur tiel.

— Elio Butler, vi estas arestita. Tomaso Harvey — vi estas libera kaj devas veni kiel atestanto laŭ voko de juĝo.

La policanoj, kies ĉeesto nur nun iĝis rimarkebla, forkondukis Butler-on. Mi eliris, lasinte Biĉe-n kaj interkonsentinte kun ŝi, ke mi atendos ŝin en veturilo. Trairinte tra la koridoro, tiom malplena matene kaj tiom plena nun de enŝtopiĝinta el ĉiuj fendoj de la kvartalo homamaso, dispeli kiun povus neniaj penoj, mi eliris tra la bufedo sur la straton. Nemalproksime staris fiakro; mi luis ĝin kaj komencis atendi Biĉe-n, kompletigante per imago la nemultajn vortojn de Butler, — tiujn, kiuj nun estis disvolviĝantaj en la depozicio, malfacila por virino kaj speciale por junulino. Sed jam konante ŝin iomete, mi ne povis imagi, ke tiu depozicio estus farita alie, ol tiuj moviĝoj de virinaj manoj, kiujn ni vidas el strato, kiam ili malfermas fenestron en matenan ĝardenon.

#### Ĉapitro XXIX

Mi devis atendi dum preskaŭ horo. Senĉese retrorigardante aŭ elirante el la veturilo sur la trotuaron, mi estis okupita de nur sola obseda penso: «Ŝi ankoraŭ ne venis». La atendado lacigis min pli, ol io alia en tiu morna historio. Finfine mi ekvidis Biĉe-n. Ŝi estis haste iranta kaj, rimarkinte min, ĝoje kapsalutis. Mi helpis ŝin eksidi kaj demandis, ĉu deziras Biĉe veturi hejmen sola.

— Jes kaj ne; kvankam mi estas laca, sed dum la vojo ni interparolu. Mi vin ne invitas nun, ĉar mi tre laciĝis.

Ŝi estis pala kaj ĉagrenita. Pasis kelkaj minutoj da silenta veturado, antaŭ ol Biĉe ekparolis pri Guez.

— Li ŝlosis la pordon. Okazis sceno, kiun mi penos forgesi. Mi ne ektimis, sed estis tiom kolera, ke mi mem povus murdi lin, se mi havus armilon. Li ĉirkaŭkaptis min kaj, ŝajne, penis kisi. Kiam mi elŝiriĝis kaj alkuris la fenestron, mi ekvidis, kiel mi povas liberiĝi de li. Sub la fenestro estis ŝtuparo, kaj mi saltis sur la placeton. Kiel bone estas, ke vi same venis tien!

— Ve, mi per nenio povis helpi al vi!

— Sufiĉas, ke vi tie estis. Krome vi penis se ne kulpigi vin, do sugesti suspekton. Mi tre dankas vin, Harvey. Ĉu vespere vi venos al ni? Mi tuj difinu la tempon, kiam ni renkontiĝu. Mi proponas je la sepa. Mi deziras vin vidi kaj paroli kun vi. Kion vi diros pri la ŝipo?

— «Kuranta sur ondoj», — respondis mi, — apenaŭ povas esti transdonita al vi en la proksima tempo, ĉar, probable, oni pridemandos la ceteran ŝipanaron, Sinkwright-on, kaj la ŝipo ne estos ellasita el la haveno, antaŭ ol pri la rajtoj de Seniel-oj decidos la havena juĝejo, kaj por tio necesas komunikiĝi kun Brown.

— Mi ne komprenas, — diris Biĉe, enpensiĝinte, — kiamaniere aperis tia minaca kaj malpura kontraŭeco. Kun amo estis konstruita tiu ŝipo. Ĝi kreiĝis el atento kaj zorgo. Ĝi estis pura. Apenaŭ eblos forgesi pri ĝia falo, pri tiuj historioj, kiuj okazis sur ĝi, finiĝinte per pereo de tri homoj: Guez, Butler kaj Sinkwright, kiun, certe, oni arestos.

— Ĉu vi estis tre timigita?

— Ne. Sed estas malfacile vidi malvivan homon, kiu nur antaŭ kelkaj minutoj parolis kiel en deliro kaj, verŝajne, sincere. Ni preskaŭ alveturis, ĉar trans tiu ĉi turniĝo, maldekstre, estas tiu domo, kie mi loĝas.

Mi haltigis la veturilon ĉe malnova ŝtona pordego kun fasado interne de la korto kaj adiaŭis. La junulino rapide ekiris internen; mi rigardis post ŝin. Ŝi retroturniĝis kaj, haltinte, ĵetis atentan rigardon al mi el malproksime, sed sen rideto. Poste, farinte nedifinitan lacan moviĝon, ŝi malaperis inter arboj, kaj mi ekveturis al la gastejo.

Estis jam la dua horo. Min renkontis Cook, kiu en la taga lumo aspektis nun malvigla. La koloro de lia vizaĝo estis multe pli pala, ol la roza brilo de la pasinta nokto. Li estis aŭ zorgigita, aŭ malkontenta, pro nekonata kaŭzo. Cook sciigis, ke oni alveturigis miajn aĵojn. Vere, ili kuŝis ĉi tie, en plena ordo, kun letero, ŝovita en fendon de la valizo. Mi malsigelis la koverton, kiu evidentiĝis letereto de Dezi. La junulino sciigis, ke «Merganaso» ekiras al revena vojo postmorgaŭ, ke ŝi esperas adiaŭi min, dankas pro la libroj kaj petas ankoraŭfoje pardoni pro la hieraŭa petolo. «Sed tio estis ridinda, — staris en la fino. — Vi, sekve, vidis ankoraŭ unu saman robon, kiel la mia. Mi deziris esti modesta, sed ne povas. Mi estas tre scivolema. Mi devas tre multe diri al vi».

Malgraŭ tio, ke mi estis plena je Biĉe, mia rilato al ŝi mergiĝis en fumon de maltrankvilo kaj de la morala katastrofo, spertita hodiaŭ, dispeli kiun povus nur plua normala fluo de la vivo, kaj tial tiu ĉi ĉarma kaj simpla letereto de Dezi estis kiel ŝia rideto. Mi kvazaŭ aŭdis ankoraŭfoje la sonoran, ardan voĉon, ŝanĝiĝantan en esprimo ĉe ĉiu ŝanĝeto de la humoro. Mi decidis ekiri al «Merganaso» morgaŭ matene. Tiutempe la animstato de Cook komencis maltrankviligi min, ĉar li estis morne silentanta kaj ronĝanta la ungojn — kutimo, kiun mi malamas. Renkontiĝinte per la okuloj, ni sufiĉe longe pririgardadis unu la alian, ĝis Cook, finfine, eliris el la ĝena momento per profunda suspiro kaj mallonga mencio pri diablo. Kondolencante, mi ricevis respondon, ke li havas atakon de neŭrastenio.

— Kiel mi min priskribis al vi, ĉio ĉi estas vera, — parolis Cook, furioze rompante alumetan skatolon, — do, ke mi estas klaĉulo, klaĉulo laŭ konvinko, laŭ alvokiteco, finfine — laŭ estetika inklino. Sed mi ankaŭ estas neŭrasteniulo. Dum la matenmanĝo estis konversacio pri nuksoj. Al unu homo vermo pereigis rikolton. Kio, se tio okazus al mi? Miaj ĝardenoj! Miaj bonegaj nuksoj! Mi ne povas imagi en blanka koro de nukso — vermon, portantan polvon, amaron, vakuon. Mi iĝis malgaja, kaj mi devas veturi hejmen, por rigardi, ĉu bonaj estas miaj nuksoj. Min maltrankviligas la penso, ke ilin, eble, ronĝas vermoj.

Mi esprimis esperon, ke tiu lia humoro forpasos vespere, kiam en homamasoj, muziko, petoloj kaj floroj ektondros la karnavala festo, sed Cook rilatis al tio filozofie.

— Mi rigardas morne, — diris li, paŝante tra la ĉambro, ŝovinte la manojn malantaŭ la dorson kaj rigardante en la plankon. — Mi imagas tian bildon. En obskuro situas forte prilumitaj rondoj, kaj inter ili — nigra ombro. Al la lumo el la ombro kuras gajaj simpluloj. Tiuj rondoj estas kaptilo. Tie estas disstarigitaj seĝoj, fajrigitaj lampoj, ludas muziko kaj estas multaj beletaj virinoj. Langvora valso afable petas vin brakumi elastan talion. Talio post talio, mano post mano plenigas la rondon per belsona kaj ĝuiga kirlo. Fajraj surskriboj ekbrilas sub la piedoj de la dancantoj; ili diras: «Amo por ĉiam!» — «Vi estas edzo, mi estas edzino!» — «Mi amas kaj suferas kaj kredas je neebla feliĉo!» — «La vivo estas tiel bona!» — «Ni fordonu nin al gajo, kaj morgaŭ — mano ĉe mano, ĝis la ĉerko, kune kun vi!..». Dum tio okazas, en la ombro apenaŭ eblas distingi siluetojn de la samaj simpluloj, tio estas iliajn duulojn. Pasis, ni diru, dek jaroj. Mi aŭdas tie oscedojn kaj insultojn, tomban platon de ĉiutageco, riproĉojn kaj kverelon, kaŝitajn malpurajn kalkulojn, klopodojn pri infanoj, kiuj kalcitras, kuŝante surplanke, en vana protesto kontraŭ tia sorto, kiun antaŭsentas ili, observante acidan suspektemon de la gepatroj, iam amegintaj unu la alian. La edzino pensas pri aliulo, — li ĵus pasis preter la fenestro. «Iam mi estis libera, — pensas la edzo, — kaj mi tre ŝatis danci valson...» — Interalie, — enŝovis Cook, iom trankviliĝante kaj ensuĉante la aeron per la nazotruoj, kiel hundo, alkurinta sur marĉon, — ĉu vi nenion aŭdis pri Flora Salier? Malalta aktorino, veninta el San-Riolo? Ho, mi al vi rakontos! Ŝin pripagas Champs, posedanto de buroo de funebraj procesioj. La originalulo Champs konkeris la koron de Salier per tio, ke donacis al ŝi admirindan veluran ĉerketon, plenigitan per juvelaj ornamaĵoj. Lia edzino eksciis. Kaj jen...

Vidante, ke Cook vere estas klaĉulo, mi evitis aŭskultadon de detaloj de tiu ĉi historio simple per tio, ke prenis la ĉapelon kaj eliris, pretekstinte urĝajn aferojn, sed li, elirinte kun mi en la koridoron, kriadis postsekve per fortiĝinta voĉo:

— Kiam vi revenos, mi rakontos! Ĉi tie estas ankoraŭ unu historio, kiu... Sukceson!

Mi foriris sub impreso de lia laŭta fajfo, esprimanta definitivan malaperon de la neŭrastenio. Mia celo estis ekvidi Dezi-n, ne prokrastante tion al morgaŭ, sed, mi konfesu, mi ekiris nun nur tial, ke ne deziris kaj ne povis post la matena bildo en la havena gastejo atenti la babiladon de Cook.

#### Ĉapitro XXX

Elirinte, mi eksidis en restoracio, el kies fenestro videblis super tegmentoj la linio de la maro. Al mi oni donis manĝaĵon kaj vinon. Mi apartenas al homoj, havantaj bonan memoron de sentoj, kaj, pensante pri Dezi, mi memoris ŝian pentan sinĝenon, — hieraŭ, kiam mi tiel konfuzite lasis ŝin, ĉagrenitan de la malsukceso de sia petolo. Ĉu mi ofendis per io tiun teneran, ĉarman junulinon? Por mi estis amare timi, ke ŝi, verŝajne, pensas pri mi pli multe, ol indus en ŝia kaj mia stato. Matenmanĝinte, mi trovis «Merganason», starantan, kiel indikis Dezi en la letereto, nemalproksime de la doganejo, kun la poŭpo al la bordo, en longa vico de samaj negrandaj skunoj, starigitaj flankon al flanko.

Ekvidinte Bolt-on, kiu estis farbanta la kuirejon, sidante sur ties tegmento, mi demandis lin, ĉu iu estas hejme.

— Sola Dezi, — diris la matroso. — Proctor kaj Tobbogan ekiris por via afero, ilin vokis la polico. Ekiris ankaŭ la ceteraj kun ili. Mi jam ĉion scias, — aldonis li. — Bonega okazaĵo! Almenaŭ vi iĝis nun libera de zorgoj. Ŝi estas malsupre.

Mi malleviĝis laŭ la pasponteto en la internon de la ŝipo. Ĉi tie estis kvar pordoj; ne sciante, kiun mi frapu, mi haltis.

— Ĉu estas vi, Bolt? — aŭdiĝis voĉo de la junulino. — Kiu estas tie, eniru! — diris ŝi post ioma silento.

Mi frapis al la voĉo; la kajuto situis kontraŭ la pasponteto, kaj mi en ĝi neniam estis.

— Ne ŝlosite! — ekkriis la junulino. Mi eniris, trovinte min en malgranda spaco, kie dekstre estis lito, kurtenita per littuko. Dezi sidis inter la lito kaj tableto. Ŝi estis vestita kaj skrupule kombita, en la sama stamina robo, kiel hieraŭ, kaj, ĵetinte al mi rigardon, ŝi forte ruĝiĝis. Mi ekvidis iom alian Dezi-n: ŝi ne ridis, ne ekstaris impete, ŝia rigardo estis afabla kaj fermita. Sur la tableto kuŝis malfermita libro.

— Mi sciis, ke vi venos, — diris la junulino. — Jen, ankaŭ ni forveturas morgaŭ. Hodiaŭ matene ni malŝarĝiĝis tiel frue, ke mi ne satdormis, kaj hieraŭ mi malfrue ekdormis. Vi same estas laca, via aspekto ne brilas. Ĉu vi vidis la murditan ŝipestron?

Eksidinte, mi rakontis al ŝi, kiel mi kaj la murdinto eniris kune, sed nenion menciis pri Biĉe. Ŝi aŭskultis silente, subĵetante per la fingro paĝon de la malfermita libro.

— Ĉu vi timis? — diris Dezi, kiam mi finis rakonti. — Mi imagas, — kia teruro!

— Tio estas ankoraŭ tiom freŝa, — respondis mi, nevole ridetinte, ĉar rimarkis la robon kun bruna franĝo, pendantan en angulo, — ke al mi estas malfacile diri pri mia sento. Sed la teruro... tio estis ekstera teruro. Vera teruro, mi pensas, ne estis.

— Al kio, al kio vi ridetis?! — ekkriis Dezi, rimarkinte, ke mi ĵetis rigardon al la robo. — Ĉu vi rememoris? Ho, kiel vi estis ŝokita! Mi ĵuris neniam plu ŝerci tiel. Mi estas simple stulta. Mi esperas, vi pardonis min?

— Ĉu eblas koleri kontraŭ vi, — respondis mi sincere. — Ne, mi ne koleris. Mi mem sentis min kulpa, kvankam estas malfacile diri kial. Sed vi komprenas.

— Mi komprenas, — diris la junulino, — kaj mi ĉiam sciis, ke vi estas bonkora. Sed indas rakonti. Jen, aŭskultu.

Ŝi mergis la vizaĝon en la manojn kaj sidis tiel, klininte la kapon, kaj mi rimarkis, ke ŝi, disŝovinte la fingrojn, elrigardas el post ili kun pensema, negaja atento. Demetinte la manojn de sur la vizaĝo, sur kiu ekludis ŝia neimitebla rideto, Dezi rakontis siajn aventurojn. Evidentiĝis, ke Tobbogan aliĝis al amaso da ludantoj, ĉirkaŭantaj ruleton sub markezo, ĉe iu muro.

— Komence, — parolis la junulino, kaj kun tio ŝia vizaĝo tre esprime plendis, — li promesis al mi, ke li faros nur tri vetojn, kaj poste ni iros ien, kie oni dancas; ni amuziĝos kaj manĝos, sed, kiam al li ekfortunis, — al li hieraŭ tre fortunis, — li jam ne povis ĉesi. La afero finiĝis per tio, ke mi donis al li duonhoron, kaj li sidigis min al tableto en apuda kafejo, kaj mi, dum trinkis tie glason da ĉokolado, aŭskultis tiom da komplimentoj, ke tiu ĉokolado estis por mi nur turmento. Estas kruele lasi min sola en tia vespero, — ja ankaŭ mi deziris amuziĝi, ĉu ne? Mi trasidis duonhoron, poste venis ree kaj penis forkonduki Tobbogan-on, sed mi ne povis rigardi al li sen kompato. Li plu gajnadis. Li parolis tiel, ke indis nur lasi lin. Mi ne povis atendi dum tuta nokto. Finfine ĉirkaŭe oni komencis ridi, kaj liaj tempioj ruĝiĝis. Tio estas malbona signo. «Dezi, iru hejmen, — diris li, per rigardo petegante min. — Vi vidas, kiel al mi fortunas. Ja tio estas por ci!» Tiutempe aperis al mi unu tre klara imago. Al mi okazas tiaj imagoj, tiom vivaj, ke mi kvazaŭ agas kaj vidas tion, kion mi imagas. Mi imagis, ke mi iras sola laŭ diversaj prilumitaj stratoj kaj ie renkontas vin. Mi decidis puni Tobbogan-on kaj, sen deziro, komencis deiradi de tiu loko ĉiam pli kaj pli malproksime, kaj kiam mi pensis, ke, esence, estas neniu krimo miaflanke, en mia kapo turniĝis nur sola: «Pli rapide, pli rapide, pli rapide!» Malofte mi havas tian kuraĝon... Mi iris kaj rigardis, kian maskon mi aĉetu. Ekvidinte butiketon kun ŝildo kaj malfermitan pordon, mi tie ion almezuris, sed ĉio tro multe kostis por mi, finfine, la mastrino donis tiun ĉi robon kaj diris, ke ŝi rabatos por ĝi. Da tiaj estis du. La unua jam estis vendita, — kiel vi, probable, konvinkiĝis sur iu alia, — intermetis Dezi. — Ne, mi nenion deziras scii! Al mi simple malfortunis. Ĉu devis okazi tielaĵo! Teruraĵo, se pripensi! Tiam mi nenion, certe, sciis kaj estis tre kontenta. Samtie mi aĉetis duonmaskon, kaj tiun ĉi robon, kiu nun estas sur mi, mi lasis en la butiko. Mi diras al vi, ke mi freneziĝis. Poste — tien-reen... Necesis saviĝi, ĉar oni komencis trudflirti kun mi. O-ho-ho! Mi kuris, kiel sur glitiloj. Ĝisirinte tiun placon, mi komencis trankviliĝi kaj laciĝi, kiam subite mi ekvidis vin. Vi staris kaj rigardis al la statuo. Por kio mi mensogis? Mi jam estis en la teatro kaj iomete — mia peko — dancis tri fojojn. Unuvorte — ĉie sukcesis! — Dezi ekridis. — Se mi estas sola, do sola! Nu, fuĝinte de tre ardaj amindumantoj miaj, mi, kiel mi diras, ekvidis vin, kaj tiam unu virino faris al mi servon. Vi scias, kian. Mi revenis kaj komencis imagi, kion vi al mi diros. Kaj... okazis malsukceso. Mi tiel ekkoleris kontraŭ mi mem, ke tuj revenis, trovis la gastejon, kie la niaj jam estis kantantaj ĥore, — tiel ili estis ebriaj, — kaj furoris. Dankon al Proctor; li forte ekkoleris kontraŭ Tobbogan kaj tuj sendis matrosojn por akompani min al «Merganaso». Imagu, Tobbogan venis matene. Jes, li gajnis. Estis tiam riproĉoj kaj al li kaj al mi. Sed ni nun paciĝis.

— Kara Dezi, — diris mi, kortuŝita pli, ol mi atendis, de ŝia artefarite ŝerca rakonto, — mi venis por adiaŭi vin. Kiam ni renkontiĝos, — ja ni devas renkontiĝi, — do ni estos amikoj. Vi ne igos min forgesi pri via kompato.

— Neniam, — diris ŝi kun grava mieno... — Ankaŭ vi estis al mi tre, tre bonkora. Vi estas tia...

— Kia tia?

— Vi estas bonkora.

Ekstarante, mi faligis la ĉapelon, kaj Dezi impetis levi ĝin. Mi antaŭis la junulinon; niaj manoj renkontiĝis sur la ĉapelo, levita kune.

— Por kio tiel? — diris mi milde. — Mi mem. Adiaŭ, Dezi!

Mi transmetis ŝian manon de sur la ĉapelo en mian dekstran manon kaj firme premis. Ŝi, nebuliĝinte, rigardis al mi rekte kaj severe; poste neatendite ĵetis sin al mia brusto kaj firme ĉirkaŭprenis per la brakoj, tute alpremiĝinte kaj tremante.

Kion mi antaŭe ne komprenis, — mi komprenis nun. Levinte je la mentono ŝian obstine kaŝiĝantan vizaĝon, estante mem preme kaj tenere emociita de tiu infana impeto, mi rigardis en ŝiajn humidajn, desperajn okulojn, kaj al mi ne sufiĉis kuraĝo por ŝerci.

— Dezi! — diris mi. — Dezi!

— Nu jes, Dezi; kion do ankoraŭ? — flustris ŝi.

— Vi estas fianĉino.

— Dio mia, mi scias! Do foriru tuj!

— Vi ne devas, — daŭrigis mi. — Ne devas...

— Jes. Kion do mi nun faru?

— Ĉu vi estas malfeliĉa?

— Ho, mi ne scias! Foriru!

Ŝi, forpuŝante min per unu mano, estis forte altiranta per la alia. Mi sidigis ŝin, iĝintan obeema, kun pala kaj honta vizaĝo; sian lastan rigardon ŝi penis beligi per rideto. Ne elteninte, en teruro mi kisis ŝian manon kaj haste eliris. Supre mi renkontis leviĝantajn laŭ la pasponteto Tobbogan-on kaj Proctor-on. Proctor ĵetis al mi atentan kaj malgajan rigardon.

— Ĉu vi estis ĉe ni? — diris li. — Ni revenas de la enketisto. Revenu, mi al vi rakontos. La afero faris bruon. Via tria malamiko, Sinkwright, jam estas arestita; oni arestis ankaŭ matrosojn; jes, preskaŭ ĉiujn. Pro kio vi foriras?

— Mi estas okupita, — respondis mi, — okupita tiom forte, ke mi definitive ne havas liberan minuton. Mi esperas, vi vizitos min. — Mi donis la adreson. — Mi ĝojos vidi vin.

— Tion mi ne povas promesi, — diris Proctor, mallarĝigante la okulojn al la maro kaj pensante. — Sed se vi estos libera je la... Tamen, — aldonis li kun sinĝena vizaĝo, — estas neniaj specialaj detaloj. Ni matene foriras.

Dum mi estis interparolanta, Tobbogan staris forturniĝinte kaj rigardis flanken; li estis kuntiranta la brovojn. Kolerigita de lia evidenta malamikeco, esprimita krome tiel naive kaj krude, per kiu li kvazaŭ anticipe juĝis min, mi diris:

— Tobbogan, mi deziras premi vian manon kaj danki vin.

— Mi ne scias, ĉu tio necesas, — malvolonte respondis li, penante devigi sin rigardi en miajn okulojn. — Mi rilate tion havas propran opinion.

Estiĝis silento, sufiĉe elokventa, por ne rompi ĝin per senutilaj klarigoj. Al mi iĝis eĉ pli malfacile.

— Adiaŭ, Proctor! — diris mi al la ŝipestro, premante ambaŭ liajn manojn, respondintajn kun varma faciliĝo de fino de la malagrabla sceno. Tobbogan moviĝis kaj foriris, ne retroturniĝinte. — Adiaŭ! Mi ĵus adiaŭs Dezi-n. Mi kunportas pri vi ambaŭ plej varman memoron kaj firme dankas pri la savo.

— Strange vi parolas, — respondis Proctor. — Ĉu pro tiaj aferoj oni dankas? Mi ĉiam ĝojas helpi homon. Fajfu pri Tobbogan. Li mem ne scias, kion diras.

— Jes, li ne scias, kion diras.

— Nu, jen, vi vidas mem! — Verŝajne, Proctor havis dubojn, ĉar mia respondo al li rimarkeble plaĉis. — Homoj renkontiĝas kaj disiĝas. Ĉu ne?

— Tute vere.

Mi ankoraŭfoje premis lian manon kaj foriris. Min kuratingis Bolt.

— Min ja vi forgesis adiaŭi, — gaje diris li, viŝante la manon, malpurigitan per la farbo, je la genuo de la pantalono. Plenumante la manpreman riton, li aldonis: — Mi, pardonu, komprenis, ke vi fartas malbone. Ne mirinde, tiaj okazaĵoj! Adiaŭ, sukcesojn!

Li svingis la kepon kaj ekkuris reen. Mi iris for sencele, kiel elpelita, nenien strebante, ĉagrenita kaj afliktita. Dezi estis la estaĵo, kiun malpleje en la mondo mi dezirus ofendi. Mi rememoradis, ĉu mi diris nevolajn vortojn, pri kiaj tiel grave pensas knabinoj. Ŝi plaĉis al mi, kiel varma vento en la vizaĝon; kaj mi pensis, ke ŝi povus eniri en konsilion de ministroj, bonanime interesiĝante, ĉu ŝi ne malhelpas al ili skribi? Sed, krom la konscio, ke la mondo de tempo al tempo lasas vagi infanojn, eĉ ne zorginte ordigi iliajn ĉemizojn, kies randojn ili ŝovas en siajn buŝojn, montrante sin solene kaj timeme, mi havis al tiu junulino nenion atentan aŭ ardan, kio povus esti esprimita kontraŭ volo kaj memoro. Mi esperis, ke ŝia impeto estas hazarda kaj ke ŝi mem ridetos pri ĝi, kiam ekfluos kutimaj tagoj. Sed mi estis danka al ŝi pro ŝia fido, kiun ŝi enmetis en la konfuzintan min desperan agon, plenan de senvorta petego pri io kora, pasia, vera.

Mi estis malserena kaj laca; laciĝinte paŝadi laŭ ankoraŭ preskaŭ senhomaj stratoj, mi direktis min por alivestiĝi en la gastejon. Cook foriris. Sur la tablo li lasis letereton, en kiu li listigis lokojn, vizitindajn ĉi-vespere, indikinte, ke mi povas trovi lin ĉe la sama tablo apud la monumento. Al mi restis horo, kaj mi uzis la tempon kun utilo, skribinte mallonge al Filatre pri la okazaĵoj en Gel-Gju. Poste mi eliris kaj, metinte la leteron en poŝtokeston, estis je la sepa, post la sunsubiro, ĉe Biĉe Seniel.

#### Ĉapitro XXXI

Mi trovis en la gastoĉambro Biĉe-n kaj Botwel-on. Ekvidinte ŝin, mi iĝis trankvila. Por mi sufiĉis vidi ŝin kaj paroli kun ŝi. Ŝi estis modere vigla, Botwel estis zorgoplena kaj streĉita.

— Mi multon sukcesis fari, — deklaris li. — Mi estis ĉe la enketisto, kaj li promesis, ke Biĉe estos apartigita el la afero, kiel materialo por gazetoj, kaj ankaŭ en la senco de ŝia persona ĉeesto en la juĝejo. Ŝi sendos siajn depoziciojn skribe. Sed mi estis ankoraŭ ie kaj ĉie lasadis monon. Eblis pensi, ke miaj poŝoj estas tranĉitaj. Biĉe, ĉu vi ankoraŭ iam aĉetados ŝipojn?

— Ĉiam, kiam mian rajton rompos iu. Sed mi vere ricevis lecionon. Mi ne tiom gajis, — turnis ŝi sin al mi, — ke mi deziru iam ankoraŭfoje tuŝi ion falantan sur la kapon. Sed ne eblis pensi.

— La sentaŭgulo mortis, — diris Botwel. — Mi sendos al Butler en la prizonon cigarojn, vinon kaj florojn. Sed vi, Harvey, vi — senkulpa kaj en nenio komplica homo, — kiele estis al vi sidi apud la kadavro dum tiuj horoj?

— Al mi estis malfacile pro alia kaŭzo, — respondis mi, turnante min al la junulino, kiu rigardis al mi kun medito kaj intereso. — Ĉar mi malamis la situacion, ĵetintan al vi sian acerban ombron. Kio koncernas la cirkonstancojn de la afero, do ili kvankam estas simplaj esence, tamen estas strangaj, kiel renkontiĝo post vico da jaroj, kvankam tio estas nur moviĝo al unu punkto.

Poste estis detale pridiskutitaj ĉiuj momentoj de la dramo en iliaj apartaj, por ĉiu persono, kondiĉoj. Botwel malklare imagis la internan situon de la ejoj de la gastejo. Tiam Biĉe postulis paperon, kiun Botwel tuj alportis. Dum li estis iranta, Biĉe diris:

— Kiel vi fartas nun?

— Mi pensis, ke mi venos al vi.

Ŝi levetis la manon kaj deziris ion rapide diri, ion, evidente okupantan ŝiajn pensojn, sed, ŝanĝinte la esprimon de la vizaĝo, ŝi trankvile rimarkis:

— Tion mi scias. Mi komencis cerbumi pri ĉio pli diligente, ol antaŭ la veno ĉi tien. Jen kio...

Mi atendis, maltrankviligita per ŝia trankvilo pli, ol tion kaŭzus malvarmeco aŭ ĉagreno. Ŝi ridetis.

— Mi ankoraŭfoje dankas pro la partopreno, — diris Biĉe. — Botwel, vi alportis rompitan krajonon.

— Vere, — respondis Botwel. — Sed tiuj ĉi tagoj montriĝis per tiaj eksterordinaraj flankoj, ke la krajono, mi atendas, — subite akriĝos mem! Harvey konsentas kun mi.

— Principe — jes!

— Tamen prenu la tranĉileton, — diris Biĉe, ridante kaj donante al mi la tranĉileton kune kun la krajono. — Ĝuste tio estas la necesa principo.

Mi akrigis la krajonon, kontenta, ke ŝi ne koleras. Biĉe nefideme ŝancelis ĝian akran pinton, poste komencis desegni la enirejon, la elirejon, la ĉambron, la koridoron kaj la ŝtuparon.

Mi staris, kliniĝante super ŝia ŝultro. En la malgranda firma mano la krajono estis moviĝanta kun tia reguleco kaj precizeco, kiel en truoj de ŝablono. Ŝi kvazaŭ estis nur superdesegnanta liniojn, videblajn nur por ŝi. Sub tiu desegnaĵo Biĉe desegnis konturajn figurojn: de mi, de Butler, de la komisaro kaj de Garden. Ĉiuj ili estis konvinkaj, kiel japana grotesko. Mi esprimis certecon, ke tiuj majstreco kaj facileco lasis pli grandan spuron en ŝia vivo.

— Mi ne ŝatas desegni, — diris ŝi kaj, amuziĝante, faris rapidan, rektan, kvazaŭ faritan per liniilo, strekon. — Ne. Tio por mi estas tre facila. Se vi estus ĉasisto, ĉu vi povus trovi plezuron en ĉasado al kokoj meze de korto? Same mi. Krome, mi ĉiam preferas originalon al desegnaĵo. Tamen mi deziras konsiliĝi rilate de Brown. Vi konas lin, vi parolis kun li. Ĉu indas proponi al li monon?

— Laŭ tuta tikleco de la stato de Brown, en kiu li troviĝas nun, mi pensas, ke tiun aferon necesas aranĝi tiel, kvazaŭ li vere estus aĉetinta la ŝipon de Guez kaj vere pagis al li. Sed mi estas certa, ke li ne prenos monon, alivorte prenos ilin nur sur papero. Sur via loko mi komisius tiun aferon al juristo.

— Mi diris ja, — diris Botwel.

— Sed la afero estas simpla, — insistis Biĉe, — Brown eĉ sciigis vin, ke li posedas la ŝipon fikcie, ne reale.

— Jes, inter ni tio estus tiel, — sen paperoj kaj formalaĵoj. Sed negocisto havas kulton de formo, kaj ĉar ni supozas, ke Brown havas nek bezonon, nek deziron friponi, ricevinte monon kontraŭ aliula havaĵo, — do ni ne rifuzu al li pri afera pureco, kiu konsistigas parton de lia vivo.

— Mi ankoraŭ pensos, — diris Biĉe, penseme rigardante al sia desegnaĵo kaj ĉirkaŭigante mian figuron per ovala duobla linio. — Eble, al vi tio ŝajnas stranga, sed aranĝi la aferon kun la forpasinta Guez aspektis por mi pli nature, ol plekti nun tiun oficialan bagatelaĵon. Ĉu mi povas konfuzi Brown-on, se mi venos al li?

— Preskaŭ certe, — respondis mi. — Sed preskaŭ certe li montros la konfuziĝon per tio, ke sendos al vi sian komisiiton, iun vulpon, revantan pri koruptaĵo, kaj tial ĉu ne estas pli bone, ke vi mem faru unuan tian paŝon?

— Vi pravas. Tiel estos pli agrable kaj al li kaj al mi. Kvankam... Ne, vi vere pravas. Ni havas planon, — daŭrigis Biĉe, forigante zorgan sulkon, kiu ludis inter ŝiaj maldikaj brovoj, ŝanĝante la pozon kaj ridetante. — La plano konsistas en jeno: lasi dume ĉiujn aferojn kaj iri al la «Kuranta». Mi tiel delonge ne estis sur la ferdeko, kiun mi konas ekde la infaneco! Tage estis varmege. Ĉu vi aŭdas, kia bruo? Ni devas vigliĝi.

Vere, en la grandegajn fenestrojn de la gastoĉambro estis penetrantaj ĥoraj krioj, muziko, tuta festa zumado de la nove refortiĝinta karnavalo. Mi tuj konsentis. Botwel iris por ordoni pri veturo. Sed mi estis nur dum unu minuto kun Biĉe, ĉar eniris ŝiaj parencoj, la gemastroj de la domo — gemaljunuletoj, rondaj, kiel du skrupule vestitaj pilkoj, kaj mi estis prezentita al ili de la junulino, kun faciliĝo konvinkiĝinte, ke ili nenion scias pri mia historio.

— Ĉu vi venis por gaji, por rigardi, kiel oni festas ĉi tie? — diris la mastrino, kaj ŝia sulka vizaĝo estis pardonpetanta pro la ĝeno kaj la bruo de la urbo. — Ni nun ne eliras, ne. Nun ĉio estas ne tiel. Kaj la karnavalo estas malbona. En mia tempo sola Bredener jungadis dek du ĉevalojn. Karlson lanĉis «Oceanion» — admirindan pavilonon sur radoj, kaj mi estis tie ĉefa Venuso. En la ĝardeno de Lacotte fontano ŝprucis per vino... Ho, kiel ni dancis!

— Ĉio estas sentaŭga, — diris la maljunulo, kiu, ŝajnis, estis grizhariĝanta kaj malgrandiĝanta kun ĉiu minuto, tiel li estis kaduka. — Ne estas eĉ deziro elveturi por rigardi. En la mil okcent... nu, tutegale, mi duelis kun Osborne. Li estis en kostumo «Kato en botoj». El mi oni elprenis tri kuglojn. El li — sep. Li mortis.

La gemaljunuletoj staris apude, pare, enprofundiĝintaj en nevideblan antikvan muskon; ili staris kun peno, kaj mi adiaŭis ilin.

— Mi dankas vin, — diris la maljunulino per neatendite firma voĉo, — vi helpis al Biĉe aranĝi tutan tiun aferon. Jes, mi diras pri la piratoj. Kio do, ĉu oni pendumis ilin? Antaŭe ĉi tie estis multe da piratoj.

— Tre, tre multe da piratoj! — diris la maljunulo, malgaje balancante la kapon.

Ili ĉion miksis. Mi rimarkis aludan rigardon de Biĉe kaj, riverencinte, eliris kune kun ŝi, sekvata de maljunula flustro:

— Ĉio estas sentaŭga... sentaŭga... Tre multe da piratoj!

#### Ĉapitro XXXII

Forveturante kun Biĉe kaj Botwel, mi estis ĝenata, bonege komprenante, kio ĝenas min. Mi estis malklara por Biĉe, por ŝia klara imago pri homoj kaj statoj. Mi eliris el la karnavalo en la fluon de la vivo, kvazaŭ simple malferminte sekretan pordon, sed mem konservante en ombro mian animan linion, kiu, interplektiĝinte kun la malkaŝa linio, kreis nodojn.

En la veturilo mi sidis apud Biĉe, havante antaŭ mi Botwel-on, kiu, laŭ multaj indikoj, estis por Biĉe bona amiko, kiel tio okazas inter gejunuloj, ligitaj per parenceco, reciproka simpatio kaj similaj gustoj. Ni komencis interparoli, sed baldaŭ devis lasi tion, ĉar, nur elveturinte, ni trafis sub efikon de la ludaj leĝoj, — de ĝuste tiu karnavala aktorado, en kiu mi turniĝis hieraŭ. La veturilo moviĝis kun granda peno, priŝutita per kolora papera neĝo, kiu preskaŭ tuta trafis al Biĉe, same kiel paperserpentoj, malrapide descendantaj de sur balkonoj per susurantaj rubandoj. Publiko stultumadis, dancetante, ridegante kaj kriante. La lumo estis akra kaj freneza, kiel en incendia rondo. Improvizitaj orkestroj kun kaseroloj, pelvoj kaj paperaj trumpetoj, eligantaj sovaĝan muĝon, vagadis laŭ stratkruciĝoj. Ankoraŭ ne estis procesioj kaj defiloj; la humoron regis la plej jubilanta parto de la loĝantaro — knaboj kaj adoleskuloj de ĉiuj koloroj de la haŭto kaj kompanioj sur balkonoj, el kie oni nin peneme fiŝkaptadis per paperserpentoj.

Pene elveturinte sur la kajon, Botwel ordonis al la veturigisto direkti al tiu loko, kie staris «Kuranta sur ondoj», sed, trafinte tien, ni eksciis de ŝalupa vaĉanto, ke la ŝipo estas forkondukita al la rodo, tial ni luis boaton. Ni devis ĉirkaŭiri kelkajn vaporŝipojn, hele prilumitajn kaj bruantajn per muziko. Ni komencis foriri de la strio de la borda lumo, enprofundiĝante en krepuskon kaj poste en mallumon, kie, rimarkinte senmovan mastan lumon, unu el la boatistoj diris:

— Jen ĝi.

— Ĉu vi ĝojas? — demandis mi, kliniĝante al Biĉe.

— Apenaŭ. — Biĉe estis fiksrigardanta. — Mi ne havas senton de proksimiĝo al ĝuste tiu «Kuranta sur ondoj», pri kiu al mi rakontadis la patro, ke ĝin konstruis sur mara fundo per segfiŝo kaj martelfiŝo du gigantoj, kraĉantaj sur la manojn: «Ideo» kaj «Sekreto».

— Tio forpasos, — rimarkis Botwel. — Necesas nur veni kaj ĉirkaŭrigardi. Surpaŝi la ferdekon perpiede, stamfi. Jen ĉio.

— Ĝi kvazaŭ estas malsana, — diris Biĉe. — Malsano de formalaĵoj... kaj sufiĉe mizera pasinteco.

— Ĝi misvojiĝis, — konfirmis Botwel, kaŭzinte ridon.

— Oni diras, estis trovita kadavro, — diris la boatisto, rigardante al ni. Li, verŝajne, aŭdis pri tuta tiu afero. — Ĉe ni oni diris diverse...

— Vi eraras, — kontraŭdiris Biĉe, — tio ne povis esti.

La boato frapiĝis je la ŝipflanko. Sur la ŝipo estis silento.

— He, sur la «Kuranta»! — ekkriis, ekstarante, Botwel. Super la akvo kliniĝis malklara figuro. Tio estis agento, kiu, post nelonga intertraktado, spicita per interesantaj lin aludoj pri danko, vokis matroson kaj mallevis la pasponteton.

Tuj alkuris ankoraŭ unu homo; post li la tria. Tio estis Horacio kaj la kuiristo. La mulato brue salutis min. La kuiristo alportis lanternon. En malforta, ŝanceliĝema lumo de la lanterno ni leviĝis sur la ferdekon.

— Finfine! — diris Biĉe per plezura tono, kiam ŝi trapasis de la pavezo antaŭen kaj retroturniĝis. — Do en kia stato estas la ŝipanaro?

Horacio klarigis, sed tiel mikse kaj stumble, ke ni, ne finaŭskultinte, ĉiuj transiris en la salonon. Elektro, ekbrilinte en la lampoj, prilumis la angulojn kaj la aĵojn, al kiuj mi rigardis antaŭ kelkaj tagoj. Mi rimarkis, ke la ejo estis malbone purigita kaj balaita; evidente, ankoraŭ ne kvietiĝis la ŝoko pro la katastrofo.

Sur la ŝipo restis Horacio, la kuiristo, la agento, atendanta okazon traspuri vojojn de kontrabanda komerco, kaj unu matroso; ĉiuj ceteraj estis arestitaj aŭ kvitigitaj per la mono, trovita ĉe Guez. Mi ne tre atentis tion, ĉar mi estis rigardanta al Biĉe, penante kapti ŝiajn emociojn.

Ŝi ankoraŭ ne eksidis. Dum Botwel parolis kun la kuiristo kaj la agento, Biĉe ĉirkaŭiris la salonon, pririgardante la internaĵon kun tia atento, kvazaŭ ŝi unuafoje estus ĉi tie. Foje ŝia rigardo larĝiĝis kaj haltis, kaj, sekvinte ties direkton, mi ekvidis, ke ŝi rigardas al rompita virina kombilo, kuŝanta sur la bufedo.

— Nu, do rakontu ankoraŭ, — diris Biĉe, vidante, kiel mi estas atenta al tiu ŝia rigardo al la aĵo bagatela kaj elokventa. — Kie vi loĝis? Kie estis via kajuto? Ĉu ne la unua de la pasponteto? Ĉu jes? Do ni iru en ĝin.

Malferminte la pordon de tiu kajuto, mi klarigis al Biĉe la situon de la agantoj kaj kiel mi kaptiĝis, trompita per la falsa pento de Guez.

— Mi komencas imagi, — diris Biĉe. — Tre malĝoja estas ĉio ĉi. Tre malgaja! Sed mi ne intencas longe esti ĉi tie. Ni leviĝu supren.

— Ĉu tiu sento ne forpasas?

— Ne. Mi iras, kvazaŭ en fremda domo, kiu hazarde montriĝis simila. Ĉu ne aperis kromgusto, nevidebla spuro, kiun mi ankoraŭ tiom longe devos havi interne? Ho, mi tiel dezirus, ke estu nenio el ĉio ĉi!

— Ĉu vi estas ofendita?

— Jes, tio estas la ĝusta vorto. Mi estas ofendita. Do, ni leviĝu supren.

Ni eliris. Mi atendis, kien ŝi kondukos min, kun emocio — kaj ne eraris: Biĉe haltis ĉe la pasponteto.

— Jen de ĉi tie, — diris ŝi, almontrante per la mano malsupren, trans la ŝiprandon. — Kaj — sola! Mi, ŝajne, neniam sentos, neniam imagos kun tuta forto de emocio, kiel tio povis esti. Sola!

— Kiel — sola?! — diris mi, forgesinte. Subite la tuta sango alverŝiĝis al la koro. Mi rememoris, kion diris al mi Frezi Grant. Sed estis jam malfrue. Biĉe rigardis al mi kun peza, severa malkontento. La silenta momento perfidis min. Mi sukcesis nek korekti min, nek per firmeco de rigardo forigi la kaŝitan penson de Biĉe, kaj ŝi eksentis tion.

— Harvey, — diris ŝi kun tenera kaj rekta forto, unuafoje eksoninta en ŝia gaja, senzorga voĉo, — Harvey, rakontu al mi la veron!

#### Ĉapitro XXXIII

— Mi ne mensogis al vi, — respondis mi post nova silento, dum kiu mi sentis min stumblinta en mallumo kaj perdanta ekvilibron. Nenion eblis ŝanĝi en tiu momento. Biĉe donis la tonon. Mi devis respondi rekte aŭ silenti. Ŝi ne meritis ruzajn elturnaĵojn. Ne indigno kontraŭ la malpermeso, sed strebo al la junulino, sento de ofendiĝo pri ŝi kaj profunda tristo elŝiris el mi la vortojn, repreni kiujn jam ne eblis. — Mi ne mensogis, sed mi prisilentis. Jes, mi estis ne sola, Biĉe, mi estis atestanto de aferoj, kiuj vin miregigos. En la boaton, nesciate kiel aperinte sur la ferdeko, eniris kaj eksidis Frezi Grant, la «Kuranta sur ondoj».

— Sed, Harvey! — diris Biĉe. En la malforta lumo de la lanterno ŝia vizaĝo aspektis pale kaj malklare. — Parolu pli mallaŭte!.. Mi aŭskultas.

Io en ŝia tono rememorigis al mi okazon de la infaneco, kiam, farinte pafarkon, mi cedis al persvadoj de kruelaj knabaĉoj — bati per la ligna fleksiĝo de la memfarita armilo la teron. Ili ne klarigis al mi, por kio tio necesas, nur ripetadis: «Ci mem vidos». Mi malklare sentis, ke estas ia insido, sed ne povis deteni min de la tento kaj batis. La ŝnuro krevis.

Tio forglitis, kiel fajrero, elfalinta sur manikon. Estinginte ĝin, mi rakontis al Biĉe pri tio, kion diris al mi Frezi Grant; kiel ŝi estis kaj foriris... Mi ne prisilentis ankaŭ la malpermeson diri al ŝi, al Biĉe, kaj ke al mi ne estis donita klarigo. La junulino aŭskultis, rigardante flanken, mallevinte la kubuton sur la pavezon, kaj la mentonon en la polmon.

— Ne diri al mi, — prononcis ŝi penseme, ridetante per la voĉo. — Tion necesas kompreni. Sed kial vi diris?

— Vi devas scii, kial, Biĉe.

— Ĉu al vi antaŭe neniam okazis tiaj aferoj?.. — demandis la junulino, kvazaŭ ne aŭdante mian respondon.

— Ne, neniam.

— Kaj la voĉo, la voĉo, kiun vi aŭdis dum la kartludo?

— Unusolan fojon.

— Tro multe por unu tago, — diris Biĉe, suspirinte. Ŝi ĵetis al mi preteran rigardon, varman, kun facila malgajo; poste, sinĝeneme ridetinte, diris: — Ni iru malsupren, voku Botwel-on. Hodiaŭ mi devas pli frue enlitiĝi, ĉar al mi doloras la kapo. Kaj tiu — la alia junulino? Ĉu vi ŝin renkontis?

— Mi ne scias, — diris mi tute sincere, ĉar tia penso pri Dezi antaŭ tiam ne venis en mian kapon, sed nun mi pensis pri ŝi kun stranga sento de tenera kaj maltrankvila embaraso. — Biĉe, de vi dependas — mi deziras pensi tiel, — de vi dependas, ke la promeso, rompita de mi, ne turniĝu kontraŭ min!

— Mi vin tre malmulte konas, Harvey, — respondis Biĉe serioze kaj ĝene. — Mi vidas eĉ, ke mi tute vin ne konas. Sed mi deziras koni kaj parolos pri tio morgaŭ. Dume, mi estas Biĉe Seniel, kaj tio estas mia respondo al vi.

Ne permesante al mi ekparoli, ŝi aliris la pasponteton kaj kriis malsupren:

— Botwel! Ni veturas!

Ĉiuj eliris sur la ferdekon. Mi adiaŭis la ŝipanaron, aparte interparolis kun la agento, kiu ŝajnigis, ke mia mano hazarde trafis en liajn rapide komprenantajn fingrojn, kaj malleviĝis al la boato, kie Biĉe kaj Botwel atendis min. Ni direktis nin al la urbo. Botwel rakontis, ke, kiel li eksciis nun, «Kurantan sur ondoj» oni proponis restigi en Gel-Gju ĝis ordono de Brown, kiun oni sciigis telegrafe pri ĉiuj okazaĵoj.

Biĉe dum la tuta vojo sidis silente. Kiam la boato eniris en la lumon de sennombraj fajroj de la kajo, la junulino mallaŭte kaj decideme diris:

— Botwel, mi faligos sur vin amason da malagrablaj zorgoj. Vi sen mi vendos tiun ĉi ŝipon aŭkcie aŭ kiel ajn.

— Kio?! — kriis Botwel per tono de gaja teruro.

— Ĉu vi ne komprenis?

— Ni poste parolu, — diris Botwel kaj, ĉar la boato haltis ĉe ŝtupoj de ŝtona ŝtuparo de la kajo, aldonis: — Diable malagrabla historio — ĉio ĉi kune. Sed Biĉe estas nepersvadebla. Mi vin bone konas, Biĉe!

— Kaj ĉu vi? — demandis la junulino, kiam adiaŭis min. — Ĉu vi aprobas mian decidon?

— Vi nur tiel povis agi, — diris mi, bonege komprenante ŝian paroksismon de abomeno.

— Kion do alian? — Ŝi enpensiĝis. — Jes, estas tiel. Kvankam estas amare, sed iĝis facile. Bonan nokton, Harvey! Mi morgaŭ sciigos vin.

Ŝi etendis la manon, gaje kaj akre preminte la mian, kaj en ŝia rigardo kaŝiĝis tiu ĝenanta min zorgo kun almikso de evidenta malkontento, — ĉu pri mi aŭ pri si? — mi ne sciis. Mian koron premis pezo.

Ili tuj forveturis. Mi ĵetis rigardon post la veturilon kaj ekiris al la placo, pensante pri la interparolo kun Biĉe. Mi bezonis bruon de homamaso. Rimarkinte liberan fiakron, mi prenis ĝin kaj baldaŭ estis ĉe tiu loko, el kiu mi hieraŭ ekvidis la statuon de Frezi Grant. Nun mi ree ekvidis ĝin, penante konvinki min, ke mi ne kulpas. Angora, mi eliris el la fiakro. Komence mi stulte kaj obtuze staris, — tiel estis ĉi tie malvaste pro trafiko kaj pro senĉesaj, sekvantaj unu post la alia, mirindaj pro diverseco, riĉeco kaj bizareco maskeradaj konstruaĵoj. Sed mia unua rigardo, mia unua penso, veninta tra la tuta homamaso, estis: Frezi Grant. La monumento altis en floroj; ĝia piedestalo kreis konuson da floroj, senekzemplan amason, deŝutiĝantan per jasmenoj, rozoj kaj magnolioj. Mi kun peno povis vidi la hieraŭan tablon; ĝi estis nun ĉirkaŭigita per bariloj kaj staris pli proksime al la monumento, ol hieraŭ, kaŝiĝinte sub ĝia flora roko. Tie estis malvaste, kiel en kavo. Kun mia humoro, plena de zumado ne malplia, ol la ĉirkaŭa, mi ne povis iĝi partoprenanto de ĉetabla babilado. Mi ne ekiris al la tablo. Sed al mi venis intenco trabatiĝi al amaso da spektantoj, ĉirkaŭantaj la piedestalon de la monumento, por rigardi el interne de la rondo. Kiam mi deiĝis de la doma muro, kie mi staris, alpremita de la trafiko, mi tuj, cedante al senĉesa premado kaj puŝoj, estis forportita malproksimen de la komenca direkto kaj trafis al la monumento de la flanko, kontraŭa al la tablo, ĉe kiu, probable, samkiel hieraŭ, sidis Baws, Cook kaj la ceteraj, konataj al mi laŭ la hieraŭa sceno.

Trafinte en la centron, kie la moviĝado, laŭ la ekzakta fizika leĝo, fariĝas pli malrapida, mi aĉetis de maska vendisto lilan duonmaskon kaj, sekuriginte min per tia simpla rimedo kontraŭ la akraj okuloj de Cook, ekstaris sur unu el fostoj, kiuj estis kunligitaj per ĉeno ĉirkaŭ la «Kuranta». Kontraŭ tiu loko, permesanta eviti ĝenan movadon, gardanta de puŝoj kaj faranta homon pli alta ol la homamaso je du aŭ tri kapoj, mi pagis al ĝia posedanto, kiu sciigis min en danka impeto, ke li okupadas ĝin ekde la mateno, — improvizita negoco, regalinta la dekkvinjaran knabaĉon per ora monero.

Mia koncentriteco estis rompita. Infekta intimeco de la okazantaĵo — tiu diboĉa, facilanima kaj jubila malvasteco, priblovata de kanta frapetado de orkestroj, lokitaj en diversaj finoj de la placo, — glitadis en plej malgajan animon, kiel tiklanta plumo. Ĉirkaŭrigardante, mi vidis similaĵon de grandega domo, de kiu oni demetis la tegmenton. Sur balkonoj, en fenestroj, sur kornicoj, sur tegmentoj, markezoj de enirejoj, sur seĝoj, metitaj en veturiloj, estis multege da spektantoj. Alte super la placo flirtis centoj da ĉinaj figuraj kajtoj. Gutaperkaj globoj naĝis super kapoj. Laŭ dratoj, etenditaj super domoj, bruis longa fajro de raketoj, glitantaj horizontale. Rekta angulo de du sentrafikaj flankoj de la placo, kies pinto apogiĝis al la centro, kreis ĉenon da transveturanta fabela loĝantaro; ĉi tie estis multo spektinda, kaj mi notis kelkajn menciindajn platformojn.

Malrapide forveturante, ŝanceliĝadis antikva ora kaleŝego, kun boatsimila malsupro kaj alta sidilo por kaleŝisto, — sed tiom granda, ke plenaĝuloj, sidantaj en ĝi, ŝajnis infanoj. Ili estis en kostumoj de la epoko de Watteau. La veturilon stiris Donkiĥoto, pelante per grandega lanco kvaropon da ĉevaloj, riĉe ornamitaj per ora reto, falanta ĝis la tero. Post la kaleŝego sekvis longa vera boato, plena de ŝipestroj, matrosoj, ŝipknaboj, piratoj kaj Robinsonoj; ili svingadis kartonajn toporojn kaj pafadis el pistoloj, kaj dum tio sono de pafo estis montrata per voĉo, kaj anstataŭ kugloj elflugadis plataj drapaj ratoj. Post la boato, svingante la rostrojn, paŝis elefantoj, sur kies dorsoj sidis bajaderoj, gejŝoj, kantante frivolajn kanzonetojn. Sed pli ol ĉiuj ceteraj inventaĵoj altiris mian atenton duklafta koro, farita el skarlata pluŝo. Ĝi estis kvazaŭ viva; tremerante, streĉiĝante aŭ falante, dum la tremo trairadis ĝian surfacon, ĝi malrapide balanciĝadis meze de ĉirkaŭinta ĝin grupo da maskoj; rolon de amoro ludis homo kun grandega plumo, per kiu li batadis, kiel per lanco, en la teruran pluŝan vundon.

Alia, kun muzelo de vesperto, forviŝadis per spongo inicialojn, kiujn skribadis sur la surfaco de la koro junulino en blanka ĥitono kaj verda florkrono, sed kiom ajn rapide ŝi skribadis kaj kiom ajn rapide forviŝadis ilin la avida mano, tamen ĝi ne sukcesadis forviŝi kelkajn literojn. El la maldekstra flanko de la koro, kaŝiĝante kaj ĵetante sin subite, sinuis abomena serpento, pikante etenditajn supren manojn, plenajn de floroj; el la dekstra flanko elŝoviĝadis bela nuda brako de virino, ŝutanta orajn monerojn en ĉapelon de maljuna almozulo. Antaŭ la koro staris homo de dokta aspekto, pririgardante ĝin tra granda lupeo, kaj ion paroladis al fraŭlino, kiu lerte frapadis per klavoj de skribmaŝino.

Malgraŭ la naiveco de la alegorio, ĝi faris fortan impreson; kaj mi, sekvante ĝin per rigardo, ankoraŭ longe vidis la fumantan supraĵon de tiu maskerada koro, ĝis okazis konsterno, kaŭzita de halto de la procesio. Ne tuj eblis kompreni, kio okazis. Kreiĝis disŝiro, kaj la antaŭaj platformoj malproksimiĝis, plu irante laŭ sia vojo, dum la malantaŭaj, premante sub plifortiĝantaj malpaciencaj krioj, restis senmovaj, ĉar kontraŭ la monumento haltis alta, strangaspekta konstruaĵo. Ne eblis diri, kion ĝi simbolas. Tio estis kvazaŭ alta kesto, kun longa markezo antaŭe; ĝia internaĵo estis drapirita per ŝtofoj, malleviĝantaj ĝis la radoj. Ĝi moviĝis sen homoj; nur sur alta antaŭa seĝo sidis veturigisto kun vizaĝo, kovrita per masko. Observante ĝin, mi ekvidis, ke li turnis la ĉevalojn, kvazaŭ intencante eliri el la ĉeno, kaj la malantaŭo de lia mistera grandaĵo, kiun li estis rulanta, estis nun turnita al la monumento laŭ rekta linio. Tre baldaŭ kreiĝis homamaso; parto de homoj, intencante helpi, impetis al la ĉevaloj; alia parto, svingante la pugnojn antaŭ la vizaĝo de la veturigisto, postuladis iraĉi for. Dekurinte de sur mia fosto, mi ĵetis min al la malantaŭa flanko de la konstruaĵo, ankoraŭ nenion suspektante, sed malklare maltrankviligita, ĉar la veturigisto, desaltinte de sur la seĝo, enprofundiĝis en la homamason kaj malaperis. La malantaŭa muro de la konstruaĵo subite ekflugis supren; tie, alpremiĝinte en la angulo, staris homo. Li estis en masko kaj estis ion faranta kun ŝnuro, malleviĝanta de supre. Li embarasiĝis, ĉar surpaŝis ĝian finon.

La penso de tiu momento similis ŝtonon, trafajfintan preter la orelo: tiel ĉio iĝis klara al mi, sen punktoj kaj komoj. Mi sukcesis impeti al la monumento kaj, disĵetinte la florojn, surgrimpi laŭ elstaraĵoj de la soklo sur alton, kie mia kapo estis super la genuoj de la «Kuranta». Malsupre kreiĝis sovaĝe ektondrinta homamaso, mi ekvidis direktitajn al mi revolverojn kaj malplenon de la granda kesto, kies supro nun estis sur la nivelo de miaj okuloj.

— Vipu, frapu la ĉevalojn! — kriis mi, kroĉiĝinte per la maldekstra mano al elstaraĵo de la marmora figuro, kaj la dekstran etendinte antaŭen. Ankoraŭ ne sciante, kio okazos, mi sentis ekpendintan proksime pezon de minaco kaj pretis preni ĝin al mi.

Ĉies rigidiĝo preskaŭ helpis al la terura intenco. En la malproksima fino de la aperturo de la konstruaĵo deŝiriĝis nigra ombro, kun bruo ekflugis malsupren kaj, leviĝinte antaŭ mia vizaĝo mem, turniĝis. Tio estis oblonga krudfera pecego, ĵetita, kiel pendolo, sur firma ŝnurego. Ĝi turniĝis en tiu momento, kiam inter ĝia blinda maso kaj mia vizaĝo pasis ombro de virina mano, etendita per gesto de defendo. Rekta bato neniigus min kune kun la statuo, kiel toporo — stearinan kandelon, sed la turniĝo de la pecego ŝovis ĝin en la aero kun la fino preter min, je colo for de la ŝultro de la statuo. Ĝi haltis kaj, ekturniĝinte, forflugis reen. Tiu retrobato estis terura. Ĝi debatis la flankan fasadon de la kesto, frakasinte ĝin kun tondro, ĵetinta la ĉevalojn for. La konstruaĵo ŝanceliĝis kaj disfalis. Du ĉevaloj falis, implikiĝante per la piedoj en la tirrimenoj; la aliaj baŭmis kaj ŝiriĝadis, trenante la disfalaĵojn meze de diskuranta homamaso. Tremante tuta pro nerva skuo, mi dekuris malsupren kaj antaŭ ĉio ĵetis rigardon al la statuo de Frezi Grant. Ĝi estis bela kaj sendifekta.

Tiutempe la homamaso alverŝiĝis el ĉiuj flankoj de la placo tiel dense, ke, perdinte la ĉapelon kaj forpuŝite de la publiko for de la centro de la sceno, kie furioziĝinta homamaso estis detruanta la diablan maŝinon, mi estis perdita, kiel ŝtono, falinta en akvon. Dum ioma tempo du-tri homoj rondiradis ĉirkaŭ mi, palpante kaj proponante siajn servojn, sed, ĉar nin ĉiuminute minacis faligi de sur la piedoj la rapidega agitiĝo, mi estis nature kaj tre baldaŭ apartigita disde ĉiaj bondezirantoj kaj povus, se dezirus, ĉeesti plu kiel spektanto; sed mi hastis eliri. Ĉie aŭdiĝadis krioj, ke la atako estas faro de Graco Paran kaj liaj adeptoj. Tiamaniere la karnavalo estis ĉifita, transformita en la ekstreman, centran eventon de tiu ĉi vespero; laŭ ĉiuj stratoj estis hastantaj grupoj por helpo, kaj kelkaj eĉ kuris. Laciĝinte pro la bruo, mi turnis min en interstrateton kaj baldaŭ iĝis hejme.

Mi travivis emocion, kiu kvietiĝis ne tuj. Mi eksidadis, sed ne povis sidi kaj komencadis iradi, plu plena de impreso de la glitinta preter la tempio subita morto, kiun forigis la malgranda mistera mano. Mi aŭdadis krakadon de la konstruaĵo, renversita de la retrobato. La tuta pezo de la scenoj de la pasinta tago kuniĝis kun tiu lasta rememoro. Sentante, ke mi ne ekdormos, mi obtuzigis min per tia porcio da viskio, kiun mi mem en alia tempo opinius monstra, kaj enfosiĝis en la liton, ne plu havante fortojn por aŭdi, nek por rigardi, kiel batas la grandega pluŝa koro, eligante venenon kaj oron, doloron kaj ridon, deziron kaj malbenon.

#### Ĉapitro XXXIV

Mi vekiĝis sola, je la deka matene. Cook forestis. Lia lito staris netuŝita. Sekve, li ne tranoktis, kaj, ĉar mi nur ĝojis pri la hazarda soleco, mi ne plu ĝenis min per pensoj pri lia sorto.

Kiam mi vestis min kaj freŝigis mian kapon per fluoj de glacia akvo, la servisto raportis, ke min malsupre atendas sinjorino. Li ankaŭ transdonis karteton, sur kiu mi legis: «Gustavo Brenner, raportisto de «Rifo»». Divenante, ke mi povos vidi Biĉe-n Seniel, mi haste iris malsupren. Al mi sufiĉis ekvidi la vualon, por ke la morala kaj nerva doloro, pro kiu mi vekiĝis kun nedifinita maltrankvilo, malaperu, momente anstataŭita de sento de tiom forta ĝojo, ke mi aliris al Biĉe kun sincera, nevola ekkrio:

— Dankon al Dio, ke tio estas vi, Biĉe, sed ne iu alia, kiun mi ne konas.

Ŝi, atente rigardante, ridetis kaj levis la vualon.

— Kiel pala vi estas! — diris, silentinte iom, la junulino. — Jes, mi forveturas; hodiaŭ aŭ morgaŭ, estas ankoraŭ ne sciate. Mi venis tiel frue, ĉar... tio necesas.

Ni estis interparolantaj, starante en negranda gastoĉambro, kie estis pordo en ĝardenon, ĉirkaŭigitan per kontinua muro. Krom Biĉe, de sur fotelo leviĝis, tuj kiam mi eniris, longa junulo kun ruĝa magra vizaĝo, en nazumo kaj kun teko. Al mi estis malfacile paroli kun li, ĉar, ne rigardante al Biĉe, mi vidis nur ŝin solan, kaj eĉ unu perdita minuto estis sufero; sed Gustavo Brenner havis rajton tedi min, adiaŭi kaj foriri. Pardonpetinte la junulinon, kiu deiris al la pordo kaj komencis rigardi en la ĝardenon, mi demandis Brenner-on, per kio mi povas esti utila al li.

Li sciigis al mi la tiom bone konatan de mi aferon de la morto de ŝipestro Guez kaj esprimis deziron ricevi por la ĵurnalo interesantajn lin informojn pri mia komplika partopreno.

Ne estis alia eblo liberiĝi de li. Mi diris:

— Bedaŭrinde, mi ne estas tiu, kiun vi serĉas. Vi estas viktimo de hazarda koincido de nomoj: tiu Tomaso Harvey, kiun vi bezonas, hodiaŭ ne tranoktis. Li estas registrita ĉi tie sub la nomo Arinogelo Cook, kaj, ĉar li mem tion konfesis al mi, mi ne vidas neceson kaŝi tion.

Danke al la pezo, kiu kuŝis sur mia koro, ĉar la vortoj de Biĉe pri ŝia forveturo estis ĵus diritaj, mi konservis plenan trankvilon. Brenner streĉiĝis; eĉ liaj oreloj ekmoviĝis pro neatenditeco.

— Unu vorton... mi petas... mi tre petas vin, — haste eldiris li, vidante, ke mi intencas foriri. — Ĉu Arinogelo Cook?.. Tomaso Harvey... lia rakonto... eble vi scias...

— Vi devas min pardoni, — diris mi firme, — sed mi estas tre okupita. La sola, kion mi povas indiki, — tio estas la loko, kie vi trovos la falsan Cook-on. Li estas ĉe la tablo, kiun okupas la volontula gardistaro de la «Kuranta». Sur li estas roza masko kaj flava domeno.

Biĉe aŭskultis la interparolon. Ŝi, turninte la kapon, rigardis al mi kun mirego kaj aprobo. Brenner kaptis mian manon, faris profundan riverencon, rompintan lian longan korpon, kaj, turninte sin, impetis per metraj paŝoj kapti Cook-on.

Mi aliris al Biĉe.

— Ĉu ne estos por vi pli bone en la ĝardeno? — diris mi. — Mi vidas en tiu angulo ombron.

Ni iris kaj eksidis; de la enirejo nin ŝirmis rozaj arbustoj.

— Biĉe, — diris mi, — vi estas tre, tre serioza. Kio okazis? Kio turmentas vin?

Ŝi ĵetis rigardon sinĝeneme, kvazaŭ el malproksime, mordinte la lipon, kaj tuj transformis la sinĝenemon en tiel bone konatan al mi, malfermitan persistan esprimon.

— Pardonu mian nescipovon diplomate ĉirkaŭigi demandon, — diris la junulino. — Hieraŭ... — Harvey! Diru al mi, ke vi ŝercis!

— Kiel mi povus? Kaj kiel mi aŭdacus?

— Ne ofendiĝu. Mi estos sincera, Harvey, same, kiel estis sincera vi en la teatro. Vi diris tiam nemulte kaj — multe. Mi estas virino, kaj mi vin tre bone komprenas. Sed ni dume lasu tion. Vi rakontis al mi pri Frezi Grant, kaj mi kredis al vi, sed ne tiel, kiel, eble, dezirus vi. Mi kredis tion, kiel nerealaĵon, esprimitan de via animo, kiel oni kredas desegnaĵon de Callot, Fragonard, Beardsley; mi ne estis kun vi tiam. Mi ĵuras, neniam tiom multe mi parolis pri mi kaj kun tia sento de stranga ĉagreno! Sed se mi ekkredus, mi estus, probable, tre malfeliĉa.

— Biĉe, vi ne pravas.

— Nekorekteble pravas. Harvey, mi aĝas dek naŭ jarojn. La tuta vivo por mi estas mirakla. Mi eĉ ankoraŭ ne konas ĝin, kiel necesas. Jam komencis duobliĝi la mondo pro vi: du flavaj roboj, du «Kurantaj sur ondoj» kaj — du homoj en unu! — Ŝi ekridis, sed maltrankvila estis ŝia rido. — Jes, mi estas tre raciema, — aldonis Biĉe enpensiĝinte, — kaj tio, verŝajne, estas malbona. Mi estas en despero pro tio!

— Biĉe, — diris mi, neniom trompiĝante de brilo de ŝiaj okuloj, sed parolante nur vortojn, ĉar per nenio mi povis transdoni al ŝi min mem, — Biĉe, ĉio estas malfermita por ĉiuj.

— Por mi — fermita. Mi estas blinda. Mi vidas la ombron sur sablo, la rozojn kaj vin, sed mi estas blinda en tiu senco, kiu vin faras por mi preskaŭ malviva. Sed mi ŝercis. Ĉiu homo havas propran mondon. Harvey, ĉu tio ne estis?!

— Biĉe, tio estis, — diris mi. — Pardonu min.

Ŝi ekrigardis kun facila, pensema laco, poste, suspirinte, ekstaris.

— Iam ni renkontiĝos, eble, kaj parolos ankoraŭfoje. Estas ne tiel simple. Ĉu vi aŭdis, kio okazis nokte?

Mi ne tuj komprenis, pri kio demandas ŝi. Ekstarinte mem, mi sciis sen pluaj klarigoj, ke mi vidas Biĉe-n lastfoje; lastfoje mi parolas kun ŝi; mia maltrankvilo hieraŭ kaj hodiaŭ estis ĝusta antaŭsento. Mi rememoris, ke necesas respondi.

— Jes, mi estis tie, — diris mi, jam prepariĝante rakonti al ŝi pri mia ago, sed eksentis la saman cerban abomenon pri sencelaj vortoj, kiu estis en Liss, dum la interparolo kun la oficisto de la hotelo «Dovero», des pli, ke mi devigus ankaŭ Biĉe-n plilongigi la finitan konversacion. Necesis konservi eksteran aspekton de miskompreno, irinta pli malproksime, ol estis supozite.

— Do, ĉu vi veturas?

— Mi veturas hodiaŭ. — Ŝi etendis la manon. — Adiaŭ, Harvey, — diris Biĉe, atente rigardante en miajn okulojn. — Mi dankas vin tutkore. Ne necesas; mi eliros sola.

— Kiel ĉio disfalis, — diris mi. — Vi vane pasigis tiom da tagoj en vojo. Atingi la celon kaj rezigni ĝin, — ne ĉiu virino povus agi tiel. Adiaŭ, Biĉe! Mi parolos kun vi ankoraŭ longe post kiam vi foriros.

En ŝia vizaĝo moviĝis iaj vortoj, restintaj neprononcitaj, kaj ŝi eliris. Dum ioma tempo mi staris, sensenta al la ĉirkaŭaĵo, poste ekvidis, ke mi staras same senmove, — havante nek fortojn, nek deziron ree komenci vivi, — en mia numero. Mi ne memoris, kiel mi leviĝis ĉi tien. Starinte iom, mi ekkuŝis, penante venki la suferon per iu distranta penso, sed povis nur senfine imagadi la malaperintan vizaĝon de Biĉe.

— Se estas tiel, — diris mi en malespero, — se, mem ne sciante tion, mi strebis al sola malfeliĉo, — ho Frezi Grant, mankas homaj fortoj por elteni! Liberigu min de la sufero!

Esperante, ke al mi estos pli facile, se mi forveturos el Gel-Gju, mi eksidis vespere en la sesahoran trajnon, ne plu revidinte Cook-on, kiu, kiel mi poste eksciis el ĵurnaloj, estis mortpafita dum atako al la domo de Graco Paran. Lia dueco, lia morna sarkasmemo kaj la morto por la statuo de Frezi Grant, por iu sia, skrupule gardata angulo de la animo, — longe emociadis min, kiel ekzemplo de nia malmulta scio pri homoj.

Mi alveturis en Liss-on je la deka vespere, tuj direktinte min al Filatre. Sed mi ne sukcesis interparoli kun li. Kvankam ĉiuj fenestroj de lia domo estis hele prilumitaj, kaj la pordo estis malfermita, kvazaŭ ĉi tie io okazis, — min neniu renkontis ĉe la enirejo. Miregigita, mi ĝisiris la akceptejon, trovinte serviston, kiu havis konsternitan kaj festan aspekton.

— Aĥ, — flustre diris li, — apenaŭ la doktoro povas... Mi eĉ ne scias, kie li estas. Ili vagas tra la tuta domo — li kaj lia edzino. Ĉi tie ĉe ni okazis tielaĵo! Ĵus, antaŭ via veno...

Kompreninte, kio okazis, mi malpermesis raporti pri mi kaj, turninte min reen, ekvidis tra la malfermita pordo junan virinon, sidantan sufiĉe malproksime de mi sur malalta fotelo. La doktoro staris, tenante ŝiajn manojn en la siaj, kun la dorso al mi. La kulpulino kaj la pardoninto estis tute absorbitaj unu de la alia. Mi kaj la servisto mallaŭte, kiel ŝtelistoj, pasis unu post la alia sur la piedpintoj al la elirejo, kiu nun estis skrupule ŝlosita. Tuj kiam mi surpaŝis la trotuaron, mi kun ĝeno pensis, ke Filatre dum ĉiuj ĉi tagoj ne havos tempon por amikoj. Krome, lia stato postulis, ke li la unua deziru nun vidi min ĉe si.

Mi foriris kun speciala humoro, kaŭzita de la hazarde rimarkita sceno, kiu, en vespera silento, rememorigis al mi la subitan impeton de Dezi: la sola, per kio mi egalis ĉi-nokte al Filatre, kiu trovis sian nerealiĝintan. Mi aŭdis, kiel ŝi diras flustre: «Jes, — kion do mi nun faru?»

Alia voĉo, sonora kaj klara, diris milde, suflorante la respondon: «Harvey, — ĉu tio ne estis?»

— Estis, — respondis mi denove, kiel tiam. — Tio estis, Biĉe, pardonu min.

#### Ĉapitro XXXV

Informinte la kuraciston per letero pri mia reveno, mi, ne atendante respondon, forveturis en San-Riolon, kie dum ĉirkaŭ tri monatoj mi estis okupita kun Lerch pri aferoj de vendado de nemovebla havaĵo, restinta post la patro. Ne tiom multe restis por mi post ĉiuj depagoj laŭ ĉiuj kambioj, por ke mi, kiel antaŭe, povu nur telegrafadi al Lerch. Sed estis unu juĝafero, daŭrinta jam kvin jarojn, rilate de kiu eblis atendi decidon, favoran al mi.

Mia karaktero bonege paciĝas kiel kun manko de monrimedoj, tiel ankaŭ kun ilia abundo. Pensinte iom, mi konsentis akcepti estradon de eksterlanda korespondado en tea firmao de Alberto Witmer, kaj komencis strangan duoblan vivon, unu parton de kiu konsistigis ofica tago, la alian — aparta de ĉio vespero, kie kunpuŝiĝadis kaj disvolviĝadis rememoroj. Kun doloro mi rememoradis pri Biĉe, ĝis la rememorado pri ŝi ĉesis, ricevinte karakteron de malgaja kaj justa neeviteblo... Malgraŭ ĉio, mi estis feliĉa, ke mi ne mensogis en tiu decida minuto, kiam sur karton estis metita mia digno — mia rajto havi propran sorton, kion ajn pensu pri tio aliuloj. Kaj mi ĝojis ankaŭ, ke Biĉe cedis nenion en la hela ĝardeno de sia anima mondo, doninte al mia rememoro sinceran admiron, kiun eblis kompari kun admiro pri kuraĝo de malamiko, dirinta danĝeran veron antaŭ vizaĝo de morto. Ŝi apartenis al nombro da nemultaj homoj, kies kompanio levas. Tiel pensante, mi agnoskadis internan staton inter mi kaj ŝi reciproke laŭleĝa kaj povus bedaŭri nur pri tio, ke mi estas alia, ol ŝi. Apenaŭ iu iam serioze bedaŭris pri tielaĵoj.

Miaj skribaj depozicioj, senditaj al la juĝo, okazinta en Gel-Gju, tute apartigis Butler-on el la afero pri elŝipigo de mi fare de Guez en la maron, sed lasis malfermita la demandon pri la apero de la nekonata virino, kiu eniris en la boaton. Pri ŝi oni menciis nek en la juĝo, nek dum la enketado, probable pro reciproka interkonsento de la juĝatoj inter si, kiuj bonege komprenis, kiel peze tiu cirkonstanco influus ilian sorton. Ili uzis mian silenton pri tio kaj povis klarigi ĝin, kiel ili deziris. La matrosoj ricevis negravan punon pro partopreno en la kontrabanda afero; Sinkwright ricevis nur jaron da prizono. Pro klopodoj de Botwel kaj kelkaj elspezoj flanke de Biĉe Butler estis juĝita nur al kvin jaroj da punlaboroj. Post ties fino li forveturis en Dagonon, kie dungiĝis al karba vaporŝipo, kaj ĉe tio lia spuro perdiĝis.

Kiam mi deziris ripozi, koncentri atenton sur io ĝoja kaj facila, mi rememoradis Dezi-n, turnante bruantan, ne forlasantan min penton de senkulpa kulpo. Tiu junulino multfoje ĉagrenadis kaj gajigadis min, kiam, rememorante ŝiajn etajn, karakterajn moviĝojn aŭ scenojn, kiuj okazis kun ŝia partopreno, mi nevole ridadis kaj ripozadis, vidante denove, kiel ŝi redonas al mi la malgajnitan monon aŭ, leviĝinte sur la piedpintojn, frapas la lipojn per la fingroj, penante komprenigi, kion ŝi deziras. Kontraŭe al Biĉe, kies imago iom post iom iĝadis diafana, komencante perdi tiun potencon, kiu povis reteniĝi nur per rekta turniĝo de la sento, — la nesciate kie troviĝanta Dezi estis reala, kiel manpremo, akompanata per rideto kaj saluto. Mi sentis ŝian personon tiel vive, ke povis paroli kun ŝi, estante sola, sen sento de strangeco aŭ absurdeco, sed kiam rememoro ripetadis ŝian karesan kaj ardan impeton, dum mi ne povis forpeli senton de la alpremiĝinta al mi korpo de tiu duoninfano, al kiu, strikte dirante, mi devus glatumi la kapon, — mi demandadis min:

— Pro kio mi ne estis kun ŝi pli bonkora kaj ne parolis tiel, kiel ŝi deziris, atendis, esperis? Pro kio mi ne penis almenaŭ per io ridigi ŝin?

Dum unu el miaj venoj en Leguet-on mi haltis antaŭ butiko, sur kies fenestro estis metita modelo de velŝipo, — granda, ĝuste rigita faraĵo, montranta karavelon de tempoj de Vasco da Gama[13]. Tio estis unu el tiuj aĵoj, interesaj kaj praktike nenecesaj, kiuj dum jaroj atendadas aĉetanton, ĝis iĝos neforigebla apartenaĵo de la ejo mem, kie komence oni intencis ilin vendi. Mi pririgardis ĝin detale, kiel mi pririgardas ĉion, tuŝintan la radikojn mem de miaj simpatioj. Ni malofte povas diri en tiaj okazoj, kio propre altiris nin, kial tia pririgardado similas al konversacio, — vera, interesa interkomunikado. Mi ne hastis eniri en la butikon. Pririgardinte la malgrandajn velojn, gravmienan senvivecon de la ferdeko, de la lukoj, ensorbinte tutan senesperecon de tiu nana ŝipo, kiu, ĉe plena proporcieco de la partoj, ĉe kapablo akcepti kvin funtojn da ŝarĝo kaj eĉ teni sin sur akvo kaj navigi, tamen per nenio povis respondi al sia rekta destino, krom en homa imago, — mi decidis, ke la karavelo estos mia.

Subite ĝi malaperis. Malaperis ĉio: la strato kaj la fenestro. Ies varmaj manoj, ĉirkaŭpreninte la kapon, fermis al mi la okulojn. Timo, — tamen ne vera, sed timo de ĝojo, miksita kun nedeziro liberiĝi kaj, verŝajne, kun stulta rideto, malhelpis al mi ekkrii. Mi staris, varmiĝinte interne, jam divenante, kio tuj estos, kaj, palpebrumante sub la fingroj, movetiĝantaj sur miaj palpebroj, nelaŭte demandis:

— Kiu estas tio?

— «Kuranta sur ondoj», — respondis voĉo, kiu penis esti tre mistera. — Eble, nun vi divenos?

— Dezi?! — diris mi, demetante ŝiajn manojn de sur la vizaĝo, kaj ŝi deprenis ilin, ekstarinte inter mi kaj la fenestro.

— Pardonu mian arogaĵon, — respondis la junulino, ruĝiĝante kaj nerve ridante. Ŝi rigardis al mi per sia rekta, gaja rigardo kaj parolis per la okuloj pri ĉio, kion ŝi ne povis kaŝi. — Nu, al mi, tamen, fortunas! Ja tio estas la dua fojo, kiam vi staras enpensiĝinta, kaj mi pasas malantaŭe! Ĉu vi ektimis?

Ŝi estis en blua robo kaj silka bruna ĉapelo kun lazura rubando. Sur la pavimo kuŝis malplena korbeto, kiun ŝi ĵetis, por saluti min per tia admirinda maniero. Kun ŝi estis grandega hundo, kies aspekto, probable, teruradis nanajn hundetojn; nun tiu ĉi hundo rigardis al mi, kiel al aĵo, kiun oni, probable, ordonos porti.

— Dezi, kara Dezi, — diris mi, — mi feliĉas vin vidi! Mi tre kulpas antaŭ vi! Ĉu vi estas ĉi tie sola? Do, saluton!

Mi premis ŝian elŝiriĝantan, sed ne abrupte, manon. Ŝi levetiĝis sur la piedpintoj kaj, kaptinte miajn ŝultrojn, kisis mian vangon.

— Mi vin amas, Harvey, — diris ŝi serioze kaj humile. — Vi estos por mi kiel frato, kaj mi — via fratino. Ho, kiel mi vin deziris vidi! Mi multon ne findiris. Ĉu vi vidis Frezi-n Grant?! Ĉu vi timis diri tion al mi?! Ĉu al vi tio okazis? Imagu, kiel mi miregis kaj admiris! Mia spirado haltadis ĉe penso, ke mia diveno estas ĝusta. Nun konfesu, ke estas tiel!

— Estas tiel, — respondis mi kun la sama simpleco kaj libero, ĉar ni parolis en unu lingvo. Sed ne tion mi deziris enkonduki en la konversacion.

— Ĉu vi estas sola en Leguet?

Sciante, kion mi deziras scii, ŝi respondis, malrapide balancinte la kapon:

— Mi estas sola, kaj mi ne scias, kie nun estas Tobbogan. Li tre min ofendis tiam; eble — ankaŭ mi ofendis lin, sed tio estas jam pasinta afero. Mi nenion diris al li, ĝis ni revenis en Riolon, kaj tie mi diris, kaj diris ankaŭ, kiel rilatis vi. Ni ambaŭ ploris, ploris longe, ĝis laciĝis. Ankoraŭ li insistis; ankoraŭ kaj ankoraŭ. Sed Proctor, grandegan dankon al li, enmiksiĝis. Li parolis kun li. Tiam Tobbogan forveturis en Kasset-on. Mi estas ĉi tie ĉe la edzino de Proctor; ŝi tenas gazetan kioskon. La maljunulino traktas min bone, sed multe fumas hejme, — kaj ni havas nur tri malvastajn ĉambrojn, do eblas sufokiĝi. Ŝi fumas pipon! Imagu! Nun — vi. Kion vi faras ĉi tie, kaj ĉu fariĝis al vi — la edzino, kiun vi serĉis?

Ŝi paliĝis, kaj ŝiaj okuloj pleniĝis per larmoj.

— Ho, pardonu min! Mia lango estas mia malamiko! Via fratino estas tre stulta! Sed ĉu vi rememoradis min iomete?

— Ĉu eblas vin forgesi? — respondis mi, teruriĝante ĉe penso, ke mi povus neniam renkonti Dezi-n. — Jes, al mi fariĝis edzino jen... nun. Dezi, mi amis vin, mem ne sciante tion, kaj la amo al vi iris post la alia amo, kiu estis travivita kaj finiĝis.

Nemultaj preterpasantoj de la interstrateto retrorigardadis al ni, bruligante en la okuloj sekretajn kandeletojn de maldiskreta scivolemo.

— Ni foriru de ĉi tie, — diris Dezi, kiam mi prenis ŝian manon kaj, ne ellasante, kondukis al bulvardo, kruciĝanta kun la interstrateto. — Harvey, kara mia, koro mia, mi korektiĝos, mi estos modera, sed nun necesas kvar muroj. Mi povas nek kisi vin, nek danci rade. Hundo... ci estas ĉi tie. Ĝia nomo estas «Fraps». Sed indus nomi ĝin «Bojs». Harvey!

— Dezi?!

— Nenio. Estu al ni bone!

#### Epilogo

##### 1

Inter konversacioj, kiuj okazadis tiam inter Dezi kaj mi kaj kiuj ofte finiĝadis ĉe mateno, ĉar rilate de la samaj aferoj ni malkovradis kiel novajn iliajn flankojn, tiel ankaŭ novajn vidpunktojn, — speciale ŝatata estis por ni la temo pri vojaĝo duope tra ĉiuj tiuj lokoj, kiujn mi vizitadis antaŭe. Sed tio estis tro vasta plano, tial ni ĝin devis redukti. Tiutempe mi gajnis la proceson, kio donis kelkajn milojn, kiuj tre helpis realigi nian deziron. Sciante, ke mi ĉion formalŝparos, mi aĉetis en Leguet, nemalproksime de San-Riolo, unuetaĝan ŝtonan domon kun ĝardeno kaj libera terpeco, poste priplantita per fruktarboj. Mi faris precizan planon de interna aranĝo de la domo, konsiderinte ĉiujn detalojn de komforto kaj de unua impreso, kiun devis fari la ĉambroj al homo, eniranta en ilin, kaj komisiis aranĝi tion al mia amiko Toval, kies guston, scipovon paroligi aĵojn, mi konis jam ekde tiu tempo, kiam Toval havis propran domon. Li baldaŭ komprenis min, — tuj, kiam ekvidis mian Dezi-n. De ŝi estis kaŝita tiu aranĝo, kaj jen ni direktis nin en vojaĝon, kiu daŭris du jarojn.

Por Dezi, ĉiam plena de sia interna mondo kaj tre sinĝenema, malgraŭ ŝia ekstera kuraĝo, estis turmento sidadi en kompanio dum pluraj horoj aŭ akceptadi, tial ŝi baldaŭ laciĝis de tiaj centroj de bolanta publiko, kiel Parizo, Londono, Milano, Romo, kaj ofte plendadis pri perdita, laŭ ŝia esprimo, tempo. Fojfoje, dirinte ion, ŝi subite konfuzite eksilentadis, sole pro tio, ke ŝi altiris atenton al si. Baldaŭ rimarkinte tion, mi limigis nian kompanion — kvankam ĝi ŝanĝiĝadis — per tiaj homoj, en kies ĉeesto eblis paroli aŭ ne paroli, laŭdezire. Sed ankaŭ tiam la kapablo de Dezi transflugi en aliulajn sentojn plu kaŭzadis al ŝi ĝenitan suspiron. Ŝi ŝatis venadi mem kaj nur tiam, kiam ŝi deziris mem.

Sed la plej ŝatata ŝia amuziĝo estis iradi kun mi laŭ stratoj, pririgardante domojn. Ŝi ŝatis arkitekturon kaj sciis kompreni ĝin. Ŝin kortuŝadis antikvaj muroj, kun fosaĵoj kaj arboj ĉirkaŭ ili; iaj florantaj anguletoj inter ruinoj de mortinta epoko, aŭ puraj, novaj dometoj, kun senkonscia gracio de proporcieco de ĉiuj partoj, kio renkonteblas ekstreme malofte. Ŝi povis kontempli frontonon; fermitan densan pordon en jasmena densejo; ponton, kie turojn kaj arkojn markas super rapida akvo sovaĝaj anguloj de ombroj; ŝi povis skrupule taksi palacon kaj rimarki stilon en kabano. Pro ĉio ĉi mi rememoradis pri la domo en Leguet kun kaŝita insidemo.

Kiam ni revenis en San-Riolon, ni ekloĝis en gastejo, kaj en la tria tago mi proponis al Dezi veturi al Leguet por pririgardi akvofalojn. Ĉiam konsenta al ajna mia propono, ŝi tuj konsentis kaj laŭ sia kutimo ne dormis ĝis la dua horo, ĉiam pensante pri la veturo. Decidinte ion, ŝi ardiĝadis kaj jam ne povis trankviliĝi, antaŭ ol ŝi plenumos la intencitan. Matene ni estis en Leguet kaj de la stacidomo traveturis sur ĉevaloj al nia domo, pri kiu mi diris al ŝi, ke ĉi tie ni haltos por du tagoj, ĉar tiu domo apartenas al loka juĝisto, mia konato.

Sur ŝia vizaĝo aperis tiom bone konata al mi sinĝena kaj scivolema esprimo, kia estadis ĉiam dum vizito al nekonataj homoj. Mi ŝajnigis, ke mi estas distrita kaj iom laca.

— Kia ĉarma domo! — diris Dezi. — Kaj ĝi staras tute aparte; la ĝardeno, mi ĵuras, meritas atenton! Bona homo estas tiu juĝisto. — Tiaj estis ŝiaj konkludoj de aĵoj al homoj.

— Ordinara juĝisto, — respondis mi. — Eble, li estas bonega, sed kion ci trovis bonan, kara Dezi, en tiu kvadrato kun du verandoj?

Ŝi ne ĉiam povis esprimi, kion deziris, tial ŝi nur kunligis siajn impresojn kun mia demando per unu el ridetoj, kiu klare diris: «Afektado estas peko. Ja ci vidas simplan purecon de linioj, kiu senpezigas la konstruaĵon, kaj la verdan tegolaron, kaj la blankajn murojn kun vitroj, travideblaj, kiel blua akvo; tiujn ĉi larĝajn ŝtupojn, laŭ kiuj eblas malsupreniri malrapide, enpensiĝinte, al grandegaj trunkoj, sub ombron de alta foliaro, kie en interspacoj la suno kaj ombro pentris supren helajn kaj ardajn florojn de sukcese lokitaj florbedoj. Ĉi tie oni sentas sin mergita en amasiĝintan naturon, kiu, racie kaj kviete kunpremiĝante antaŭ la domo, kreas unu tutaĵon kun la antaŭa kaj la flanka fasadoj. Por kio do, kara mia, estas tiuj nenecesaj vortoj, al kiuj ci ne kredas mem?» Laŭte Dezi diris:

— Tre bone estas ĉi tie — tiel, ke tuŝas la koron.

Nin renkontis Toval, elirinta el profundo de la domo.

— Saluton, amiko Toval. Mi ne atendis vin renkonti! — diris Dezi. — Kion do vi faras ĉi tie?

— Mi atendas la gemastrojn, — respondis Toval tre sukcese, dum Dezi, korektante sub la mentono rubandon de la vojaĝa ĉapelo, estis ĉirkaŭrigardanta, starante en negranda gastoĉambro. Ŝiaj rapidaj okuloj rimarkis ĉion: tapiŝon, lakitan skulptitan kverkon, kamenon kaj skrupule elektitajn pentraĵojn en juglandlignaj kaj malakitaj kadroj. Inter ili estis pentraĵo de Guero, montranta du hundojn: unu kuŝas trankvile, alpreminte la muzelon al la piedoj, rigardante per homaj okuloj; la alia, ekstarinte, tuta estas strebanta al nevidebla fenomeno.

— La gemastroj forestas, — diris Dezi, alirinte kaj pririgardante la pentraĵon, — la gemastroj forestas. Tiu ĉi hundo tuj ekbojos. Ĝi komencos boji. Bona pentraĵo, amiko Toval! Eble, la hundo vidas malamikon?

— Aŭ mastron, — diris mi.

— Jes, ŝajnas, ke ĝi ekbojos afable. Kion do ni faru?

— Por vi estas preparitaj ĉambroj, — respondis Toval, kies maldikan, akran vizaĝon, kun grandaj degnaj okuloj, distranĉis mistera rideto. — Kio koncernas la juĝiston, do li, ŝajne, estas ĉi tie.

— Tio estas Adamo Corner? Ci diris, ke tiel nomiĝas tiu homo. — Dezi ekrigardis al mi, por ke mi klarigu, kiel la juĝisto estas ĉi tie, dum li forestas.

— Toval deziras, verŝajne, diri, ke Corner baldaŭ venos.

Mi dum tiu respondo devis forte mordi la lipon, pro kio rezultis io simila al: «ziras, ajne, iri, e orner balde enos».

— Ĉu ci ion manĝas? — diris mia edzino, rigardante en mian vizaĝon. — Ne, mi nenion komprenas. Vi ne respondis al mi, Toval, por kio vi estas ĉi tie, kaj vin estas tre agrable renkonti. Por kio vi deziras min impliki en io?

— Sed, Dezi, — petegante suspiris Toval, — per kio do mi kulpas, se la juĝisto estas ĉi tie?

Ŝi vigle turnis sin al li per kolera moviĝo, ankoraŭ ne sukcesinta transiri al la rigardo, sed tuj ekridis.

— Ĉu vi pensas, ke mi estas stultulino? — starigis ŝi la demandon rekte. — Se la juĝisto estas ĉi tie kaj estas tiel afabla, ke sendis vin rakontadi pri si misterajn historiojn, do bonvolu transdiri al li, ke ni — same, eble, — estas ĉi tie!

Kiel ajn estu bona tiu ludo, venis la momento por klarigi la aferon.

— Dezi, — diris mi, preninte ŝian manon, — ĉirkaŭrigardu kaj sciu, ke ci estas en cia hejmo. Mi intencis cin ankoraŭ iomete turmenti, sed ci jam emociiĝas, kaj tial danku Toval-on pro liaj zorgoj. Mi nur aĉetis; Toval eluzis multe da sia okupita tempo por la tuta interna aranĝo. La juĝisto vere estas ĉi tie, kaj tiu juĝisto estas ci. Ci devas juĝi, ĉu estis farite bone.

Dum mi estis klariganta, Dezi rigardis al mi, al Toval, al Toval kaj al mi.

— Ĵuru, — diris ŝi, paliĝinte pro ĝojo, — ĵuru per terura mara ĵuro, ke tio... Aĥ, kiel stulte! Certe, en la okuloj de ĉiu el vi samtempe staras po unu domo! Kaj ĉu estas mi, kiu estas la juĝisto?! Ja se ĝi estus eĉ malpura ŝedo...

Ŝi ĵetiĝis al mi kaj ŝmiris min per larmoj de admiro. La samon spertis Toval, penanta ne perdi sian degnan, sarkasman aspekton, ne cedantan al la atako. Poste komenciĝis pririgardado, kaj kiam ĝi, finfine, finiĝis, en la okuloj de Dezi estis ŝanĝbrilantaj ĉiuj aĵoj, perspektivoj, floroj, fenestroj kaj kurtenoj, kiel tio okazas sur humida surfaco de sapveziko. Ŝi diris:

— Ĉu ne ŝajnas al ci, ke ĉio subite povas malaperi?

— Neniam!

— Nu, sed mi havas tian mizeran karakteron; kiam io estas tre bona, do mi tuj komencas timi, ke oni de mi forprenos, rompos, ke al mi jam ne estos bone...

##### 2

Al ĉiu homo — ne ofte, ne artefarite, sed per si mem, kaj nur en tago tre bona, inter aliaj, simple bonaj tagoj venas bezono ĉirkaŭrigardi, eĉ iĝi tia, kia li estis iam. Ĝi parencas al foliumado de malnovaj leteroj. Tia stato aperis foje al Dezi kaj al mi rilate de ŝia flava robo kun bruna franĝo, kiun ŝi konservadis kiel memoron pri la karnavalo omaĝe de Frezi Grant, la «Kuranta sur ondoj», kaj pri tiu renkontiĝo en la teatro, kiam mi nevole ofendis mian amikon. Foje komenciĝis rememoroj kaj daŭris, kun paŭzoj, tutan tagon, dum matenmanĝo, tagmanĝo, promeno, inter la matenmanĝo kaj la tagmanĝo kaj inter laboro kaj la promeno. Parolante pri ĉiutagaj aferoj, ĉiu el ni plu pensis pri la scenoj en Gel-Gju kaj sur «Merganaso», kiu, alvorte, frakasiĝis antaŭ jaro en rifoj, tamen ĉiuj saviĝis. Tuj kiam klare alfluadis la pasinteco, ĝi ekstaradis kaj postuladis diskutadon, kaj ni tuj komencadis retravivi tiun aŭ alian okazon, kun bedaŭro, ke ĝi ne povas ree ripetiĝi — nun — sen sia malklara estonteco. Ĉu tio estis antaŭsento, ke vespere la rememoroj viviĝos, aŭ tiu kvieta surfo, kiu rememorigas al homo, atinginta bordon, pri senfundaj spacoj, kiam li ankoraŭ ne sciis, kia bordo estas kaŝita trans silento de la horizonto, — diri tion povas nur malŝato al sia vivo, indiferenta psika esploro. Kaj jen ni ekparolis pri Biĉe Seniel, kiun mi amis.

— Jen tiuj ĉi okuloj vidis Frezi-n Grant, — diris Dezi, almetante la fingrojn al miaj palpebroj. — Jen tiu ĉi mano premis ŝian manon. — Ŝi tuŝis mian manon. — Tie, en la buŝo, estas la lango, kiu parolis kun ŝi. Jes, mi scias, tio turnas la kapon, se mi enpensiĝas tien, — sed poste iĝas serioze, grave, kaj mi deziras iradi tiel, por ne vekiĝi. Kaj tio transiros en neniun: ĝi estas nur en ci!

Krepuskiĝis; la ĝardeno malaperis kaj staris tie, en malhela soleco, tiel proksime de ni. Ni sidis antaŭ la domo, kiam brilo de fenestro prilumis Dick-on, nian majordomon, homon, kiu scipovis ĉion. Post li estis iranta, fiksrigardante kaj ridetante, alta homo en vojaĝa kostumo. Lia sunbruna, malklare konata vizaĝo trafis en lumon, kaj li diris:

— «Kuranta sur ondoj»!

— Filatre! — ekkriis mi, saltetante kaj ekstarante. — Mi sciis, ke renkontiĝo devis okazi! Mi vin perdis post tri monatoj da korespondado, kiam vi forveturis, kiel oni diris al mi, — ĉu en Saleron, ĉu en Diblon. Mi mem pasigis du jarojn en veturado. Kiel vi nin trovis?

Ni eniris en la domon, kaj Filatre rakontis al ni sian historion. Dezi komence estis silentema kaj demanda, sed, ekridetinte, rapide trankviliĝis, komencinte, laŭ sia kutimo, finrakontadi anstataŭ Filatre, se li haltadis. Tiam ŝi turnadis sin al mi, klarigante tre rezoneme kaj preskaŭ ĉiam maltrafe, kiel tio aŭ alio okazadis, — ĝusta signo, ke ŝi aŭskultas tre atente.

Ni eksciis, ke Filatre estis enpostenigita en kolonion de lepruloj, je ĉirkaŭ ducent mejloj for de Leguet, supren laŭ la fluo de Tavaso, kien li direktis sin kun la edzino baldaŭ post mia forveturo en Eŭropon. Ni disiris nur je kelkaj tagoj.

— La spuro estas trovita, — diris Filatre, — mi parolas pri tio, kio devas vin interesi pli, ol «Mary Celeste», pri kiu vi estis rakontanta sur «Merganaso». Tio estas...

— «Kuranta sur ondoj»! — rapide pelis lian glatan parolon Dezi kaj, ruĝiĝinte pro praveco de sia diveno, eksidis en trankvila pozo, kiu devis sugesti al ĉiuj: «Mi nur tion bezonis diri, kaj poste mi silentas».

— Vi pravas. Mi menciis pri «Mary Celeste». Kara Harvey, ni estis navigantaj sur vapora kutro en golfon; mi kaj du laborantoj de biologia stacio el Oroo, por ĉaso. Nokto atingis nin en roka riverbranĉo, dekstre de la insulo Kaparolo, kaj ni rapide pasis tiun lokon, por halti ĉe la arbaro, kie matene la matrosoj devis rezervi brullignon. Dum turniĝo la kutro komencis trabatiĝi en tavolo de flosanta ligna fatraso. En tiu loko estis centoj da negrandaj insuletoj, kaj manovroj de la kutro laŭ sinuoj de libera akvo kondukis nin al kvieta ronda golfo, kunpremita de alta foliara markezo. Timante perdi la vojon, pli ĝuste, plilongigi ĝin per nescia vagado laŭ tiu labirinto, la ŝipestro enigis la kutron en akvan sagon inter grandegaj ŝtonoj, kie ni pasigis la nokton. Mi dormis ne en la kajuto, sed sur la ferdeko kaj vekiĝis frue, kvankam jam mateniĝis.

Ne sonĝon ekvidis mi, ĉirkaŭrigardinte la fermitan rondon de la golfo, sed realan velŝipon, starintan je du kabloj for de mi, preskaŭ apud arboj mem, kiuj estis pli altaj, ol ĝiaj mastoj. Dua ŝipo, renversita, estis reflektiĝanta en profundo. Skuita tiel, kvazaŭ min, dormantan, oni ĵetus el lito en akvon, mi surgrimpis ŝtonon kaj, desaltinte, aliris laŭ la bordo al la ŝipo flanke de la poŭpo, disŝirinte la jakon en pecojn: tia densa interplektaĵo estis ĉirkaŭe, inter lianoj kaj trunkoj. Mi ne eraris. Tio estis «Kuranta sur ondoj», la ŝipo, forlasita de la ŝipanaro, lasita al akvo, vento kaj soleco. Sur la jardoj ne estis veloj. Al mia krio neniu venis. La savboato, duone plena de akvo, kuŝis sur la flanko, sur rando de la deklivo. Mi levis rustiĝintan malplenan ladaĵon, elĉerpis la akvon kaj, ĉar la remiloj kuŝis apude, atingis la ŝipon, surgrimpinte la ferdekon laŭ la ankra kablo, ĉe la poŭpo.

Laŭ ĉio eblis konkludi, ke la ŝipo estis lasita ĉi tie antaŭ pli ol jaro. Sur la ferdeko trakreskis herbo; ĉe la pavezoj vento alblovis foliojn kaj branĉetojn. Laŭ la jardoj, ĉirkaŭvolvinte ilin, malleviĝis lianoj, kies tigoj, kovritaj de floroj, estis balanciĝantaj, kiel ŝirpecoj de rigiloj. Mi malsupreniris internen kaj tremeris, ĉar malgranda serpento, la sola viviganta la salonon, montris al mi sian bizaran kaj bele malican vivon, glitinte laŭ la tapiŝo trans angulon de la koridoro. Poste trakuris muso. Mi eniris en vian kajuton, kie meze de malordo, frakasita vazaro kaj ĉifonoj, kuŝaĉantaj sur la planko, mi trovis amason de grandegaj grimpantaj skaraboj de malpura verda koloro. Interne estis sufoke — morale sufoke, kvazaŭ se oni min entombigus ĉi tie, alkalkulinte al skaraboj. Mi ree eliris sur la ferdekon, poste en la kuirejon, la loĝejon; ĉie estis nuda malordo, plena de rubaĵo kaj moskitoj. Malagrabla stuporo, ĝeno kaj sopiro atakis min. Mi lasis serĉojn al la ŝipestro, kiu alkondukis tiutempe la kutron al la «Kuranta», kaj al liaj matrosoj, kiuj bruigis la golfon per ekkrioj de sana mirego kaj fervore komencis preni ĉion, kio taŭgis por uzo. Miaj konatoj, la laborantoj de la biologia stacio, same cedis al la pasio de trovado kaj pasigis duontagon, mortigante per bastonoj serpentojn, kaj priserĉante ĉiujn angulojn, esperante trovi spurojn de homoj. Sed ne estis la loglibro, nek ajnaj paperoj; nur en la tablo de la ŝipestra kajuto, en fendo de la malproksima angulo de la kesto ŝtopiĝis ŝirpeco de letero; ĝi konserviĝas ĉe mi, kaj mi montros ĝin al vi iam.

Ĉu mi povas esperi, ke vi legos tiun leteron, kiun mi ne deziris... Probable, la skribinto mem disŝiris la leteron. Sed la diveno estas samtempe demando, kiun solvu ne mi.

Mi staris sur la ferdeko, rigardante al la pintoj de la mastoj kaj al la pintoj de la arbaraj gigantoj, kiuj estis pli altaj, ol la mastoj, super kiuj eĉ pli alte estis irantaj indiferentaj, belaj nuboj. De tie pendis, kiel rigidiĝinta pluvo, reto da lianoj, etendante al ĉiuj flankoj tentaklojn, esperantajn, atendantajn buklojn sur finoj de pendantaj branĉoj. Facila blovo de vento ekmovis tiun implikitan sur ĉio stabila sur ilia vojo armeon da prilumitaj de la suno spiraloj kaj folioj. Unu buklo, balanciĝante antaŭen-malantaŭen tre proksime de la ĉapelo de la ĉefmasto, ne ekpendis vertikale, kiam la vento kvietiĝis, sed restis sub negranda angulo, kiel pendolo, retenita ĉe leviĝo. Ĝi estis penanta. Facile premis la vento, kaj, apenaŭ tuŝinte lignon, la buklo tuj ĉirkaŭvolviĝis ĉirkaŭ la masto, tremante, kiel kordo.

Dezi, iĝinta silentema, senmove rigardis al Filatre tra kurteno de larmoj, ŝirmantaj ŝiajn okulojn.

— Kio estas al ci? — diris mi, mem emociita, ĉar mi klare imagis al mi ĉion, kion vidis Filatre.

— Ho, — flustris ŝi, timante paroli laŭte, por ne ekplori. — Tio estas tiel bela! Kaj estas tiel malgaje kaj tiel bone, ke ĉio ĉi estas — tia!

Mi stulte demandis, kio ŝin tiel afekciis.

— Mi ne scias, — respondis Dezi, viŝante la okulojn. — Poste mi ekscios. Rakontu, kara doktoro.

Rimarkinte ŝian nervecon, Filatre mallongigis sian rakonton.

Ili eliris el la insula labirinto kun granda peno. Esperante iam renkonti min, Filatre klopodis ekscii helpe de Brown pri la sorto de la «Kuranta». Nur post du monatoj li ricevis informojn. «Kuranta sur ondoj» estis vendita al Hec Letry kontraŭ duonprezo kaj foriris al Akvitanio tuj post la vendo sub komando de ŝipestro Herud. Post tiam pri ĝi neniu aŭdis ion ajn. Ĉu ĝi iĝis viktimo de malica intenco, de al neniu konata plano, aŭ saviĝis en la riveraj densejoj disde malamika persekuto; ĉu formortis ĝia ŝipanaro pro epidemio, aŭ, forlasinte la ŝipon, pereis en la densejo pro malsato kaj bestoj? — ekscii ne eblis. Nur post multaj jaroj, kiam sur bordoj de Tavaso oni komencis trovadi oron, aperis supozo de aventuro, de ora revo, kapabla turni plenaĝulojn en infanojn, sed eĉ kun tio, se deziris, paciĝis nur tiu, kiu ne povis trankviliĝi kun nescio. La «Kuranta» estis lasita tie, kie ĝin hazarde trafis la kutro, ĉar ne troviĝis dezirantoj ree serĉi la plene prirabitan ŝipon, kun reputacio, nutranta superstiĉojn.

— Sed tio ne sufiĉas por mi kaj por vi, — diris Filatre, kiam ni priparolis kaj pripensis ĉion, ligitan kun la ŝipo de Seniel-oj. — Ĵus hieraŭ mi renkontis junan sinjorion — Biĉe-n Seniel.

La okuloj de Dezi sekiĝis, kaj ŝi retenis rideton.

— Ĉu Biĉe-n Seniel? — diris mi, komprenante nur nun, kiel por mi estis grave scii pri ŝia sorto.

— Biĉe-n Kavaz.

Filatre retenis paŭzon kaj aldonis:

— Jes. Sur ŝipo, iranta al Riolo. Ŝia edzo, Hektoro Kavaz, estis kun ŝi. Lia edzino malsanetis, kaj li invitis min, eksciinte, ke mi estas kuracisto. Mi ne sciis, kiu ŝi estas, sed komencis konjekti, kiam, aŭdinte mian familinomon, ŝi demandis, ĉu mi konas Tomason Harvey, loĝintan en Liss. Mi respondis jese kaj multe rakontis pri vi. Singardemo detenis min rakonti pri nur al ni konataj faktoj de tiu vespero, kiam okazis la kartludo ĉe Sters, kaj pri kelkaj aliaj cirkonstancoj, de alia speco, ol tiuj, pri kiuj estas dece paroli en hazardaj konatiĝoj. Sed, ĉar la konversacio tuŝis la historion de la ŝipo «Kuranta sur ondoj», mi trovis necese rakonti, kion mi vidis en la arbara golfo. Ŝi parolis diskrete, kaj eĉ tiu mia malkovro de la ŝipo elirigis ŝin el la trankvila stato nur por unu momento, kiam ŝi diris, ke pri tio nepre devus ekscii vi. Ŝia edzo, mirinde vigla, sprita kaj agrabla homo, rakontis al mi, siavice, pri tio, ke dum unua tempo post la edziĝo li ofte sonĝadis — vin, sur boato duope kun juna virino, kies vizaĝo estis fermita. Tiam evidentiĝis, ke li konas vian historion, kaj la konversacio, iĝinte pli malkaŝa, revenis al la eventoj en Gel-Gju. Nun ĝi iris senĝene. Neniun vorton diris Biĉe Kavaz pri sia rilato al vi, sed mi vidis, ke ŝi estas plena de certeca meditemo — el malproksime, kiel bordo rigardas al alia bordo trans bluan ebenaĵon de akvo.

— «Li povus esti pli proksima al vi, kara Biĉe, — diris Hektoro Kavaz, — se ne estus tiu tragedio kun Guez. La cirkonstancoj devis kuniĝi. Ilin disŝiris tiu akcidento, tiu subita morto».

— «Ne, la vivo, — respondis la juna virino, ekrigardante al Kavaz kun fido kaj rideto. — En tiuj tagoj la vivo starigis min antaŭ fermita pordo, de kiu mi ne havis ŝlosilon, por konvinkiĝi per ĝi, ĉu tio ne estas imito de pordo. Mi ne frapas al nemalfermeblaj pordoj. Tuj montriĝis neeblo subteni la rilatojn. Mi ne komprenas ion — sekve ĝi ne ekzistas!»

— «Tio estas dirita malmodeste!» — rimarkis Kavaz.

— «Kial? — ŝi sincere miris. — Mi deziras ĉiam esti nur kun ci. Kio povas esti pli modesta, kara doktoro?»

— «Aŭ pli grandioza», — respondis mi, konsentante kun ŝi. Ŝi havis negrandan febron — negravan malvarmumon. Mi adiaŭis sub viva impreso de ŝia personeco — impreso de netuŝebleco kaj afableco. En San-Riolo mi renkontis Toval-on, kiu vizitis min; ekvidinte mian nomon en la libro de la gastejo, li, eksciinte, ke mi estas ĝuste tiu doktoro Filatre, tuj sciigis ĉion pri vi. Ĉu necesas diri, ke mi tuj pakis miajn aĵojn kaj ekveturis, lasinte ĉiujn aferojn de la kolonio? Aĥ jes. Mi komencis forgesadi. Biĉe Kavaz petis min, se mi vin renkontos, transdoni al vi ŝian leteron.

Li fosis en la teko kaj elprenis negrandan koverton, sur kiu estis mia nomo. Ĵetinte rigardon al Dezi, kiu sinĝeneme kaj haste kapjesis, mi tralegis la leteron. Ĝi konsistis el kvin linioj: «Estu feliĉa. Mi rememoras vin kun danko kaj estimo. Biĉe Kavaz».

— Ĉu nure... — diris elrevigita Dezi. — Mi atendis ion plian. — Ŝi ekstaris, ŝia vizaĝo ardiĝis. — Mi atendis, ke en la letero estis agnoskita rajto kaj feliĉo de mia edzo vidi ĉion, kion li deziras kaj vidas, — tie, kie li deziras. Kaj devis ankoraŭ esti: «Vi pravas, ĉar tion diris vi, Tomaso Harvey, kiu ne mensogas». — Kaj jen tion diros mi anstataŭ ĉiuj: Tomaso Harvey, vi pravas. Mi mem estis kun vi en la boato kaj vidis Frezi-n Grant, la junulinon en punta robo, ne timantan paŝi abismon per la piedoj, ĉar ankaŭ ŝi vidas tion, kion ne vidas aliaj. Kaj tio, kion ŝi vidas, estas donita al ĉiuj; prenu ĝin! Mi, Dezi Harvey, estas ankoraŭ juna, por juĝi pri tiuj komplikaj aferoj, sed mi ree diros: «Homon oni ne komprenas». Necesas lin kompreni, por ekvidi, kiel estas multe da nevidebla. Frezi Grant, ci ekzistas, ci kuras, ci estas ĉi tie! Diru al ni: «Bonan vesperon, Dezi! Bonan vesperon, Filatre! Bonan vesperon, Harvey!»

Ŝia vizaĝo brilis, koleris kaj ridis. Nevole mi ekstaris kun malvarmo en la dorso, kion faris tuj ankaŭ Filatre, — tiel mirinde eksonoris la voĉo de mia edzino. Kaj mi aŭdis vortojn, diritajn sen ekstera sono, sed tiel klare, ke Filatre retrorigardis.

— Nu, jen, — diris Dezi, eksidante kaj faciligite suspirante, — bonan vesperon ankaŭ al ci, Frezi!

— Bonan vesperon! — aŭdis ni de sur la maro. — Bonan vesperon, amikoj! Ĉu ne enuas vi sur malhela vojo? Mi hastas, mi kuras...

# Примечания

1

insulo en la Gvadelupa insularo, laŭ legendo, la unua vidita de Kolumbo dum la transatlantika vojaĝo (trad.).

2

Louis Chadourne (1890–1925), franca poeto kaj verkisto (trad.).

3

prononcu [filátr] (trad.).

4

prononcu [hárvej] (trad.).

5

ŝipo, kiun posedis la rolulo de romano de V. Hugo «Laborantoj de la maro», la unua vaporŝipo de la insulo Gernezejo (trad.).

6

prononcu [gez] (trad.).

7

prononcu [sínkrajt] (trad.).

8

prononcu [próktor] (trad.).

9

en la originalo estas «eliris», tamen ŝajnas, ke tio estas nur misskribo de la aŭtoro (trad.).

10

ŝipo, forlasita de la ŝipanaro pro nesciata kaŭzo kaj trovita la 4-an de decembro de la 1872-a jaro je 400 mejloj for de Gibraltaro (trad.).

11

do estas la unua horo kaj duono; ĉiun duonhoron vaĉanto markadis per respektiva nombro da sonorilbatoj (trad.).

12

Colt — marko de revolvero laŭ familinomo de fama usona armilproduktisto; prononcu [kolt] (trad.).

13

portugala admiralo, esploristo (1469–1524), la unua eŭropano, vojaĝinta mare al Hindio; prononcu [vásko da gáma] (trad.).